Landbouwrobotica: nieuw tijdperk in landbouwmechanisering?

Dat was het thema van een van de rondetafeldiscussies die werden georganiseerd tijdens de 88ste editie van de Landbouw-, bosbouw- en agrovoedingsbeurs van Libramont op 29 juli.

Robots worden al meer dan twintig jaar gebruikt in de landbouw, met name in melkveebedrijven om boeren te verlossen van de zware werk van het dagelijks melken. Vandaag lijken robots steeds vaker hun intrede te doen in biolandbouwbedrijven als gevolg van een tekort aan arbeidskrachten voor manuele onkruidbestrijding.

De ontwikkeling van robotica in de gewassenteelt is dan ook een heel actueel onderwerp. Er rijzen echter heel wat vragen:  Wat zijn de voordelen van landbouwrobotica en wat zijn de uitdagingen? Welke regelgeving is van toepassing? Wat kost het? En voor welke toepassingen? Hoe zit het met opleiding?

Afbeelding

Die vragen werden beurtelings beantwoord door de volgende sprekers:

•     Aurélien Pichard – Product Marketing Manager, New Holland
•     Stephan Belaen – Expert Safety of Machinery, Agoria
•     Oliver Henrichmann – Head Experts Business South, Crelan
•     Patrick Pagani – Deputy Secretary General, COPA-COGECA.

Maar laten we het met Stephan Belaen hebben over de regelgeving en het veiligheidsaspect van landbouwrobotica.

"Om te beginnen is het heel belangrijk om een onderscheid te maken tussen de volgende twee gevallen, nl. tussen autonome machines (met een duidelijk afgebakende functie) en autonome trekkers (die moeten worden uitgerust met verwisselbare componenten voor een specifiek proces):"

• Autonome machines vallen onder de Machinerichtlijn, waarin de essentiële (= algemene) eisen inzake veiligheid en gezondheid (EHSR's) zijn vastgelegd waaraan moet worden voldaan bij het bouwen van een machine.
  Om de grote risico's weg te nemen, moet de fabrikant een risicoanalyse uitvoeren op het niveau van het machineontwerp door zelfcertificering in overeenstemming met al dan niet geharmoniseerde normen

  Voorbeeld van een geharmoniseerde norm voor autonome machines: EN ISO 18487 – veiligheid van sterk geautomatiseerde machines – ontwerpprincipes.

  Residuele risico's moeten worden vermeld in de gebruikershandleiding.
  
  De Machinerichtlijn wordt vervangen door de nieuwe Machineverordening. Aangezien er geen overgangsperiode is, moeten machines nog tot 19 januari 2027 worden geleverd in overeenstemming met de huidige Machinerichtlijn. Vanaf 20 januari 2027 moeten machines voldoen aan de nieuwe Verordening.
  
  De nieuwe Verordening is er gekomen met name om rekening te houden met de integratie van nieuwe technologieën in machines. Zo zijn nieuwe EHSR's en definities zoals van 'autonome machine' en 'toezichtfunctie' ingevoerd om autonome machines op de markt te kunnen brengen.
  
  De toezichtfunctie houdt verband met de autonome verplaatsing van de autonome machine en moet door de fabrikant worden beoordeeld op basis van de risicoanalyse.
  
  Daarnaast moet de gids bij Machinerichtlijn 2006/42/EG, die onduidelijkheden wegwerkt en de wettelijke bepalingen met voorbeelden illustreert, nog worden aangepast aan de nieuwe Europese Machineverordening. Het gebruik van landbouwrobots zal ongetwijfeld nog veel inkt doen vloeien.
  
  Los van het op de markt brengen zullen ook de technische voorschriften m.b.t. de eisen inzake verkeersveiligheid van niet voor de weg bestemde mobiele machines die deelnemen aan het verkeer op de openbare weg (waaronder autonome machines) worden herzien in het kader van de publicatie van de gedelegeerde handelingen m.b.t. de nieuwe Verordening 2023/0090/COD. In de Verordening staat dat een lidstaat het recht heeft om landbouwrobots niet toe te laten op zijn wegen.
   

• Trekkers zijn machines met eigen regelgeving. Deze vallen onder de Trekker-kaderrichtlijn of "Tractor mother Regulation 167/2013". Wanneer trekkers op de markt worden gebracht, moeten ze worden goedgekeurd door een derde partij en moet worden voldaan aan specifieke technische vereisten. Er zijn momenteel nog geen voorschriften i.v.m. autonomie (velden en wegen).
  De trekkerfabrikanten werken via CEMA (European Agricultural Machinery Association) aan een aanpassing van de Europese regelgeving voor trekkers.

Hoe ziet u landbouwrobotica over 10 of 15 jaar?
Hoewel robots de efficiëntie, nauwkeurigheid en duurzaamheid van landbouwactiviteiten kunnen verhogen, blijven de hoge initiële kosten, de regelgeving en de noodzaak om landbouwers op te leiden grote hindernissen voor het gebruik ervan. Volgens de deelnemers aan de rondetafeldiscussie zal de rol van landbouwrobotica bij het inluiden van een nieuw tijdperk in landbouwmechanisering nog groter worden zodra deze hindernissen zijn overwonnen ...

De rondetafeldiscussie werd geleid door Sébastien Weykmans, gedelegeerd bestuurder van WalDigiFarm, een initiatief van spelers in de landbouwsector en de digitale sector in Wallonië om de krachten te bundelen en zo de obstakels voor het gebruik van digitale technologie in de landbouw in het algemeen en in de gewassenteelt in het bijzonder uit de weg te ruimen.