WTO-moratorium op digitale transmissies verlopen: "Dit is geen simpele Netflix-belasting; dit ondergraaft de wereldhandel"

Afgelopen weekend liep de veertiende WTO-ministeriële conferentie in Yaoundé (Kameroen) vast. Het moratorium op e-commerce, decennialang een stille pijler van de wereldeconomie, is verlopen. Onderhandelingen gaan verder in Genève, maar voorlopig heerst er een juridisch én politiek vacuüm.

Dat lijkt een technisch detail. In werkelijkheid is het een kantelpunt zonder voorafgaande. Voor het eerst sinds 1998 laten landen het collectief toe tarieven te verhogen in plaats van ze te verlagen.

Van stabiliteit naar onzekerheid

Bijna dertig jaar lang bood het moratorium bedrijven één cruciale zekerheid: digitale handel zou vrij blijven van douanetarieven. Software, data, cloudtoepassingen en industriële ontwerpen konden grensoverschrijdend circuleren zonder extra lasten.

Die zekerheid is nu verdwenen

In theorie kunnen landen vanaf vandaag tarieven invoeren op digitale transmissies. Of ze dat meteen doen, is minder relevant dan het feit dat ze het kunnen. Voor bedrijven betekent dat één ding: onzekerheid.

En aan onzekerheid is er vandaag al geen gebrek. Dat betekent dat nu ook in de digitale sector (en voor maakbedrijven die toepassingen aanbieden op hun producten) de kostenonzekerheid toeneemt.

Dit raakt de kern van onze industrie

Het debat wordt nog te vaak herleid tot een discussie over grote technologiebedrijven. Maar wie denkt dat dit alleen over streamingdiensten of apps gaat, kijkt naar het verleden, niet naar de realiteit.

Digitale transmissies zijn de ruggengraat van moderne industrie:

• machines die op afstand worden geüpdatet;
• productontwerpen die wereldwijd gedeeld worden;
• fabrieken die draaien op data-analyse;
• onderhoud dat digitaal en grensoverschrijdend gebeurt.

Voor Belgische technologiebedrijven, van machinebouw tot medische technologie, zijn digitale stromen geen bijzaak, maar een kerncomponent van hun businessmodel. Wie digitale handel belast, belast dus de industrie zelf.

Een kleine opbrengst, een groot risico

Voorstanders van het aflopen van het moratorium wijzen op een legitieme bezorgdheid: fiscale ruimte. In een digitaliserende economie verschuiven belastinggrondslagen.

Maar invoerrechten op digitale transmissies zijn een inefficiënt instrument. De potentiële opbrengst is beperkt, terwijl de economische schade aanzienlijk kan zijn: hogere kosten, minder toegang tot technologie en tragere innovatie.

De echte prijs zit echter elders.

Het begin van fragmentatie

Zonder multilaterale afspraak ontstaat ruimte voor nationale initiatieven. Landen kunnen eigen tarieven invoeren, eigen definities hanteren en nieuwe administratieve verplichtingen opleggen.

Dat leidt tot een lappendeken van regels. En precies dat ondermijnt waar digitale handel voor staat: schaal, snelheid en efficiëntie.

Voor een open economie als België is dat bijzonder problematisch. Onze bedrijven opereren in internationale waardeketens waar data net zo belangrijk zijn als goederen.

Fragmentatie betekent dus: minder competitiviteit.

Dit is een test voor het multilaterale systeem

Het aflopen van het moratorium is geen geïsoleerd incident. Het is een symptoom van een multilateraal systeem dat onder druk staat.

De WTO slaagt er steeds moeilijker in om consensus te bereiken, ook op domeinen die essentieel zijn voor de economie van vandaag. Als zelfs een basisprincipe als tariefvrij digitaal verkeer niet langer kan worden gegarandeerd, rijst de vraag wat het systeem nog wél kan leveren.

Voor bedrijven betekent dat: een minder voorspelbare wereld.

Tijd voor actie

Net daarom is dit het moment om te handelen.

De WTO General Council moet dringend ingrijpen en het moratorium opnieuw bevestigen. Dit is geen dossier dat kan blijven aanslepen. Elke maand van onzekerheid verhoogt het risico dat landen unilaterale maatregelen nemen die moeilijk terug te draaien zijn.

Tegelijk moet de Europese Unie haar rol opnemen.

De EU moet haar handelspartners ondubbelzinnig duidelijk maken dat het invoeren van tarieven op digitale transmissies ingaat tegen de geest van het multilaterale systeem en schadelijk is voor de wereldeconomie. Partners moeten worden aangesproken op hun verantwoordelijkheid om geen nieuwe barrières op te werpen in een domein dat net groei en innovatie mogelijk maakt.

Daarnaast moet Europa blijven investeren in duurzame oplossingen: sterke digitale handelsregels via de WTO en plurilaterale initiatieven, en ondersteuning van ontwikkelingslanden in hun digitale integratie.

Want laat ons duidelijk zijn: het moratorium is geen obstakel voor ontwikkeling; het is een cruciale hefboom. Dankzij het vrije verkeer van digitale transmissies kunnen onderwijsplatformen, medische toepassingen en digitale diensten vandaag tot in de meest afgelegen regio’s worden aangeboden. Wie vandaag tarieven invoert op data, verhoogt rechtstreeks de kost van die diensten. En in veel gevallen betekent dat simpelweg dat ze niet langer worden aangeboden.

Met andere woorden: belastingen op digitale handel treffen niet alleen bedrijven, maar ook precies die gebruikers die er het meest baat bij hebben.