In 6 stappen naar een klimaatneutrale woning
Waarom klimaatneutraal (ver)bouwen?
Tegen 2050 wil Europa volledig klimaatneutraal zijn. En aangezien ons gebouwenpark instaat voor zo’n 40% van alle CO2-uitstoot, is de renovatie van verouderde woningen prioritair.In België geldt sinds 1 januari 2023 de ‘renovatieplicht’. Die zegt dat een woning van het energielabel E of F binnen 5 jaar gerenoveerd moet worden tot label D. En tegen 2050 moet élke Belgische woning klimaatneutraal zijn.
Dankzij de vele renovatiesubsidies en de waardevastheid van een klimaatneutrale woning, is het dus een uitstekende investering om vandaag al klimaatneutraal te (ver)bouwen.
Stap 1: de minimale kwaliteitsnormen
Voor we zelfs aan een klimaatrenovatie kunnen denken, moet een woning eerst aan enkele absolute basisvoorwaarden voldoen. De Gewestelijke overheden leggen voor elk gebouw een aantal minimale kwaliteitsnormen op.
Dat zijn basisvereisten zoals elektrische installaties (bekabeling, stopcontacten en digitale meters), veiligheid zoals branddetectie, en watertechnologie (sanitair en afvoer). Wil u een woning kopen om te renoveren? Controleer dan eerst of deze basisvereisten zijn afgevinkt. Dan is de basis gelegd om te kunnen evolueren naar een klimaatneutrale woning.
Stap 2: kies voor duurzame materialen
Wanneer u (ver)bouwt, is de keuze van materialen een cruciale stap. Een klimaatneutrale woning is gebouwd met duurzame en circulaire materialen. Hoewel duurzaam materiaal soms duurder is in aankoop, kan een langere levensduur op lange termijn goedkoper uitvallen.
Daarnaast zijn er nog enkele factoren die de duurzaamheid van materialen bepalen:
- Herbruikbaarheid (materialen die integraal gerecupereerd kunnen worden in een nieuwe context)
- Recycleerbaarheid (materialen die gerecycleerd zijn en/of recycleerbaar zijn)
- Belasting op het milieu (minimale grondstoffen en energie nodig voor productie)
- Afval (minimale overschotten, restmateriaal en verpakkingen)
Stap 3: verminder de energievraag
Een van de belangrijkste eigenschappen van een klimaatneutrale woning is de beperkte energievraag. Dankzij goede isolatie en zonwering hoeft de woning zeer weinig verwarmd en afgekoeld te worden.
De belangrijkste ingreep daarbij is isolatie. Indien mogelijk: begin met het dak, daarna de vloer, muren, ramen en deuren. Vergeet hierbij zeker niet ook na te denken over een goede ventilatie, die cruciaal is om eventuele vochtproblemen te vermijden én een goede luchtkwaliteit te garanderen.
Naast isolatie zijn er nog andere manieren om de energievraag te beperken. Laat bijvoorbeeld in de winter en de tussenseizoenen zoveel mogelijk zonlicht binnen. Om oververhitting in de zomer te voorkomen, denk bijvoorbeeld aan technologische oplossingen als zonwering, nachtkoeling, airconditioning, etc. om je woning blijvend op een aangename temperatuur te houden.
Stap 4: energiezuinig opwarmen, koelen en verlichten
Om het verbruik van uw woning zo laag mogelijk te houden, kan u naast de verlaging van de energievraag ook uw energie-efficiëntie van uw toestellen verhogen. Concreet: kies voor technologieën en toestellen die zo efficiënt mogelijk werken. Indicaties hiervan zijn terug te vinden op de energielabels van het toestel zelf.
Daarnaast zorgt een ventilatiesysteem niet alleen voor verse lucht, maar ook voor een lagere luchtvochtigheid in huis. En droge lucht warmt makkelijker op dan vochtige lucht. Je ventilatie kan dus ook een directe impact hebben op de energie-efficiëntie alsook op je comfort!
Stap 5: zet in op hernieuwbare energie
Hoe energie-efficiënt je woning ook is, minstens even belangrijk voor het klimaat is hoe die energie wordt opgewekt. Overweeg dus alternatieven voor fossiele brandstoffen om aan je energievraag te beantwoorden. De meest gangbare technologieën zijn:
- thermische zonnepanelen;
- zonneboilers;
- pelletkachels;
- warmtepompen;
- batterijen.
Stap 6: denk aan comfort, leefmilieu, gebruiksgemak en veiligheid
De waarde van je woning wordt ook bepaald door het comfort voor de bewoners. Verlicht, verlucht en bevochtigt je energiezuinig? Is de geluidsisolatie in je woning voldoende?
Ook waterbeheer is een belangrijk onderdeel van een klimaatneutrale woning. Maar liefst een derde van de gebouwen heeft elk jaar te maken met lekken die tot 60% van de waterfactuur kunnen uitmaken. Zo’n 35% van alle waterverspilling komt door lekken in gebouwen en infrastructuur. Met een watermonitoringsysteem volg je je verbruik op en detecteer je anomalieën.
Daarnaast moet je woning ook voldoen aan bepaalde veiligheidsnormen, bijvoorbeeld om brand te voorkomen of tijdig te detecteren. Technologie kan ook helpen om je woning van de juiste beveiliging te voorzien om inbraak of vandalisme te helpen voorkomen.
Tot slot worden ook gebouwautomatisatie en connectiviteit steeds meer gangbaar in residentiële woningen. Je kan bijvoorbeeld alle systemen in huis met één centraal platform opvolgen, aansturen en automatiseren: energieverbruik en -productie, verlichting, verwarming, ventilatie, intercom, airco, muziek, ventilatie, (dak)ramen, alarmsystemen etc. Sinds enkele jaren zijn smart home-systemen ook beschikbaar voor renovaties. Niet onbelangrijk om te weten dat je bestaande systemen met moderne technologie kunt aansluiten op de bestaande bekabeling!
Meer informatie over elke stap? Ontdek alle informatie hier.
Bezoek Agoria op Batibouw
Agoria is de Belgische technologiefederatie, en lanceerde vorig jaar met www.buildyourclimate.be een kennis- en inspiratiecentrum voor klimaatneutraal bouwen. Daar vind je alle informatie over innovatieve technologieën voor (ver)bouwers.Je vindt Build Your Climate op Batibouw aan stand 7330.
