Normen ondersteunen Green Deal: industriële strategie voor een schone en circulaire economie | Agoria

Normen ondersteunen Green Deal: industriële strategie voor een schone en circulaire economie

Afbeelding
Gepubliceerd op 13/04/21 door Dirk De Moor
In het kader van de Green Deal heeft de Europese Commissie een aantal ambitieuze doelstellingen bepaald met het oog op de transitie naar een volledig groene economie en mondiale klimaatneutraliteit tegen 2050. Om die doelstellingen te halen, moeten alle betrokken actoren met nieuwe ogen kijken naar de manier waarop we produceren en consumeren, de manier waarop onze infrastructuur werkt, het gebruik van hulpbronnen en de werking van vervoerssystemen. In dit derde artikel focussen we op de industriële strategie voor een schone en circulaire economie.

Na de Europese Green Deal heeft de Europese Commissie het EU-Actieplan voor de circulaire economie 2 (CEAP2) gepubliceerd, waarin meer aandacht wordt besteed aan preventie en hergebruik. Dit moet tot uiting komen in alle sectorale normen.

Energiegerelateerde producten

Europese normen vullen de EU-wetgeving aan. Zo ondersteunt normalisatie de verordeningen inzake ecologisch ontwerp en energie-etikettering met normen i.v.m. methodes om te meten en te beoordelen of producten aan de regelgevingseisen voldoen.

Meer dan twintig CEN- en CENELEC-comités werken normen uit ter ondersteuning van de regelgeving inzake ecologisch ontwerp en milieukeur. Daarbij zijn al ongeveer 150 normen gepubliceerd (m.b.t. producten zoals stofzuigers, externe stroomvoorzieningen, energietransformatoren, wasmachines enz.)

Het is belangrijk dat deze normen naar behoren worden bijgewerkt om de technologische vooruitgang te weerspiegelen, het werkelijke gebruik zo goed mogelijk weer te geven en pogingen tot omzeiling te ontmoedigen, zodat de gestelde eisen en de op het energielabel verstrekte informatie accuraat zijn en daadwerkelijk tot een lagere energievraag kunnen leiden.

De Europese Green Deal en het CEAP2 zijn bedoeld om prioritaire producten zoals smartphones en computers duurzamer te maken en gemakkelijker te herstellen. Normen zijn belangrijk om die doelstelling te bereiken (bijv. EN 45554 "Algemene methoden om de mogelijkheden te bepalen voor het repareren, hergebruiken en upgraden van energiegerelateerde producten").

Er zijn misschien meer vooruitstrevende maatregelen nodig om de duurzaamheid, herstelbaarheid en recyclebaarheid van producten in de ontwerpfase te verbeteren en hun toxiciteit te verminderen, waarbij ervoor moet worden gezorgd dat dit geldt voor alle producten waarvoor ecologisch ontwerp geldt maar ook voor andere producten.

Wat energiegerelateerde producten betreft, zijn aan de hand van normen criteria uitgewerkt i.v.m. herbruikbaarheid, recycleerbaarheid en terugwinbaarheid om de materiaalefficiëntie te verbeteren. Dit omvat de mogelijkheid om toegang te krijgen tot bepaalde onderdelen, verbruiksgoederen of assemblages van producten of deze te verwijderen met als doel herstelling, herfabricage of hergebruik te vergemakkelijken (CEN/CLC JTC 10 "Energiegerelateerde producten – Materiaalefficiëntieaspecten voor ecologisch ontwerp"). Agoria heeft een opleiding over deze normen georganiseerd.

Er zijn ook normen om de technische vereisten voor de inzameling en verwerking van WEEE te formuleren, met als doel om te voorkomen dat gevaarlijke chemische stoffen vrijkomen en tegelijk materiaalefficiënte recycling wordt geoptimaliseerd (EN 50625-reeks over "Inzameling, logistiek en verwerkingseisen voor WEEE").

Er is follow-up nodig m.b.t. het normalisatieverzoek (M/555) betreffende natuurlijke koelmiddelen om alternatieven voor HFK's, die een hoog aardopwarmingsvermogen (GWP) hebben, verder te stimuleren, in het bijzonder om de milieuprestaties van de verwarmings- en koelingssector te verbeteren.

Kunststoffen

De herziening van de essentiële verpakkingseisen is een belangrijke mijlpaal in de EU-strategie inzake kunststoffen. ISO/TC 61 en CEN/TC 249 ("Plastics") zijn verantwoordelijk voor de normen op dit gebied. Normen hebben nog veel meer potentieel om hergebruiksystemen te faciliteren d.m.v. gemeenschappelijke formats en typering. Betrouwbare normen zijn nodig om claims inzake biologische afbreekbaarheid te controleren.

Bovendien zijn normen van cruciaal belang als het gaat om geharmoniseerde gegevensverzameling en analysemethodes voor de beoordeling van microplastics uit verschillende bronnen, waaronder banden (CEN/TC 366 "Materialen verkregen van afgedankte banden"), verlies van plastic pellets en slijtage van synthetische vezels. Er zijn veel normen die de recyclingkwaliteit waarborgen aan het einde van de levenscyclus. Daarom wordt in de EU-strategie inzake kunststoffen expliciet verwezen naar Europese kwaliteitsnormen met als doel het vertrouwen te vergroten in het feit dat gerecyclede kunststoffen voldoen aan de behoeften van fabrikanten. Voorts zijn er ook normen om recyclingpercentages te berekenen (EN 13440) en i.v.m. de traceerbaarheid van kunststofrecycling (EN 15343). Mogelijke toekomstige werkzaamheden zouden betrekking kunnen hebben op de uitwerking van een betrouwbare norm om de gerecyclede content op een wetenschappelijk verantwoorde manier te bepalen, zowel wat mechanisch als chemisch gerecyclede kunststoffen betreft. Recentelijk is een norm uitgewerkt voor de recycling in gesloten kringloop van hard pvc voor ramen en deuren.

Bouwsector

Om in een koolstofarme en circulaire economie te passen, moeten de bouw- en vastgoedsector zich in een duurzamere richting ontwikkelen. Er zijn Europese normen uitgewerkt ter ondersteuning van de Verordening Bouwproducten in een aantal productcategorieën.

In het kader van de Green Deal moet minimalisering van de CO2-uitstoot de drijvende kracht worden achter renovatie-inspanningen. Programma's en stimuleringsmaatregelen m.b.t. renovatie en sanering moeten systematisch gericht zijn op de meest koolstofintensieve gebouwen. Normen kunnen de renovatiegolf stimuleren door richtlijnen aan te reiken om het effect van maatregelen te voorspellen en mogelijke renovatiestrategieën te vergelijken in termen van milieuopbrengst en veerkracht voor klimaatverandering.

Om de milieuprestaties van gebouwen en andere bouwwerken te kunnen beoordelen, heeft CEN/TC 350 "Duurzaamheid van bouwwerken" normen uitgewerkt voor de milieuproductverklaring (EPD) voor bouwproducten (EN 15804+A2). Dit is een instrument om de milieueffecten van een product te kwantificeren en mee te delen op basis van de levenscyclusanalyse (LCA) (EN ISO 14040) en andere gekwantificeerde milieu-informatie te communiceren. De coherente LCA-regels voor gebouwen zijn vastgelegd in EN 15978 en voor civieltechnische werken in prEN 17472, uitgewerkt door CEN/TC 350. Deze normen kunnen de marktvraag naar duurzamere renovatie van gebouwen en bouwmaterialen stimuleren.

Er zijn meer manieren waarop normen circulaire bouw en duurzame bouwproducten kunnen ondersteunen. In dit verband is het belangrijk om de uitwerking van normen te bespreken – over het in kaart brengen van de resources van gebouwen, demontage en selectieve afbraak van gebouwen en met het oog op het hergebruik van bouwproducten en op bouwafvalmanagement –, waardoor in de hele waardeketen een gemeenschappelijke aanpak kan worden uitgewerkt om de circulaire beginselen te integreren in alle fasen, van ontwerp tot demontage en toekomstige levenscycli. Ook normen voor duurzame renovatie en reconditionering zullen belangrijk zijn ter ondersteuning van praktijken met het oog op een grotere duurzaamheid van bestaande gebouwen op basis van relevante productnormen. Nieuwe normalisatiebehoeften zullen worden geïdentificeerd na analyse van de bestaande relevante Europese protocollen en richtlijnen en na overleg met de stakeholders.

Biogebaseerde producten

Voor biogebaseerde producten is een reeks normen uitgewerkt m.b.t. de duurzaamheid (gebruikte biomassa, productie en eindgebruik), de levenscyclusanalyse van de producten en de hoeveelheid niet-minerale bestanddelen die zijn gebruikt (CEN/TC 411 "Bio-gebaseerde producten"). Een nieuw comité heeft werkzaamheden aangevat m.b.t. het testen van gereglementeerde chemische stoffen in producten die voor consumenten zijn bestemd (CEN/TC 462 "Gereglementeerde chemische stoffen in producten").

Material flow cost accounting

Material flow cost accounting (MFCA) is ook mogelijk op basis van internationale normen. Bij MFCA worden de materiaalstromen en -voorraden binnen een organisatie getraceerd en gekwantificeerd in fysische eenheden (bijv. massa of volume) en worden ook de kosten die aan die stromen verbonden zijn geraamd. De informatie die dat oplevert kan motiverend zijn voor organisaties en managers om te zoeken naar mogelijkheden om negatieve milieueffecten terug te dringen en tegelijk financieel voordeel te genereren.

Textiel

Normen kunnen bijdragen tot circulaire en duurzame textielproducten, zonder dat daarbij gevaarlijke chemische stoffen worden gebruikt. Zo kunnen normen worden uitgewerkt met het oog op circulair ontwerp, methodes om de gerecyclede content te bepalen, hoogwaardige textiel-tot-textielrecycling en etikettering m.b.t. duurzaamheid en recycleerbaarheid. De Europese Commissie wordt aangemoedigd om na de publicatie van haar specifieke actieplan normalisatieverzoeken te richten aan het CEN en CENELEC.

Slimme en duurzame steden en gemeenschappen

Circulariteit in steden en gemeenschappen (met inbegrip van grondgebieden) is van strategisch belang omdat deze entiteiten zich kunnen toeleggen op prioriteiten inzake circulaire economie, van stimulering tot besluitvorming evenals via innovatieve bestuursregelingen. Normalisatie (CEN/CENELEC/ETSI "Sectorforum slimme en duurzame steden en gemeenschappen" en CEN/TC 465 "Duurzame en slimme steden en gemeenschappen") speelt een belangrijke rol bij het effenen van de weg naar verdere ontwikkelingen door vertrouwen te scheppen en begeleiding te bieden.

Lassen

Het energie- en grondstoffenverbruik van lasapparatuur zou kunnen worden teruggedrongen door bestaande niet-bedrijfseigen technieken toe te passen zonder dat de gecombineerde kosten van aanschaf en gebruik stijgen. Verordening (EU) nr. 2019/1784 van de Commissie tot vaststelling van eisen inzake ecologisch ontwerp voor lasapparatuur krachtens Richtlijn 2009/125/EG. Deze Verordening stelt eisen inzake ecologisch ontwerp vast voor het in de handel brengen en het in gebruik nemen van op het elektriciteitsnet aangesloten lasapparatuur. Het tijdschema voor de invoering van eisen inzake ecologisch ontwerp biedt fabrikanten de mogelijkheid om het ontwerp aan te passen van de producten die onder deze Verordening vallen. Er wordt rekening gehouden met de gevolgen voor de kosten van de fabrikanten, in het bijzonder het grote aandeel van kleine en middelgrote ondernemingen in de Europese sector voor de productie van lasapparatuur, terwijl er ook voor wordt gezorgd dat de doelstellingen van deze Verordening tijdig worden verwezenlijkt. In de voorbereidende studie is geconcludeerd dat de voorgestelde eisen inzake ecologisch ontwerp geen invloed hebben op de functionaliteit of de betaalbaarheid van lasapparatuur vanuit het oogpunt van de eindgebruiker en geen negatieve gevolgen hebben voor de gezondheid, de veiligheid of het milieu. Om rekening te houden met de aspecten van Verordening (EU) nr. 2019/1784 van de Commissie start CEN/TC 121 voor lassen en verwante processen de herziening van EN ISO 14717:2005 "Lassen en verwante processen – Milieucontrolelijst". Dit document reikt checklists aan om de milieuaspecten van lasconstructies van metalen, met inbegrip van bouw- en herstelwerkzaamheden, te beoordelen. In informatieve bijlagen worden acties aanbevolen om een eventuele milieu-impact buiten de werkplaats te vermijden of te verminderen. In CEN/TC 121 worden nog andere projecten voorbereid.

Dit artikel is gebaseerd op de CEN-CENELEC position paper "Standards in support of the European Green Deal Commitments". Meer info op de CEN/CENELEC-website.

Lees ook:

Was dit artikel nuttig?