Brexit Friday: Wat betekent Brexit voor intellectuele eigendomsrechten? | Agoria

Brexit Friday: Wat betekent Brexit voor intellectuele eigendomsrechten?

Afbeelding
Gepubliceerd op 05/10/18 door Bert Spreuwers
 Als er geen akkoord bereikt wordt over de uittreding van het Verenigd Koninkrijk met daarin een transitieperiode (of indien geen verlenging van de onderhandelingen overeengekomen wordt), zal 29 maart 2019 de laatste dag zijn waarop het VK een lidstaat is van de Europese Unie. Welke veranderingen worden er verwacht op het vlak van intellectuele eigendomsrechten?

Lees ook de andere delen van deze reeks:

De Brexit zal veranderingen teweegbrengen op het vlak van intellectuele eigendomsrechten, zowel in het VK als in de rest van de EU. Er liggen verschillende scenario's op tafel en er zijn initiatieven aan beide zijden om de rechthebbenden te informeren.

 Aangezien intellectuele eigendomsrechten in principe slechts bescherming bieden binnen een bepaald grondgebied (wegens het "territorialiteitsbeginsel", in juridische termen), ligt de nadruk in de eerste plaats op de rechten met uitwerking over de hele EU, zoals uniemerken, gemeenschapsmodellen en communautaire kwekersrechten. Ook een aantal "nationale" rechten werden geharmoniseerd op Europees niveau, zodat ook deze belicht worden.

Hierbij een overzicht van de mogelijke scenario's en de verwachte gevolgen voor uw intellectuele eigendomsrechten.

Brexit-Deal

Een Brexit-Deal lijkt nog steeds de voorkeursoptie en er werd naarstig onderhandeld op basis van de "Position paper transmitted to EU27 on Intellectual property rights (including geographical indications)" van 6 september 2017 van de Europese Commissie. De gezamenlijke "Draft Withdrawal Agreement" van het VK en de Europese Commissie van 19 maart 2018 bevatte reeds positieve elementen (hier beschikbaar, zie aanduidingen in het groen) en het "Joint statement" van 19 juni 2018 (hier beschikbaar) toont de progressie die sindsdien werd gemaakt. In veel gevallen is een transitieperiode voorzien tot en met 31 december 2020.

Ingeschreven rechten

Allereerst zijn er de ingeschreven rechten, waarbij een inschrijving in een officieel register gebeurt in navolging van een aanvraagprocedure.  

Reeds ingeschreven uniemerken, gemeenschapsmodellen en communautaire kwekersrechten krijgen een tegenhanger in het VK, in principe zonder dat u iets dient te ondernemen. Voor de intellectuele eigendomsrechten die reeds werden verleend en uitwerking hebben over de hele EU is het opzet om een verlies van rechten te vermijden. Men wenst de rechthebbenden een gelijkaardige inschrijving te bieden in het VK, met behoud van aanvraag- en prioriteitsdata en dit zonder nieuwe beoordeling. Er is nog geen akkoord of dit gratis zal gebeuren en, indien niet, over de toepasselijke tarieven.

Voor aanvragen voor uniemerken en gemeenschapsmodellen die nog niet resulteerden in een inschrijving tijdens de transitieperiode heeft men bijkomend 9 maanden de tijd om een aanvraag in te dienen in het VK. Zo kan men de aanvraag- of prioriteitsdatum behouden, zodat het belangrijk is om deze data te noteren.

Ook omtrent de vervallenverklaring of nietigverklaring van een ingeschreven recht is er reeds een afspraak. Indien inschrijvingen succesvol worden aangevochten in de EU, zal het equivalent recht in het VK ook tenietgaan en dit op het zelfde moment. In het VK mag men wel anders beslissen indien de redenen die de vervallenverklaring of nietigverklaring in de EU rechtvaardigen er niet gelden.

Niet-ingeschreven rechten

Daarnaast zijn er de rechten die automatisch ontstaan en niet gebaseerd zijn op een inschrijving in een officieel register.

Volgens de huidige afspraken verandert er weinig voor de reeds bestaande rechten. Niet-ingeschreven gemeenschapsmodellen zullen ook in het VK gelden, minstens indien zij voor de afloop van de transitieperiode zijn ontstaan. Ook voor het "sui generis" databankrecht zal er geen verlies van rechten zijn, toch niet indien deze rechten ontstonden voor de afloop van de transitieperiode en zolang de houder een "beschermingsgerechtigde" blijft in de zin van de databankrichtlijn nr. 96/9/EG.

Uitputting

Inzake de "uitputting" van intellectuele eigendomsrechten werd een overgangsregeling overeengekomen. De uitputtingsregel houdt in dat de rechthebbende die de toestemming gaf om bepaalde producten aan te bieden, zich in principe niet meer kan verzetten tegen het verder commercieel gebruik van die producten. Hoewel deze handeling in principe aangevochten kan worden op basis van diens intellectuele eigendomsrechten zijn de rechten "uitgeput" voor de concrete exemplaren in kwestie en dit binnen het betrokken territorium, in dit geval de EU. 

Indien u reeds producten aankocht die met de toestemming van de rechthebbende werden verkocht, verandert er niets. De voorlopige afspraken stellen dat rechten die voor het einde van de transitieperiode overeenkomstig het EU-recht reeds werden uitgeput in de EU en in het VK, ook uitgeput zullen blijven en niet zullen herleven.

Nothing is agreed until everything is agreed

Het voorgaande betreft een aantal voorlopige afspraken die enkel zullen gelden voor zover een omvattende Brexit-deal wordt bereikt. "Nothing is agreed until everything is agreed", zodat het aangewezen is om ook het no-deal scenario toe te lichten.

No-Deal

Zowel de EU als het VK bereiden zich voor op een no-deal scenario, en beide partijen adviseren over de (potentiële) gevolgen voor intellectuele eigendomsrechten in dergelijk geval.

De Europese Commissie publiceerde "kennisgevingen" ("notices" in het Engels) over de potentiële gevolgen van een "no-deal"-scenario voor een aantal intellectuele eigendomsrechten waarop Europese regelgeving van toepassing is (hier beschikbaar). Daarop volgde het antwoord van het VK dat zijn eigen "notices" opstelde. Deze standpunten worden hieronder kort toegelicht.

Auteursrechten

Inzake auteursrechten wees de Europese Commissie ten eerste op de vele internationale verdragen die het VK ondertekende. Er bestaat een uitgebreid rechtskader op internationaal niveau dat als voordeel heeft dat tal van basisregels (inhoudelijk) ongewijzigd blijven, zelfs indien de Europese wetgeving die deze regels nader heeft uitgewerkt niet langer van toepassing is in het VK. Het gaat onder meer over regels inzake de exclusieve rechten, de beschermingsduur, de bescherming van computerprogramma's en de afdwingbaarheid van auteursrechten. Uw auteursrechten blijven dus grotendeels ongewijzigd, minstens wat betreft deze kernpunten.

Daarnaast biedt de Europese Commissie een overzicht van specifieke EU-wetgeving inzake auteursrechten. Inzake de portabiliteit van online inhoud (zoals streamingdiensten), zullen personen die in het VK verblijven niet langer gebruik kunnen maken van hun abonnementen voor digitale inhoud wanneer zij naar de EU reizen. Daarentegen zal een aanbieder van online inhoudsdiensten die in het VK is gevestigd en die zich wil richten tot abonnees in een EU-lidstaat de lokale wetgeving moeten respecteren. Het Europese "sui generis" databankrecht zal niet langer gelden voor de onderdanen van het VK, terwijl de Europese onderdanen geen aanspraak kunnen maken op dit recht in het VK.

De "notice" van het VK bevestigt het voorgaande, en bevat een aantal aanbevelingen (hier beschikbaar). Zo adviseert het VK om een contractuele bescherming te voorzien voor uw "sui generis" databankrechten.  

Merkenrechten, tekeningen en modellen

In haar kennisgeving omtrent merken, tekeningen en modellen waarschuwt de Europese Commissie ervoor dat zowel ingeschreven uniemerken als ingeschreven of niet-ingeschreven gemeenschapsmodellen niet langer in het VK zouden gelden, enkel nog in de resterende 27 EU-lidstaten. Ook internationale aanvragen waarin de EU werd aangewezen, zouden geen bescherming in het VK bieden. Gelet op dit standpunt, doet u er goed aan tijdig uw merken, tekeningen en modellen te registreren in het VK.

Het VK wenst de rechthebbenden gerust te stellen en maakt zich sterk dat er geen verlies van rechten zal zijn. Voor de ingeschreven merk- en modelrechten zou worden voorzien in een equivalent recht in het VK en de rechthebbenden zouden hierover worden geïnformeerd. Ook voor hangende EU-aanvragen zou men de aanvraag- en prioriteitsdata kunnen behouden voor een nieuwe UK-aanvraag mits een melding binnen 9 maanden vanaf de Brexit (gelijkaardig aan wat in de voorlopige Brexit-deal is opgenomen). Het is afwachten wanneer het VK meer informatie zal geven en wat er van de rechthebbenden wordt verwacht, al is het een veilige optie om nu reeds aanvragen in het VK voor te bereiden of zelfs in te dienen.

Het VK zou ook voorzien in een equivalente bescherming voor niet-ingeschreven modellen. Logischerwijze wordt op dit vlak geen actie vereist van de rechthebbende die ook niet wordt (of kan worden) gecontacteerd.

Octrooien

De impact van Brexit op octrooirechten is eerder beperkt, aangezien er relatief weinig EU-wetgeving is op dit vlak. Veel wordt bepaald in het Europees Octrooiverdrag, dat de aanvraagprocedures in 38 deelnemende landen moet vereenvoudigen en dat niet in het kader van de EU werd gesloten.

Op Europees vlak werd wel gewerkt aan een eenheidsoctrooi ( "Europees octrooi met eenheidswerking", cf. verordening nr. 1257/2012 ) dat onder de bevoegdheid van een eengemaakt octrooigerecht zou vallen. De Europese verordeningen inzake het eenheidsoctrooi traden reeds in werking, al zijn deze nog niet van toepassing zolang er geen akkoord is over het eengemaakt octrooigerecht. Hoewel men hiervoor enkel nog wacht op de goedkeuring door Duitsland, neemt het VK nog geen standpunt in. Het zegt te zullen onderzoeken of het ook dit systeem zal verlaten mocht het toch in voege komen.

Uitputting

Inzake uitputting zou het VK ook na de Brexit de uitputtingsregeling respecteren, minstens voorlopig, met het oog op rechtszekerheid. Er zou dus geen wijziging zijn voor de import van goederen naar het VK en parallelimport wordt gevrijwaard.

Wat betreft verkopen van het VK naar de EU wijst het VK op meer onzekerheid, omdat parallelimport in dat geval wel beperkt of verboden kan zijn. Zodoende is het aangewezen om hierover duidelijke afspraken en zekerheden te verkrijgen van de rechthebbenden in de EU en/of van uw leveranciers in het VK.

Besluit

Gelet op de scenario's die hierboven werden voorgesteld, bestaat er momenteel nog onduidelijkheid over de gevolgen van een Brexit op intellectuele eigendomsrechten. Om deze onzekerheid op te vangen, zijn er diverse opties. Niets belet u om nu reeds aanvragen in te dienen in het VK, als terugvalpositie indien de EU-rechten toch niet erkend blijven. Daarnaast kunt u nu al afspraken maken met enerzijds de rechthebbenden en anderzijds uw leveranciers en klanten inzake intellectuele eigendomsrechten.

 

Was dit artikel nuttig?