Vlaams energie- en klimaatplan 2030 beslist: wat u moet weten als bedrijf | Agoria

Vlaams energie- en klimaatplan 2030 beslist: wat u moet weten als bedrijf

Afbeelding
Gepubliceerd op 07/08/18
Tijdens de superministerraad werd een beslissing genomen over het Vlaamse energie- en klimaatplan 2030 waarmee Vlaanderen de opgelegde Europese doelstellingen zal trachten te halen. Wij geven een overzicht van de belangrijkste doelstellingen en bijhorende maatregelen.

Over de noodzaak van een Belgisch, en dus ook Vlaams plan

In december 2015 werd een wereldwijd klimaatakkoord vastgelegd om de opwarming van de aarde tegen te gaan, het zogenaamde Akkoord van Parijs. De Europese Unie vertaalde dit in mei 2018 voor haar lidstaten in een Europese verordening, de zogenaamde Effort sharing Regulation, die voor België een bindende reductie van de broeikasgasuitstoot tegen 2030 voorziet van 35% ten opzichte van 2050. Deze doelstelling geldt voor de sectoren die niet onder het Europese emissiehandelssysteem (ETS) vallen. Dit zijn dus de sectoren waarvoor de lidstaten verantwoordelijk zijn om klimaatbeleid te voeren namelijk gebouwen, transport, kleine industrie, landbouw en afval. (luik klimaat)

Daarnaast moet tegen 2030 ook 32% van het finale Europese energieverbruik bestaan uit hernieuwbare energie, en wil Europa 32,5% minder energieverbruik realiseren. (luik energie)

Europa verwacht van elke lidstaat tegen eind dit jaar een eerste berekend plan over hoe men dit zal halen. De drie gewestelijke plannen, waaronder dus het Vlaamse plan, worden later dit jaar geïntegreerd in één nationaal plan. 

Afbeelding

Industrie moet verder efficiënter en duurzamer  worden – 13% van de Vlaamse uitstoot

Vlaams Klimaatplan (non-ETS industrie 13% van Vlaamse CO2-uitstoot, vermindering van 21% in beleidsscenario)

Het klimaatplan heeft ook gevolgen voor de CO2-uitstoot van onze eigen industriële bedrijven, nl. de niet-ETS bedrijven. De meeste lidbedrijven van Agoria vallen in deze categorie. Het grootste deel van deze uitstoot (41%) zijn energetische emissies, die ontstaan door de verbanding van brandstoffen voor productieprocessen en verwarming.

Onder industriële uitstoot zit onder andere ook de uitstoot van F-gassen(40%), voornamelijk door koeltoepassingen in de industriële, transport en tertiaire sector. Voor deze broeikasgassen wordt het kader van de Europese koelgasverordening van 2005 grotendeels gevolgd (- 60%), met extra maatregelen om de reconversie en responsabilisering van bepaalde doelgroepen (bv. de distributiesector) te faciliteren.

Vlaams Energieplan (industrie 41% van finaal Vlaams energieverbruik, vermindering van 21% in beleidsscenario)

In het energieplan wordt het volledige energieverbruik van de industrie in rekening gebracht, dus ook van de zeer energie-intensieve industrie (ETS) en daardoor bedraagt het aandeel van de industrie bijna de helft van het totale Vlaamse verbruik. De Vlaamse regering voorziet momenteel een besparing van bijna 21%.

De CO2-uitstoot én het energieverbruik in de industrie verder verlagen zal worden gefaciliteerd door de volgende voorgestelde beleidsmaatregelen:

  • Versterken en optimaliseren energiebeleidsovereenkomst (EBO)

Het staat vast dat de Vlaamse regering verder wil met het instrument van de EBO en ook in de toekomst jaarlijkse energie-efficiëntieverbeteringen ten belope van 1% verwacht.

  • Mini-EBO en aangepaste steun voor KMO's

Kleinere of minder energie-intensieve bedrijven zullen worden aangemoedigd door o.a. een aangepaste ecologiepremie en het uitbouwen van sectorale energiebeleidsovereenkomsten of mini-EBO's.

  • vergroening energiedragers binnen industrie

Er zal een stappenplan worden uitgewerkt om de concrete noden voor de financiering en infrastructuur op vlak van een fuel switch in kaart te brengen en te implementeren. Er zal ook rekening worden gehouden met inspanningen door bedrijven die hun bijdrage leveren in emissiereducties in andere sectoren bv. transport of grondstoffenbeleid.

Bedrijven zonder industriële productie en met bv. enkel kantooractiviteit in Vlaanderen worden geklasseerd onder de sector gebouwen en ook daar worden forse CO2-educties vooropgesteld (zie hieronder)

Evaluatie Agoria

De klimaatdoelstelling voor industrie is over het algemeen ambitieus, maar tegelijk haalbaar mits voldoende ondersteuning en stimuli aan bedrijven wordt gegeven. Door verder in te zetten op de ondersteuning van het EBO-instrument wordt rekening gehouden met de reeds gerealiseerde besparingen in het verleden en respecteert men ook het relatief kleine aandeel van de industrie in de totale Vlaamse CO2-uitstoot.

Agoria wil zelf zijn lidbedrijven, en meer bepaald de KMO's, warm maken voor investeringen in energie-efficiëntie en startte alvast met een pilootproject van mini-EBO, nl. de Agoria Energy Coach voor KMO's. Bedrijven met interesse kunnen voor meer info en contactgegevens terecht op https://info.agoria.be/energy-coach.

Ook het bevorderen van de vergroening van de energiedragers (bv. elektrificatie, biogas) is iets wat Agoria kan ondersteunen, op voorwaarde dat de concurrentiepositie van EBO-bedrijven gevrijwaard blijft.

Met betrekking tot de inrekening en reductie van de uitstoot van F-gassen vraagt Agoria extra aandacht voor de bewaking van het Europees level playing field. Vlaanderen mag niet verder gaan dan hetgeen Europa voor deze materie al zeer specifiek heeft bepaald, bv. focus op lage GWP en niet enkel natuurlijke koelmiddelen.

Wat betreft het energieplan is het cruciaal voor Agoria dat voldaan wordt aan de criteria van de Europese energie-efficiëntierichtlijn, waarbij o.a. ETS-bedrijven en transport deels van de reductiedoelstelling kunnen worden verminderd. Het heeft geen zin om een plan voor te stellen dat niet voldoet aan de rekenregels van de Europese Commissie.

Klimaatplan ook belangrijk voor Agoria als technologieleverancier

Meer dan 2/3 van de Vlaamse uitstoot zit in de sectoren transport en gebouwen, en het is dan ook logisch dat de Vlaamse regering met dit plan vooral hier de grote CO2-reducties kan en wil behalen.

De belangrijkste inspanning zal dus in zekere zin bij de gezinnen liggen, maar het betekent ook een enorm potentieel voor onze meer dan 300 lidbedrijven die duurzame gebouwoplossingen aanbieden en meer dan 180 lidbedrijven in transportoplossingen.

Gebouwen (30% Vlaamse uitstoot, vermindering van 47% in 2030 in beleidsscenario)

Over de periode 2005-2016 vertonen de emissies van gebouwen reeds een dalende trend ondanks de stijgende trend van het aantal huishoudens in Vlaanderen. De uitdaging voor de komende periode bestaat er dus in om deze dalende trend verder aan te scherpen en door te trekken, enerzijds door sterk doorgedreven renovatiebeleid en anderzijds door verderzetten van het EPB-beleid inzake nieuwbouw.

Enkele maatregelen die we er voor u uit selecteerden:

  • Renovatieverplichting binnen 5 jaar bij notariële overdracht residentiële woning en kantoorgebouw (minimaal drie maatregelen zoals isolatie, schrijnwerk, vervangingsketel of hernieuwbare energieboiler),            

  • BTW bij sloop-en hernieuwbouw naar 6% en slooppremie,

  • Aanmoedigen van ingrijpende energetische renovaties via financiële stimuli (onroerende voorheffing, schenkings- en registratierechten) en het uitwerken van woningpas en EPC+,

  • Versnellen van de vernieuwingsgraad van verwarmingsinstallaties (koppeling met woningpas) o.a. door het handhavingskader voor de onderhoudsplicht te onttrekken aan de lokale overheden en op Vlaams niveau te brengen,

  • Vanaf 2021 verbod op stookolie- en steenkoolketels in nieuwbouw of bij ingrijpende energetische renovaties.

  • Volledige afbouw van fossiele verwarmingsbrandstoffen en houtverwarming tegen 2050.

Evaluatie Agoria

De invoering van een renovatieverplichting op het moment van aankoop stond al lang bovenaan op ons lijstje met belangrijkste maatregelen om werkelijke CO2-reducties in de gebouwensector te realiseren. Het zal nog afwachten worden hoe de verplichting afgedwongen zal worden, maar het staat buiten kijf dat een verplichting op een natuurlijk renovatiemoment de renovatiemarkt in gang zal zetten en ook aan de technologiesector in de komende jaren voldoende zuurstof zal geven voor verdere technologische innovaties.

Verder kunnen de plannen voor het bevorderen van de vervanging van oude toestellen, de shift naar elektrificatie, het interessantere btw-tarief enkel maar op onze steun rekenen.

Het blijft voor Agoria nog de grote vraag hoe met de verschillende maatregelen de ambitieuze langetermijndoelstelling van het renovatiepact nl. E60 tegen 2050 gehaald zal worden, zonder verdere verplichtingen en bijhorende boetes. Zal het mogelijk zijn om enkel met wortels, en niet met een stok de grote uitdaging, nl. -75% CO2-reductie in gebouwen te halen? 

Transport (35% Vlaamse uitstoot, vermindering van 27% in beleidsscenario)

Emissies door transport vormen een belangrijk aandeel van het totaal en de Vlaamse regering wil deze daarom ook drastisch verminderen in de komende jaren onder meer door te werken aan een ruimtelijke ordening die klimaatvriendelijke mobiliteit en duurzame bereikbaarheid ondersteunt en verder duurzaam verplaatsings- en vervoersgedrag bij de gebruiker te stimuleren.

Enkele maatregelen die eruit springen:

  • 50% van verkochte personenwagens in 2030 is emissievrij, 25% van aangekochte bussen is koolstofarm

  • Sturende slimme kilometerheffing ter vervanging van de Belasting In Verkeersstelling en jaarlijkse Verkeersbelasting

  • Verschuiving van goederenvervoer naar alternatieve vervoersmodi (via waterweg of spoorwegenet) neemt toe tot 30%

  • Investeringen in voetgangers-en fietsnetwerken, performante laadinfrastructuur en bevorderen modal shift en multi-modale vervoersystemen

  • Verstrenging testprocedures homologatie

  • Vraaggericht investeren in bereikbaarheid, bv verhogen uitrol fietssnelwegen, woon-werkverkeer 

Evaluatie Agoria

Als vertegenwoordiger van Belgische producenten die de komende jaren sterk inzetten op lage tot zero-emissievoertuigen biedt het ambitieuze plan veel mogelijkheden voor de shift naar duurzamere modellen. De technologie is dus klaar voor de transitie, maar ook in de periode 2021-2030 zullen er voldoende middelen moeten zijn om de transitie te versnellen, bv. via fiscale stimuli zodat weggebruikers juiste keuzes kunnen maken.

Agoria kan niet genoeg benadrukken dat voor de overheid de grootste rol is weggelegd in het scheppen van de juiste randvoorwaarden voor broeikasgasreductie door transport, voornamelijk op vlak van infrastructuur (o.a. laadcapaciteit, veerkrachtig netwerk, multimodale hubs, openbaar vervoer…). De intenties in het plan zijn goed, maar moeten meer gezien worden als een voorwaarde opdat de doelstellingen gehaald kunnen worden, door investeringen van enerzijds individuele burgers en anderzijds de industrie.

Agoria juicht de doelstelling tot het stimuleren van de verschuiving van het goederenvervoer van de weg naar het spoorwegnet of via waterweg alleen maar toe. Het principe van de "vervuiler/gebruiker" betaalt via o.a. slimme kilometerheffing wordt aanzien als één van de sleutels voor meer doordacht gebruik van voertuigen. Tevens dient erover gewaakt te worden dat de switch naar vervoerregio's met als doelstelling een meer optimale, regionale, lokale bediening m.b.t. personenvervoer, geen versnippering van het landschap en het beleid met zich meebrengt.

Agoria vraagt de overheid om er bij al deze intenties toch over te waken niet te hervallen in 'Gold-plated Regulations'. De Europese doelstellingen zijn al heel ambitieus op zich. Nog sneller of strenger willen handelen dan vooropgesteld kan ook een negatieve impact hebben op de lokale industrie, productie, concurrentiekracht ten opzichte van de ons omringende landen/regio's.

Hoe verloopt het proces nu verder?

Op de verschillende draft plannen kan nu nog feedback gegeven worden via de sectorale adviesraden en dan wordt het energie- en klimaatplan samen met het Waalse en Brusselse plan eind dit jaar finaal geïntegreerd in een nationaal plan en ingediend bij de Europese Commissie. Tegen midden 2019 kunnen we de reacties en aanbevelingen van de Europese Commissie verwachten en alsnog het plan aanpassen tot een finale versie.

Agoria zal dit proces de komende maanden op de voet blijven volgen. Feedback of reactie kan bezorgd worden aan Agoria's expertisecentrum Energie (ruth.lambrechts@agoria.be).

Was dit artikel nuttig?