Loïc Tilman, Head of Group Innovation bij Elia: 'Als we nu niet handelen, is het te laat.' | Agoria

Loïc Tilman, Head of Group Innovation bij Elia: 'Als we nu niet handelen, is het te laat.'

Afbeelding
Gepubliceerd op 10/08/21 door Nele Laus
Om gelijke tred te houden met de snel evoluerende energiesector, hebben we dringend een ‘Energy Data Space’ nodig. We vroegen Loïc Tilman, Head of Group Innovation bij Elia, wat dat precies betekent, en welke rol Gaia-X daarin kan spelen.
Gaia-X is een Europees initiatief voor een cloudinfrastructuur. Gaia-X heeft intussen initiatieven in verschillende domeinen opgezet, waaronder Gaia-X for Energy. Elia is één van de energiespelers die deelnemen aan het project. Daarnaast is het ook een van de voortrekkers van het Internet of Energy ecosysteem én de Europese Energy Data Space.

Gaia-X for Energy streeft naar een ‘Energy Data Space’. Wat moeten we daaronder verstaan?

Loïc Tilman: “De energiesector staat aan de vooravond van een enorme paradigmaverschuiving. De toekomst zal er een zijn zonder grote energiecentrales: energie zal steeds meer lokaal geproduceerd en verbruikt worden. Ook verschuivingen als wind- en zonne-energie en elektrische mobiliteit versnellen die omwenteling. Daarnaast gebruiken we steeds meer digitale technologieën als A.I. en IoT om de energiebevoorrading flexibeler en goedkoper te maken. 

Al die veranderingen vragen om een waardeketen waarin data in realtime gedeeld wordt. Daarvoor zijn een efficiënte data-infrastructuur en clouddiensten nodig. Een gedecentraliseerde infrastructuur is essentieel om met een lage latentie te werken. 

Het Energy Data Space zal de input voor nieuwe, efficiënte clouddiensten en een gestandaardiseerd datamodel definiëren. Dat gebeurt door middel van use cases: mogelijke technologische toepassingen die het businessmodel van zo’n cloudinfrastructuur onderbouwen. Voor Gaia-X is daar een belangrijke rol weggelegd om dat op Europees niveau te doen.”

"Een Energy Data Space moet guidelines voor infrastructuur en een gestandaardiseerd datamodel voorzien op basis van use cases." - Loïc Tilman, Head of Group Innovation,Elia

Welke rol kan België daarin spelen?

Loïc Tilman: “We hebben eerder al de eerste stappen gezet richting een ‘Internet of Energy’ op Belgisch niveau. Nu zijn we met een aantal spelers een lijst van use cases aan het ontwikkelen om ook een Belgische bijdrage aan Gaia-X te leveren. Een concreet voorbeeld: een van de use cases in samenwerking met Fluvius toont aan hoe we ‘congestion management’ beter kunnen aanpakken met realtime data.  

De situatie is intussen heel dringend: als België nu niet op de kar springt, dreigen we hopeloos achterop te hinken. We beschouwen het als een enorme opportuniteit om dit project mee vorm te geven. De impact is groot: we kunnen efficiënt datagebruik voor energie versnellen en tegelijk de datasoevereniteit en verbonden infrastructuur in Europa opbouwen.” 

Wat zijn de grootste uitdagingen voor Gaia-X for Energy?

Loïc Tilman: “De energiesector is aan het verbreden en slaat de brug met andere domeinen. Zo komen heel wat nieuwe spelers op het toneel, zoals producenten van elektrische wagens, warmtepompfabrikanten, nieuwe energieleveranciers … Dat is op zich goed nieuws: digitalisering en elektrificatie kunnen de hindernissen in de energiesector helpen overkomen. 

Maar de voorwaarde is dat we binnen dat steeds complexere ecosysteem alle neuzen in dezelfde richting krijgen. Vooral een uniforme datamodellering en -toegang zijn belangrijk om alle aspecten van de energietransitie te integreren

Dat gaat over het hernieuwbare energiemodel, maar ook waterstof en nucleaire energie zijn in sommige landen hot topics. En de impact daarvan is breder dan enkel de energiesector: andere domeinen zoals gebouwen en mobiliteit maken evenzeer deel uit van die transitie. We moeten dus die silo’s doorbreken en naar een 360°-aanpak gaan, met een gedeelde en gestandaardiseerde dgitale infrastructuur

Een tweede uitdaging is de actieve aanwezigheid van zogenaamde ‘hyperscalers’. Het wordt steeds moeilijker om met die spelers te concurreren. We dreigen onze soevereniteit te verliezen in de digitalisering, terwijl er net heel veel mogelijkheden zijn voor Europese bedrijven.”

"Het wordt steeds moeilijker om met hyperscalers te concurreren. We dreigen onze soevereniteit te verliezen in de digitalisering." - Loïc Tilman

Waarom is die soevereniteit zo belangrijk?

Loïc Tilman: “Een heel concreet voorbeeld: bij Elia zijn er bepaalde diensten die we simpelweg niet naar de cloud kunnen overhevelen om veiligheidsredenen. Onze communicatielijnen moeten ‘black-outproof’ zijn, en de vraag is maar of we de data van dergelijke kritieke systeemoperaties aan niet-Europese cloudspelers kunnen toevertrouwen. Een ‘souvereign cloud’ kan door Gaia-X ingeschakeld worden om dergelijke processen te standaardiseren volgens Europese normen.  

Een ander voorbeeld: de opkomst van elektrische wagens is een enorme uitdaging voor de energiesector. Om een idee te geven, alle Tesla-wagens in Duitsland verbruiken samen evenveel energie als 2 nucleaire reactoren opwekken. Tesla heeft nu zelfs een licentie als energiebevoorrader in Duitsland, dus het is met andere woorden een nieuwe speler in de energiewaardeketen.

Hypothetisch kan een hacker in het back-end systeem van Tesla geraken, en zo toegang krijgen tot de digitale infrastructuur die eraan verbonden is. Je moet dergelijke spelers dus aan dezelfde strenge veiligheidseisen onderwerpen. Zonder digitale soevereniteit kan je die standaarden niet controleren of opleggen.

Hoe moeten we die uitdagingen aanpakken?

Loïc Tilman: “Door regels te creëren: een standaard om de toegang en consent van data, metadata en realtime data te beheren. Als pakweg Microsoft op dit moment als enige speler data services aanbiedt, dan verloopt het databeheer volgens hun standaard. We moeten dus mikken op een ‘level playing field’ voor alle aanbieders.

Dat moet volgens ‘federated services’ verlopen, ‘Gaia-X gecertificeerde diensten’ die voldoen aan dezelfde Europese standaard. Daar ligt de meerwaarde van Gaia-X: een open en gelijkwaardig ecosysteem creëren waarin iedereen data kan delen en beheren volgens dezelfde spelregels.

"Daar ligt de meerwaarde van Gaia-X: een open en gelijkwaardig ecosysteem creëren waarin iedereen data kan delen en beheren volgens dezelfde spelregels." - Loïc Tilman

Gaia-X zal dus moeten zorgen voor een overeenkomst over cloudstandaarden. Dat zal tegelijk interoperabiliteit en portabiliteit creëren: de mogelijkheid om meerdere providers simultaan te gebruiken, en de overstap tussen twee providers gemakkelijker maken. Die twee zaken ontbreken momenteel in Europa. En dat zet op zijn beurt weer een rem op het gebruik van de cloud voor veel bedrijven.”

Wat is er nodig om Gaia-X te doen slagen?

Loïc Tilman: “Ik denk dat nog meer partijen in dit verhaal moeten betrokken worden: dienstenleveranciers, DSO’s (distribution system operators, zoals Fluvius in België), IT-spelers … Eigenlijk iedereen die in een realtime waardeketen betrokken is. We hebben stemmen uit alle landen en domeinen nodig om hun bijdrage te leveren. Daarnaast is er uiteraard ook politieke steun nodig om algemene regels te bepalen en strategische en financiële ondersteuning te bieden. In Duitsland is dat bijvoorbeeld al volop aan de gang. Daar neemt Gaia-X een prominente plaats in op de politieke agenda met een oprechte wil van de regering en vooraanstaande bedrijfsleiders die samenwerken om de dataruimte en het cloudinitiatief van de EU te promoten.”

Agoria speelt een belangrijke rol om Gaia-X in België op de kaart te zetten, niet alleen politiek maar ook naar alle spelers in de waardeketen. En voor hen is de impact enorm. Ze bepalen actief mee de toekomst van de energiesector én het data-ecosysteem, dat nu volop in ontwikkeling is. Binnen een paar jaar is het te laat. Bovendien verwerven spelers die er vroeg bij zijn een sterke positie binnen Gaia-X.”

"De impact is enorm. Je bepaalt actief mee de toekomst van de energiesector én het data-ecosysteem." - Loïc Tilman
Deelnemen aan de Belgische werkgroep rond Gaia-X for Energy?  Neem contact op met Pierre Martens: pierre.martens@agoria.be
Was dit artikel nuttig?