Stelsels van werkloosheid met bedrijfstoeslag (SWT) in 2021 | Agoria

Stelsels van werkloosheid met bedrijfstoeslag (SWT) in 2021

Gepubliceerd op 22/12/20
In dit artikel leest u welke verschillende SWT-stelsels van toepassing zijn wanneer een werknemer wordt ontslagen, met uitzondering van ontslag om dringende redenen. U krijgt voor ieder stelsel een overzicht van de toepassingsvoorwaarden, de mogelijke vervangingsplicht en de eventuele beschikbaarheid van de SWT'er op de arbeidsmarkt.

Hierna vindt u een overzicht van de SWT-stelsels die in 2021 van toepassing zullen zijn op basis van wat we nu weten. In het kader van de onderhandelingen van een interprofessioneel akkoord voor 2021-2022 kunnen de sociale partners en de regering deze SWT-stelsels nog wijzigen.  

1. Stelsel lange loopbaan/ 40 jaar beroepsverleden (59 jaar – einde op 30/6/2021)

Het stelsel 59 jaar met een loopbaan van 40 jaar wordt voor de periode van 1/1/2021 tot 30/6/2021 georganiseerd door de volgende collectieve arbeidsovereenkomsten:

  • cao nr. 141, die de voorwaarden bepaalt waarop het recht op een bedrijfstoeslag wordt geopend;
  • cao nr. 142, die de leeftijd waarop de werknemer in het systeem kan stappen en werkloosheidsuitkeringen genieten, vastlegt op 59 jaar. Deze cao is noodzakelijk om af te wijken van de leeftijd van 60 jaar die wordt bepaald in het Koninklijk Besluit dat het recht op werkloosheidsuitkeringen opent in het kader van een stelsel van werkloosheid met bedrijfstoeslag (Koninklijk Besluit van 3 mei 2007 tot regeling van het stelsel van werkloosheid met bedrijfstoeslag). 

Voorwaarden voor werkgevers 

De werkgever moet gebonden zijn door een sectorale cao gesloten ter uitvoering van cao nr. 142 om het systeem vanaf 59 jaar te activeren voor de periode van 01/01/2021 tot 30/06/2021. 

Dit is bv. het geval in PC 111.01&02PC 111.03PC 209PC 219PC 200PC 105 en PC 224  waar cao’s gesloten zijn die gelden tot 30/06/2021. 

Voor de ondernemingen die ressorteren onder een paritair comité dat geen sectorale cao heeft gesloten, zie punt 6 (SWT – ondernemingen in een sector die geen cao voor lange loopbanen heeft gesloten ).

Voorwaarden voor werknemers 

Bovenop de noodzaak om te behoren tot een sector die een cao heeft gesloten ter uitvoering van de cao's van de NAR, kan het SWT na ontslag maar worden toegekend aan werklozen die tegelijk aan de volgende voorwaarden voldoen:

  • 59 jaar of ouder zijn op het einde van de arbeidsovereenkomst en tijdens de geldigheidsperiode van de cao (in de bovenvermelde voorbeelden = uiterlijk op 30/06/2021);
  • EN ontslagen zijn tijdens de geldigheidsperiode van de cao van de NAR en van de sectorale cao (in de bovenvermelde voorbeelden = voor 30 juni 2021);
  • EN 40 jaar beroepsverleden kunnen bewijzen op het einde van de arbeidsovereenkomst.

Opgelet: sommige sector-cao’s leggen bijkomende voorwaarden op. Dit is bv. het geval in PC 200, waar de werknemer bovenop de voormelde voorwaarden ook minstens 10 dienstjaren bij de laatste werkgever moet hebben.

Vervangingsplicht

Werknemers die de leeftijd van 59 jaar hebben bereikt, moeten worden vervangen, tenzij

  • ze op het einde van de arbeidsovereenkomst 62 jaar of ouder zijn
  • of als de onderneming beschikt over een vrijstelling toegekend door de minister van Werk/bevoegde RVA-directeur
  • of als ze wordt erkend als onderneming in moeilijkheden of in herstructurering.

Vrijstelling van beschikbaarheid op verzoek

SWT'ers die 62 jaar oud zijn of een loopbaan van 42 jaar kunnen aantonen, worden alleen van beschikbaarheid vrijgesteld op voorwaarde dat ze de RVA daar uitdrukkelijk om verzoeken en indien er een sectorale cao bestaat. 

Opzegging die afloopt na de geldigheidsduur van de cao (leeftijd van 59 jaar)

Het recht op een bedrijfstoeslag wordt gegarandeerd aan werknemers die voldoen aan voormelde voorwaarden wanneer de opzeggingstermijn afloopt na de geldigheidsduur van de cao.

Opmerking: 60 jaar/ 40 jaar beroepsverleden indien geen sector-cao

In afwezigheid van een sectorale cao die uitdrukkelijk verwijst naar cao nr. 142, kan de ontslagen werknemer tot 30 juni 2021 genieten van het SWT-stelsel met 40 jaar beroepsverleden vanaf de leeftijd van 60 jaar. Indien er geen sectorale cao bestaat die uitdrukkelijk verwijst naar cao nr. 142, zal de werkloze in dit SWT-stelsel echter (aangepast) beschikbaar moeten blijven tot de leeftijd van 65 jaar.

2. SWT zware beroepen met loopbaan van 33 jaar (59 jaar – einde op 30/6/2021)

Het stelsel 59 jaar met een loopbaan van 33 jaar – zware beroepen wordt voor de periode van 1/1/2021 tot 30/6/2021 georganiseerd door de volgende collectieve arbeidsovereenkomsten:

  • cao nr. 138 die de voorwaarden bepaalt waarop het recht op een bedrijfstoeslag wordt geopend;
  • cao nr. 139  die de leeftijd waarop de werknemer in het systeem kan stappen en werkloosheidsuitkeringen genieten, vastlegt op 59 jaar. Deze cao is noodzakelijk om vast te leggen vanaf welke leeftijd de werklozen recht hebben op werkloosheidsuitkeringen in het kader van een stelsel van werkloosheid met bedrijfstoeslag (toepassing van het Koninklijk Besluit van 3 mei 2007 tot regeling van het stelsel van werkloosheid met bedrijfstoeslag). 

Voorwaarden voor werkgevers

De werkgever moet gebonden zijn door een sectorale cao gesloten ter uitvoering van cao nr. 138 en cao nr. 139 om het systeem vanaf 59 jaar te activeren voor de periode van 01/01/2021 tot 30/06/2021.

Dit is bv. het geval in PC 111.01&02PC 111.03PC 209PC 219PC 200PC 105 en PC 224 waar cao’s gesloten zijn die gelden tot 30/06/2021.

Voorwaarden voor werknemers

Bovenop de noodzaak om te behoren tot een sector die een cao heeft gesloten ter uitvoering van de cao's van de NAR, moet de werknemer aan de volgende voorwaarden voldoen:

  • 59 jaar oud zijn op het einde van de arbeidsovereenkomst en tijdens de geldigheidsperiode van de cao (in de bovenvermelde voorbeelden = uiterlijk op 30/06/2021);
  • EN ontslagen zijn tijdens de geldigheidsperiode van de cao van de NAR en van de sectorale cao (in de bovenvermelde voorbeelden = voor 30 juni 2021);
  • EN 33 jaar beroepsverleden en werk in een zwaar beroep of 20 jaar nachtarbeid of arbeidsongeschiktheid (PC 124) (zie hierna) bewijzen op het einde van de arbeidsovereenkomst.

Opgelet: sommige sector-cao’s (bv. PC 111.01&02, PC 209, PC 219, PC 200) leggen bijkomende voorwaarden op (bv. een bepaalde anciënniteit in de onderneming of de sector).  

De werknemer moet bewijzen dat op zijn beroepsverleden een van de volgende situaties van toepassing is:

  • 20 jaar hebben gewerkt in een arbeidsregeling met nachtprestaties (gelijkstelling van varend personeel tewerkgesteld aan werken van vervoer in de lucht dat gewoonlijk tewerkgesteld is in arbeidsregelingen met prestaties tussen 20 uur en 6 uur, met uitsluiting van varend personeel tewerkgesteld aan werken van vervoer in de lucht dat uitsluitend prestaties verricht tussen 6 uur en 24 uur of dat gewoonlijk begint te werken vanaf 5 uur);
  • of ten minste 5 jaar (in de laatste 10 kalenderjaren) of ten minste 7 jaar (in de laatste 15 kalenderjaren) in een zwaar beroep hebben gewerkt. Zwaar beroep = werk in opeenvolgende ploegen OF werk in een regeling met nachtprestaties OF werk in onderbroken diensten.

    'Werk in opeenvolgende ploegen' heeft betrekking op een organisatie van het werk in ten minste twee ploegen van minstens twee werknemers, die hetzelfde werk doen (zowel qua inhoud als qua omvang) en die elkaar in de loop van de dag zonder onderbreking opvolgen zonder dat de overlapping meer bedraagt dan een vierde van hun dagtaak, op voorwaarde dat de werknemer van ploeg wisselt. 'Onderbroken diensten' heeft betrekking op werknemers die permanent (gewone regeling, niet occasioneel) werken in dagprestaties waarbij de begin- en eindtijd ten minste 11 uur uit elkaar liggen met een onderbreking van minstens 3 uur en minimumprestaties van 7 uur.
  • of de werknemer ressorteert onder paritair comité 124 (bouwbedrijf) en beschikt over een attest van de arbeidsarts waarin wordt vastgesteld dat hij ongeschikt is om zijn beroepsactiviteit voort te zetten. Een sectorale collectieve arbeidsovereenkomst moet de leeftijd en de loopbaanvoorwaarden bepalen waarop dit geldig is.

Suppletief stelsel

Cao nr. 138 voorziet (van 1/1/2021 tot 3/6/2021) op interprofessioneel niveau in een suppletief stelsel voor ondernemingen die niet ressorteren onder een paritair comité of wanneer het paritair comité niet werkt. De betrokken ondernemingen kunnen van het systeem gebruikmaken door toe te treden tot het stelsel. Die toetreding kan gebeuren in de vorm van een cao, een toetredingsakte (opgesteld volgens een welbepaalde procedure en een vastgelegd model) of een wijziging van het arbeidsreglement. De toetreding moet in ieder geval worden neergelegd op de griffie van de Algemene Directie Collectieve Arbeidsbetrekkingen van de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg.

Vervangingsplicht 

De werknemer moet worden vervangen, tenzij hij op het einde van de arbeidsovereenkomst 62 jaar of ouder is of als de onderneming beschikt over een vrijstelling toegekend door de minister van Werk /bevoegde RVA-directeur of als ze wordt erkend als onderneming in moeilijkheden of in herstructurering.

Aangepaste beschikbaarheid op de arbeidsmarkt

Mits er een sectorale cao is, kunnen SWT'ers die 62 jaar oud zijn of een loopbaan hebben van 42 jaar vrijgesteld worden van beschikbaarheid, op voorwaarde dat ze de RVA daar uitdrukkelijk om verzoeken.

Opzegging die afloopt na de geldigheidsduur van de cao

Het recht op een bedrijfstoeslag wordt gegarandeerd aan werknemers die voldoen aan voormelde voorwaarden (o.a. de leeftijd van 59 jaar) wanneer de opzeggingstermijn afloopt na de geldigheidsduur van de cao. 

3. SWT zware beroepen met loopbaan van 35 jaar (59 jaar – einde op 30/6/2021)

Het stelsel 59 jaar met een loopbaan van 35 jaar – zware beroepen wordt  voor de periode van 01/01/2021 tot 30/06/2021 georganiseerd door cao nr. 140. Deze cao is noodzakelijk om vast te leggen vanaf welke leeftijd de werklozen recht hebben op werkloosheidsuitkeringen in het kader van een stelsel van werkloosheid met bedrijfstoeslag. 

Voorwaarden voor werkgevers 

De werkgever is gebonden door een sectorale cao gesloten ter uitvoering van cao nr. 140 van de NAR. Dit is bv. het geval in PC 111.03PC 105,PC 200, en PC 224 waar cao’s gesloten zijn die gelden tot 30/06/2021. 

Het systeem kan ook worden ingevoerd d.m.v. een ondernemings-cao (maar opgelet voor de gevolgen inzake beschikbaarheid). 

Voorwaarden voor werknemers 

Bovenop de noodzaak om te behoren tot een sector of een onderneming die een cao heeft gesloten ter uitvoering van de cao van de NAR, moet de werknemer aan de volgende voorwaarden voldoen:

  • 59 jaar oud zijn op het einde van de arbeidsovereenkomst en tijdens de geldigheidsperiode van de cao (in de bovenvermelde voorbeelden = uiterlijk op 30/06/2021);
  • EN ontslagen zijn  tijdens de geldigheidsperiode van de cao van de NAR en van de sector- of ondernemings-cao (in de bovenvermelde voorbeelden = voor 30 juni 2021). 

De werknemer moet op het einde van de arbeidsovereenkomst 35 jaar beroepsverleden bewijzen, waarvan 5 jaar (in de laatste 10 jaar) of 7 jaar (in de laatste 15 jaar) in een zwaar beroep (werk in opeenvolgende ploegen, werk in een regeling met nachtprestaties, werk in onderbroken diensten – zie definitie in punt 2 hiervoor).

Opgelet: sommige sector-cao’s leggen bijkomende voorwaarden op. Dit is bv. het geval in PC 200 waar de werknemer bovenop de voormelde voorwaarden ook minstens 10 dienstjaren bij de laatste werkgever moet hebben. 

Vervangingsplicht

De werknemer moet worden vervangen, tenzij hij op het einde van de arbeidsovereenkomst 62 jaar of ouder is of als de onderneming beschikt over een vrijstelling toegekend door de minister van Werk/bevoegde RVA-directeur of als ze wordt erkend als onderneming in moeilijkheden of in herstructurering.

Aangepaste beschikbaarheid op de arbeidsmarkt

SWT'ers die 62 jaar oud zijn of een loopbaan van 42 jaar kunnen aantonen, worden alleen van beschikbaarheid vrijgesteld op voorwaarde dat er een sectorale cao bestaat en ze de RVA daar uitdrukkelijk om verzoeken. Voor werklozen die het systeem genieten op basis van een ondernemings-cao, geldt echter aangepaste beschikbaarheid tot 65 jaar. In PC 111.01&02 en PC 209 legt de sector-cao de leeftijd in toepassing van cao nr. 140 tot 30 juni 2021 vast op 59 jaar, voor de cao’s die dit stelsel voorzien op ondernemingsvlak. Daardoor kunnen in deze paritaire comités, voor zover er een ondernemings-cao bestaat, SWT'ers in dit stelsel die 62 jaar oud zijn of een loopbaan hebben van 42 jaar toch van beschikbaarheid vrijgesteld worden wanneer ze de RVA daar uitdrukkelijk om verzoeken.

4. SWT 62 jaar en loopbaan van 40 jaar (voor vrouwen 37 jaar in 2021)

Cao nr. 17 is gesloten voor onbepaalde duur. Bijgevolg blijft het stelsel van SWT vanaf 62 jaar van toepassing in 2021. 

Mannelijke werknemers moeten 40 jaar beroepsverleden aantonen, vrouwelijke werknemers 37 jaar in 2021.

Voorwaarden voor werknemers

De werknemer moet tegelijk voldoen aan de volgende voorwaarden:

  • de leeftijd van 62 jaar hebben bereikt op het einde van de arbeidsovereenkomst;
  • 40 jaar beroepsverleden kunnen bewijzen (voor vrouwen: 37 jaar in 2021) op het einde van de arbeidsovereenkomst en van kracht op het ogenblik dat de arbeidsovereenkomst afloopt. 

Het 'kliksysteem' kan voor dit stelsel worden gebruikt.

Vrijstelling van vervanging

Werknemers van 62 jaar of ouder die werkloos worden in dit SWT-stelsel moeten niet worden vervangen. 

Aangepaste beschikbaarheid op de arbeidsmarkt

Voor werknemers in dit SWT-stelsel geldt aangepaste beschikbaarheid tot de leeftijd van 65 jaar. 

Werknemers worden alleen van beschikbaarheid vrijgesteld op voorwaarde dat ze een beroepsloopbaan van 43 jaar hebben en ze uitdrukkelijk om vrijstelling verzoeken.

5. SWT – erkende ondernemingen in moeilijkheden of in herstructurering

Voorwaarden voor werkgevers

Cao nr. 136 maakt het erkende ondernemingen in moeilijkheden of in herstructurering mogelijk om een stelsel van werkloosheid met bedrijfstoeslag in te stellen vanaf60 jaar vanaf 31 december 2020.
De onderneming moet een cao sluiten ter uitvoering van cao nr. 136. 

De werknemer moet voldoen aan volgende loopbaanvoorwaarden: 

  • hetzij minstens 20 jaar beroepsverleden (ongeacht de werkgever en de sector)
  • hetzij minstens 10 jaar beroepsverleden in dezelfde sector in de loop van de laatste 15 jaar.

Vrijstelling van vervanging

Werknemers in dit SWT-stelsel moeten niet worden vervangen.

Aangepaste beschikbaarheid op de arbeidsmarkt

Voor werknemers in dit SWT-stelsel geldt in principe de aangepaste beschikbaarheid tot de leeftijd van 65 jaar. 

Overeenkomstig cao nr. 136 worden werknemers  vóór de leeftijd van 65 jaar van beschikbaarheid vrijgesteld op voorwaarde dat ze daarom verzoeken, een beroepsloopbaan van 43 jaar kunnen bewijzen en de ondernemings-cao uitdrukkelijk verwijst naar artikel 5 van cao nr. 136. 

6. SWT – ondernemingen in een sector die geen cao voor lange loopbanen heeft gesloten

In sectoren die niet ressorteren onder een opgericht paritair comité wordt de toegang tot het SWT lange loopbaan mogelijk gemaakt door toetreding (via een ondernemings-cao of een toetredingsakte of door een wijziging van het arbeidsreglement) tot cao nr. 145 gesloten in de NAR, waarbij een strikte procedure moet worden nageleefd.

Cao nr. 145 heeft uitwerking van 1 januari 2021 tot 31 december 2022 en heeft alleen betrekking op werknemers met een lange loopbaan die zijn ontslagen tijdens de periode van 1 januari 2021 tot 30 juni 2021 en die uiterlijk op 30 juni 2021 en tegen het einde van de arbeidsovereenkomst de leeftijd van 59 jaar hebben bereikt.

Met ingang van 1 juli 2021 wordt de afwijkende leeftijd voor het SWT lange loopbaan opgetrokken tot 60 jaar.

Bronnen: cao’s nr. 136 tot 143 (uitgezonderd cao nr. 137) gesloten in de Nationale Arbeidsraad op 23/04/2019; cao nr. 17 van de Nationale Arbeidsraad ; cao nr. 145 gesloten in de Nationale Arbeidsraad op 17/12/2019

Voor meer informatie kunt u contact opnemen met de "first points of contact" in uw regio:

  • Brussel - Brabant
  • Oost- en West-Vlaanderen
Was dit artikel nuttig?