Vandaag is het de internationale dag voor de mijnwerkers. Daarom geven we u graag nog eens een stand van zaken van de toepassing van de verordening inzake conflictmineralen. De tijd die ons nog rest, dient om de Europese en nationale overheden de toepassing van de verordening te laten voorbereiden. Maar bedrijven moeten ook op tijd hun huiswerk maken...


Eerder dit jaar hadden we het over de goedgekeurde Europese Verordening die moet vermijden dat Europese bedrijven gewapende conflicten steunen door de aankoop van zogenaamde conflictmineralen. Hoewel de verordening pas effectief zal worden toegepast vanaf 2021, moeten bedrijven zich nu al voorbereiden.

Herlees het artikel: 'Nieuwe Europese Verordening: Verplichte due diligence voor invoerders conflictmineralen

Upstream: verplichte due diligence

De echte verplichtingen inzake due diligence gelden enkel voor bedrijven die tin, wolfraam, tantalium of goud invoeren onder de vorm van 1 van de in bijlage I opgelijste goederencodes en in het geval de invoerder in kwestie de in diezelfde bijlage bepaalde drempel overschrijdt.

Sommige van deze drempels zullen mogelijks worden aangepast naar aanleiding van de brexit. Ze zijn er namelijk op berekend dat 95% van de invoer in de EU onder de verplichte due diligence valt. Maar de brexit zal een sterke invoer hebben op de grootte van die invoer.

Vanaf de Verordening moet worden toegepast zullen er controles worden uitgevoerd bij bedrijven die dergelijke goederen invoeren. De gecontroleerde bedrijven zullen geselecteerd worden op basis van een risicoanalyse.

Downstream: aanmoediging tot vrijwillige due diligence

Echter is het belangrijk om te weten dat men zal monitoren in welke mate de bedrijven die zich verder in de bevoorradingsketen bevinden vrijwillig aan due diligence doen. Bij de evaluatie van de toepassing van de verordening en de eventueel daaruit voortvloeiende aanpassingen zal de Europese Commissie hiermee rekening houden als ze bekijkt of downstream bedrijven ook aan verplichtingen moeten worden onderworpen.

Bedrijven die aan due diligence doen (upstream dan wel downstream) kunnen hierover rapporteren in een transparency register waaraan de Europese Commissie momenteel werkt. Dit is vooral bedoeld voor de downstream. Deze bedrijven hoeven hier niet mee te wachten tot 2021. De Europese Commissie zal het register lanceren in de loop van 2019.

Conflictgebieden en gebieden met een hoog risico

Op 10 augustus heeft de Europese Commissie aanbevelingen goedgekeurd om te bepalen wat conflictgebieden en gebieden met een hoog risico zijn en hoe andere risico's kunnen worden vastgesteld in de bevoorradingsketen van mineralen. (NLFREN).

Het is namelijk voor deze gebieden dat bedrijven de due diligence moeten uitvoeren. De verordening definieert deze gebieden als volgt:

"Gebieden met een gewapend conflict of een onstabiele situatie in de nasleep van een conflict, evenals gebieden zonder of met een zwak bestuur en zonder of met beperkte veiligheid, zoals falende staten, en met wijdverspreide en systematische schendingen van het internationaal recht, met inbegrip van schendingen van de mensenrechten"

De goedgekeurde aanbevelingen moeten helpen om de criteria toe te passen die in de verordening zijn opgenomen om te bepalen of al dan niet sprake is van een conflictgebied of een gebied met hoog risico. Het document bestaat uit verschillende onderdelen:

  • De eerste sectie bepaalt de doelstellingen.
  • De tweede sectie geeft meer toelichting bij het concept van due diligence voor bevoorradingsketens van mineralen afkomstig uit conflictgebieden of gebieden met een hoog risico. Er wordt ook toegelicht hoe bedrijven de risico's die gepaard gaan met de aankoop van goud, tin, tantalium en wolfraam kunnen vaststellen en aanpakken.
  • Sectie 3 geeft meer uitleg bij de belangrijkste elementen van de definitie van conflictgebieden en gebieden met een hoog risico.
  • Sectie 4 biedt een lijst van bronnen die bedrijven kunnen helpen bij het bepalen van wat conflictgebieden of gebieden met een hoog risico zijn en andere risico's.
  • Sectie 5 bevat informatie over andere indicatoren voor risico's in de bevoorradingsketen met betrekking tot de locaties, leveranciers en ongewone omstandigheden.

Een externe organisatie zal op -op basis van deze methodologie- ook een lijst opmaken van conflictgebieden en gebieden met een hoog risico. Die lijst zal bovendien elke drie maanden worden geüpdatet. Hiervoor loopt momenteel een Europese openbare aanbesteding.

Erkenning van bestaande controlemechanismen

Heel wat bedrijven passen vandaag al vrijwillige controles toe op basis van controleschema's (zoals het Responsible Minerals Initiative). De Europese Commissie is werkt momenteel nog aan een mechanisme op basis waarvan ze zullen nagaan of die schema's conformiteit met de Europese Verordening kunnen garanderen. Op die manier zouden bedrijven geen dubbele due diligence inspanningen moeten doen.

Eens die methodologie is vastgesteld, kunnen die controleschema's dan een aanvraag indienen bij de Europese Commissie op erkend te worden. De Europese Commissie verwacht dat alle bekende schema's erkend zullen willen worden.

Witte lijst van verantwoordelijke smelters en raffinaderijen

De verordening voorziet ook in de opmaak van een lijst van verantwoordelijke smelters en raffinaderijen. Op basis van die lijst kunnen klanten van smelters en raffinaderijen dan bewuste keuzes maken qua leveranciers.

Momenteel is er nog geen "witte lijst" van verantwoordelijke smelters en raffinaderijen. Bij de opmaak van deze lijst zal immers rekening gehouden worden met de smelters en raffinaderijen die gecertifieerd zijn door de erkende mechanismen zonder dat een certificatie een voorwaarde is om opgenomen te worden op deze lijst.

De Europese Commissie wacht dus op het kader voor de erkenning van de controleschema's en de erkenning van bepaalde schema's zelf.

Toepassing van de verordening in België

In België is de Federale Overheidsdienst Economie aangeduid als bevoegde overheid voor de toepassing van deze verordening. Er is echter nog niet meer bekend over hoe ze hier mee aan de slag zal gaan.

De bevoegde overheden van al de lidstaten komen wel reeds samen binnen de zogenaamde Member State Expert Group. Tijdens deze vergadering geven ze input aan de Europese Commissie met het oog op de lopende acties in het kader van de verordening. Maar ze consulteren elkaar er ook over de voorbereidingen voor de nationale toepassing van de verordening. Dit moet bijdragen aan een coherente aanpak in de verschillende lidstaten.

Wat kan u al doen als bedrijf?

Hoewel er ook nog heel wat werk op de plank ligt voor de overheden kunnen ook de bedrijven zich best al voorbereiden voor deze verordening.

De eerste vraag die u zich hierbij dient te stellen is of u valt onder de verplichtingen die de verordening oplegt aan het bedrijfsleven. Voert u goederen in die onder de goederencodes van bijlage I vallen en voert u meer in dan de bepaalde drempel?

Als dat wel het geval is, moet u dus verplicht aan due diligence doen en hebt u nog tot 2021 de tijd om een due diligence beleid uit te voeren of uw due diligence beleid te verbeteren opdat u gecertifieerd kan worden of zelf kan voldoen aan de Europese verordening.

Als u niet onder de verplichtingen valt, moet u zich de vraag stellen of u toch niet bepaalde due diligence maatregelen wenst door te voeren. Er zijn tal van redenen om dat wel te doen. Uw klanten zullen het mogelijks van u eisen, het kan een extra verkoopargument zijn, u kan hiermee anticiperen op toekomstige wetgevende evoluties en u kan er, als downstream bedrijf, mogelijks mee voorkomen dat er ook voor u verplichtingen worden opgenomen bij de herziening van de verordening.

Als u effectief ook aan due diligence gaat doen, kan u er best ook over rapporteren. Dit is op zich een stap in binnen de OESO-richtlijnen over due diligence. Maar u zal dat nu ook kunnen doen in het EU-register. U kan zich hierbij al buigen over de vragen welke info u wel of niet kan delen rekening houdende met enerzijds de transparantie en anderzijds het confidentieel karakter van bepaalde bedrijfsinformatie.

Ondersteuning Agoria

Agoria ondersteunt haar leden graag in het kader van deze verordening. We voorzien dan ook om hierover een Agoria Academy te organiseren. Om deze zoveel mogelijk af te stemmen op de noden van de leden kan u met al uw vragen en suggesties terecht bij Jef D'Hollander.