"De kwaliteit van ons onderwijs is de afgelopen weken druk bediscussieerd geweest. En terecht. Het thema mag wat mij betreft een dominante positie blijven innemen in de komende verkiezingsdebatten. Als digitale vaardigheden een belangrijke succesfactor zijn op de arbeidsmarkt van morgen, dan moet ook het onderwijs daar zijn rol in spelen."


Dit artikel is een opiniestuk door Pascale Van Damme (Dell Technologies Belux), voorzitter van het Agoria Digital Committee.

Ik stel vast dat bedrijven vandaag nog vaak de digitale hiaten in de vaardigheden van jong afgestudeerden moeten opvullen. Daar bovenop komt nog de uitdaging dat we steeds meer ervaren medewerkers zullen moeten omscholen naar nieuwe, digitale jobs. Vaak wordt naar technologie en digitalisering gewezen als de 'boosdoener' achter al deze omwentelingen. Maar als we technologie op de juiste manier inzetten om bruggen te bouwen tussen onderwijs, overheid, bedrijven en individuen, dan vormt ze veel meer de oplossing dan het kwaad.

Juiste keuzes over technologie maken het verschil

Bedrijven als Amazon maken het ons keer op keer duidelijk: "Het is niet technologie op zich die jobs doet verdwijnen. Technologie stelt ons net in staat om meer te doen. Om te doen wat voorheen niet mogelijk was. Jobs verdwijnen vooral door de kortetermijnbeslissingen van bedrijven om technologie enkel in te zetten om kosten te drukken en winsten aan te dikken." Een rake observatie. Digitalisering wordt heel vaak voorgesteld als een tweesnijdend zwaard. Het zet onze arbeidsmarkt onder druk maar biedt tegelijk ongeziene kansen. Als we die kansen willen benutten, is het nu tijd voor actie. 

In zijn Be the Change-studie heeft Agoria heel duidelijk becijferd wat er zal gebeuren als we geen actie ondernemen: meer dan 584.000 niet-ingevulde vacatures in 2030, met vooral jobs in de gezondheidszorg, IT en het onderwijs die niet ingevuld raken. Bovendien riskeren we een werkende populatie te krijgen die niet langer in staat is om de nieuwe jobs in te vullen. Want laat ons niet vergeten dat er voor elke job die door digitalisering verdwijnt 3,7 nieuwe in de plaats komen. Als we dat potentieel benutten en ervoor zorgen dat we die bijkomende arbeidsplaatsen goed ingevuld krijgen, zal de Belgische economie daar de komende jaren de vruchten van plukken. 

Anders leren

Levenslang leren, roepen we dan in koor als we nadenken over de uitdagingen waar we voor staan. Alleen merken we dat de drempel in de praktijk nog hoog is. De tijd en ruimte vinden – en krijgen – om zich om te scholen is niet evident. Wie leren wil combineren met een gezin en een job, staat voor grote planningspuzzels. Aan de overheid om vaart te zetten achter haar plannen om betere structuren op te zetten ter ondersteuning van levenslang leren. Als we daar niet in slagen, zetten we veel op het spel. Niet alleen zullen verhalen over collectieve ontslagrondes elkaar sneller opvolgen, ook de broodnodige diversiteit op de werkvloer komt er onder te lijden. Bedrijven maken vandaag nog onvoldoende gebruik van alle competenties die hun medewerkers in zich hebben. Dat geldt ook voor de digitale en 'soft' competenties die in het digitale tijdperk zoveel belangrijker worden. Zoals kritisch en probleemoplossend denken, communicatievaardigheden, aanpasbaarheid, creativiteit en verantwoordelijkheid. Diversiteit moet gecultiveerd worden en daar draagt een diverse 'skill set' die ook door bedrijven gevoed en verder ontwikkeld wordt, toe bij.

Uiteraard moet niet alleen het onderwijs antwoorden aanreiken. We moeten een solide ecosysteem bouwen tussen onderwijs, overheid, bedrijven en individuen. Voor bedrijven ligt de uitdaging erin om een sterk 'blended learning' beleid op te zetten. Vandaag werken vijf generaties samen op de werkvloer. Dat betekent dat er niet één antwoord is op hoe we de uitdagingen rond levenslang leren moeten oplossen. Één ding is wel zeker: technologie kan het verschil maken. De mogelijkheden rond online en virtueel leren (met behulp van AI en gaming) 'on the job', als aanvulling op het conventionele klassikaal leren, moeten veel sterker benut worden. Ze bieden immers de nodige flexibiliteit om mensen te laten leren waar en wanneer ze dat willen. Klassikaal leren levert bovendien enkel iets op als individuen het daarna meteen kunnen toepassen. En helaas gebeurt dat vaak niet.

Het online content platform, Butterfly, kwam tot stand op basis van de frustraties die veel jonge managers hadden over de leiderschapstrainingen die ze kregen. Butterfly monitort feedback en gebruikt machine learning om op maat korte en praktisch bruikbare tips te pushen naar managers via Alex, een chatbot. Meer doen dus met technologie. Laat ons niet vergeten dat er veel op het spel staat. Agoria heeft in Be the Change berekend dat als we er niet in slagen werklozen en medewerkers om te scholen, we tegen 2030 een jobverlies riskeren dat overeenkomt met een waarde van 35 miljard euro bbp.

Nieuwe tijden, nieuwe modellen

Het aloude lineaire traject in 3 stadia van studeren, werken en met pensioen gaan, heeft afgedaan. Alleen vinden nieuwe modellen, waarin periodes van leren en werken mekaar afwisselen, moeizaam hun weg naar de praktijk. Noch onze bedrijven, noch onze overheden zijn goed voorbereid op medewerkers en burgers die afwisselend periodes op, maar ook weg van de werkvloer spenderen. Daar is ook geen eenvoudig antwoord op, maar om vooruitgang te boeken, zullen onderwijs, overheid, bedrijven en individuen stappen moeten zetten en ook evalueren op welke manier technologie hen in staat kan stellen om net meer dan voorheen te gaan doen. Als technologie optimaal ingezet wordt om de productiviteit van medewerkers te verhogen, kan dat de vraag naar nieuwe jobs afremmen. Volgens Be the Change kan een doorgedreven productiviteitsverhoging door automatisering en digitalisering (denk bv aan digitale assistenten in de gezondheidszorg) de vraag naar 208.000 extra jobs tegen 2030 voorkomen. 

Als technologie een deel van de oplossing vormt, spreekt het voor zich dat we daar vanuit Dell Technologies ook graag het voortouw in nemen. Uit ons eigen Generation Z onderzoek blijkt dat slechts 57% van de jongeren vindt dat hun school hen goed tot uitstekend voorbereidt op hun toekomstige carrières. Ons nieuwste productportfolio voor het onderwijs speelt daarop in en stelt leerkrachten in staat om technologie te integreren en nieuwe onderwijs- en leerpraktijken toe te passen. Tegelijkertijd stimuleert het portfolio studenten om zelf te experimenteren en te ontdekken. 

Het goede nieuws is alvast dat de bereidheid vanuit elke hoek toeneemt. Recent onderzoek van JUMP, de Belgische organisatie voor gendergelijkheid, toont dat 95% van de professionele vrouwen zich bewust is van het feit dat digitale 'upskilling' noodzakelijk is. 85% toont zich ook bereid om daar werk van te maken maar de helft voelt zich geremd door tijdsgebrek en gebrek aan ondersteuning vanuit het bedrijf. Slechts 8% van de ondervraagde vrouwen zegt vanuit het bedrijf de nodige ondersteuning te krijgen. Het onderzoek van JUMP mag dan beperkt blijven tot de vrouwelijke helft van de bevolking, de tendens is duidelijk. 

In de huidige 'war for talent' zal elke organisatie haar troeven op tafel moeten leggen om zich als aantrekkelijke werkgever te profileren. Toegang tot leren is er daar een van en die toegang kan met behulp van technologie versneld worden, op maat van de behoeften van elk individu. Levenslang leren is een verhaal van co-creatie tussen onderwijs, overheid, bedrijven en individuen. Technologie is de katalysator die het zal mogelijk maken om meer te doen dan voorheen en om levenslang leren versneld op de werkvloer te krijgen. 

Opinie geschreven door Pascale Van Damme, Vice President en General Manager van Dell Technologies Belux en voorzitter van het Agoria Digital Committee. Foto: Studio Dann.

Agoria's Annual Event, op woensdag 22 mei a.s. staat volledig in het teken van talent in het digitale tijdperk. Schrijf nu in op info.agoria.be/nl/bethechange en geef samen met ons vorm aan de jobs van morgen.