In hoeverre mogen de Belgische regels voor de berekening van warmtebelasting van gebouwen afwijken van de door Europa voorgeschreven regels? Dit was de discussie die centraal stond tijdens de E228 werkgroep die in januari van start ging. Het Belgische voorstel voor een extra vereenvoudigde rekenmethode is nu klaar voor de openbare raadpleging. Wat de belangrijkste ontwikkelingen zijn, lees je in de artikel.


In het†artikel van 16 januari 2018 kondigden wij de opstart van twee nieuwe E228 werkgroepen aan om Belgische Annexen op de normen voor de berekening van de warmtebelasting voor ruimtes (EN 12831-1) en sanitair warm water (EN 12831-3) te ontwikkelen. Het voorstel voor de Belgische Annex op EN 12831-1 is nu klaar om de volgende fase van openbare raadpleging in te gaan. Hieronder een samenvatting van de belangrijkste ontwikkelingen tot nu toe.

Warmtebelastingbepalingen voor ruimtes in de praktijk

Warmtebelastingen geven de behoeftes voor verwarming en koeling in (delen van) het gebouw weer. De belastingen kunnen komen van mensen, maar ook bijvoorbeeld van apparatuur of het weer. Met de berekening van de warmtebelasting wordt de maximale warmteafgifte per uur bepaald, die gevraagd wordt van een warmtegenerator om een interne ontwerptemperatuur te bereiken of te behouden bij een bepaalde buitenlucht temperatuur. Op basis van een berekening van de warmtebelasting†is een installateur in staat de dimensionering van de ketel, de radiatoren en de overige onderdelen in een centrale verwarmingsinstallatie te bepalen. Er wordt in plaats van over warmtebelastingen ook vaak gesproken over warmteverliezen. Deze verliezen zijn onderdeel van de warmtebelasting, maar zijn alleen niet†representatief voor de dimensionering van een verwarmingsysteem. De twee begrippen worden echter door elkaar gebruikt, doordat de berekening voor de dimensionering van een verwarmingsysteem voor het gebruik van de EN 12831-1 werd gebaseerd op het bepalen van de warmteverliezen via de norm NBN B 62-003. Naast verwarming begint†koellast echter ook een steeds belangrijkere rol te spelen. Daarnaast moet er steeds meer rekening†gehouden worden†met interne warmtewinsten.†Met de komst van de norm EN 12831-1 worden nu naast de warmteverliezen ook de impact van transmissie, ventilatie en het opwarmvermogen in overweging genomen.

Warmtebelastingbepalingen en de energieprestatie regelgeving (EPB)

Binnen het EPB kan door het gebruik van de warmtebelasting norm voor ruimtes aangetoond worden dat een ontworpen afgiftesysteem in staat is om een bepaald comfortniveau te behalen. Hiervoor dient een dimensioneringsnota te worden opgesteld; er gelden binnen het EPB specifieke eisen voor het bepalen van de ontwerpvertrektemperatuur naar en de ontwerpretourtemperatuur van het afgiftesysteem. Met de vertrektemperatuur wordt in dit geval de temperatuur van het water dat in de verwarmingselementen stroomt bedoeld; de retourtemperatuur is de temperatuur van het water dat terugkomt†vanuit het systeem. De norm EN 12831-1 vormt de basis voor het standaard rekenblad dat beschikbaar wordt gesteld door het WTCB om de vertrek- en retourtemperatuur van een verwarming- (of koeling)systeem te bepalen. Het rekenblad geldt als gevalideerd stavingstuk in deze dimensioneringsnota in Vlaanderen. Alternatieven zijn het gebruik van waarden van ontstentenis of andere documentatie, maar dit is niet altijd voldoende om aan de eisen te voldoen.

Belangrijke overwegingen voor de Belgische Annex

De Europese norm EN 12831-1 omvat een uitgebreide en vereenvoudigde Europese berekeningsmethode en een aantal Europese parameters. BelgiŽ heeft de mogelijkheid om hier via een Belgische Annex aanvullingen op te maken met als doel de methode goed toepasbaar te maken in de 'lokale' context. De norm biedt de mogelijkheid om zowel parameters als een aangepaste berekeningsmethode in de Annex op te nemen. Het voorstel dat nu hiervoor op tafel ligt maakt gebruik van beide mogelijkheden. In de discussie over de inhoud van de Annex stond met name het risico op overdimensionering bij toepassing van de norm centraal. Overdimensionering kan veroorzaakt worden door het gebruik van te veilige parameters. Een te lage minimumtemperatuur kan bijvoorbeeld leiden tot de bepaling van een te hoog vermogen van het verwarmingsinstallatie om in het comfortniveau te kunnen voorzien. Het nader bekijken van de klimaatdata is daardoor van belang. Ook de waarden voor luchtdichtheid, die door innovaties in de bouwtechniek de komende jaren verder kunnen verlagen, zijn een aandachtspunt. Binnen de berekeningsmethodiek is het opwarmvermogen een aspect dat van invloed kan zijn. Deze kan in de norm optioneel worden meegenomen. Een punt van discussie hierin is nog hoe ventilatie het beste kan worden opgenomen. Dit zal nog verder onderzocht worden om tot een concreet voorstel te komen.

De openbare raadpleging als volgende stap

Eind oktober werd consensus bereikt binnen de werkgroep om het voorstel voor de Belgische Annex op EN 12831-1 door te laten gaan naar de volgende fase; de openbare raadpleging. Deze fase biedt de mogelijkheid aan alle stakeholders om opmerkingen op het voorstel te maken. Agoria werkt als secretaris van E228 momenteel aan de vertaling van het tekstvoorstel van de Annex. Deze zal vervolgens na goedkeuring†door het Spiegelcomitť†worden doorgestuurd naar het Bureau voor Normalisatie (NBN), waarna het zal worden voorgelegd ter openbare raadpleging. Concreet houdt dit in dat het document waarschijnlijk begin 2019 op de 'NBN public enquiry portal' wordt geplaatst en voor iedereen toegankelijk zal zijn voor het geven van opmerkingen. De opmerkingen uit de publieke enquÍte zullen verwerkt worden in zowel de Franse als de Nederlandse vertalingen van de Annex. In het geval van technische opmerkingen, zal de draft nogmaals worden voorgelegd ter goedkeuring aan het Belgisch Spiegelcomitť 228. In het geval van alleen redactionele opmerkingen is de extra goedkeuring niet noodzakelijk. Met de officiŽle publicatie van de Annex in het Belgisch Staatsblad wordt de†Annex†vervolgens definitief vastgelegd.

EN 12831-1: Rol werkgroep binnen het normalisatielandschap

De norm EN 12831-1†is onderdeel van de†normenportfolio die wordt beheerd door de Europese normalisatie commissie CEN/TC228. Deze commissie is gericht op het ontwikkelen en beheren van normen voor verwarmingssystemen en op water gebaseerde koelsystemen. Momenteel beheert de commissie ongeveer 30 (EPBD) normen, waarvan het merendeel in 2017 is goedgekeurd. Het Belgisch Spiegelcomitť E228 is de Belgische vertegenwoordiging van de CEN commissie. Sirris-Agoria is de sector operator. De activiteiten van het Spiegelcomitť bestaan uit het stemmen, becommentariŽren en herzien van voorstellen voor (Europese) normen. Daarnaast heeft het Spiegelcomitť ook de mogelijkheid om een Belgische Annex of norm te ontwikkelen om bijvoorbeeld lokale parameters te definiŽren. De twee werkgroepen die nu binnen het Belgisch Spiegelcomitť actief zijn, richten zich op het ontwikkelen van Annexen voor de Europese '12831' normen. Deze normen beschrijven een berekeningsmethodiek voor het bepalen van de warmtebelasting van gebouwen voor ruimtes (EN 12831-1) en sanitair warm water (EN 12831-3).

Wenst u meer informatie over de normen of annexen?Leden van Agoria kunnen lid worden van het spiegelcomitť E228. Neem contact op met Ludo.Vanroy@agoria.be