Agoria begeleidt bedrijven bij hun transformatie tot fabriek van de toekomst. Deze artikelreeks zal u helpen om elk van de 7 transformatiedomeinen die daarbij een cruciale rol spelen, beter te begrijpen. We lichten ze één voor één aan u toe. Eén van de steeds belangrijkere transformaties is ‘Eco-factory’. In dit artikel gaan we dieper in op het meten van duurzaamheid.


Duurzaamheid meten en in kaart brengen geeft meer inzicht in de kansen die het biedt om echt meerwaarde te creëren, in hoe het te managen en een ambitieuze EcoFactory uit te bouwen. U krijgt inzicht in hoe bedrijven hiermee omgaan. Laat u inspireren.

Heel wat bedrijven die in het Factory of the Future-traject stappen, hebben in of meer van de 7 domeinen vaak al een heuse track record opgebouwd. Op het vlak van duurzaamheid hebben de meeste al eerste stappen gezet, maar zijn ze vaak nog onzeker over hoe het verder moet.

Een van de drivers achter de stijgende uptake van duurzaamheidsstrategieën is historisch gezien de steeds strengere regelgeving die stelselmatig de lat verhoogd van waaraan bedrijven minimaal moeten voldoen - of het nu gaat om afvalproductie, emissies, energie, water, REACH, RoHS of productontwerp. Bedrijven hebben meestal een goed zicht in hoe ze compliant kunnen zijn en hoe zij dat ook kunnen opvolgen. Het aantal bedrijven dat echt een aanpak ontwikkelt om verder te gaan dan de wettelijke minima en dat tot een competitief voordeel maakt, is echter nog relatief beperkt.

Veel heeft te maken met het feit dat duurzaamheid een erg complex gegeven is, dat naast compliance ook vanuit grondstoffenbeheer, circulaire economie, marketing, design of logistiek wordt aangesneden.

Bovendien ontbreekt het vooralsnog aan voldoende cijfermateriaal dat de impact van duurzame keuzes op vlak van zowel product-, diensten- als businessmodel illustreert. Nochtans bieden nieuwe technologieën als big data, blockchain en AI mogelijkheden om zowel met data en complexiteit aan de slag te gaan en zo ook ambitieuze KPI's te definiëren.

Zo evolueerden energie en materialen van een substantiële flat cost in het bedrijfsbeheer tot iets wat actief en in real time opgevolgd wordt. Enkele Factories of the Futures koppelden dan weer afvalmanagement aan de KPI's en bonusregeling van personeel, om zo de bewustwording te verhogen, maar ook om innovatie te stimuleren en voorstellen tot procesoptimalisatie aan te moedigen. Voor tal van andere zaken, zoals de omslag naar nieuwe en duurzame businessmodellen, rijst vaak de vraag wat de impact zal zijn, op welk vlak en ook hoe meetbaar die zal zijn. Doordat er zo weinig cases beschikbaar zijn, hanteren koploperbedrijven vaak een combinatie van meten met een veel lossere vorm van interne of externe benchmarking.

Duurzaamheid wordt dan weer vaak benaderd via duurzaamheidsrapporten met standaard indicatoren zoals deze voorzien door het Global Reporting Initiative (GRI), door verder te bouwen op de SDG's en de daaraan gekoppelde indicatoren, of via een materialiteitsmatrix om zo beter zicht te krijgen op wat zowel voor de organisatie als voor de stakeholders prioritaire thema’s zijn. Deze verschillende aanpakken helpen om beter inzicht te krijgen, maar ook om keuzes te maken.

Belangrijk is wel om binnen de organisatie transparant te communiceren over uw ambities en aanpak, over wat u zal meten en wat u met de resultaten wil doen. Dat helpt om een draagvlak binnen te organisatie te creëren, maar stimuleert medewerkers ook om zelf verbetervoorstellen aan te brengen. Tal van bedrijven die reeds het Factory of the Future-traject doorliepen, creëerden dan ook incentives om de interne processen te optimaliseren, door gericht op enkele duurzaamheidsaspecten te vragen naar ideeën of innovatieve projecten. Hoe meer de organisatie zelf het goede voorbeeld geeft, hoe meer ze ook de medewerkers stimuleert om duurzaamheid concreet te maken.

Lidbedrijf Barco koos er dan weer voor om gericht verder in te zetten op een domein waarop het al heel wat kennis en ervaring heeft, maar dat men ook als een competitief voordeel kan valoriseren, namelijk ecodesign. Daartoe ontwikkelde Barco intern een ‘ecoscore’-tool, die anticipeert op de steeds strengere regelgeving en klantenaspiraties, maar ook continue verbetering op basis van ISO-standaard 14001 aanmoedigt, de ecodesignprincipes bedrijfsbreed doet doorstromen, producten intern makkelijker objectief doet vergelijken, en ook in de keuze van materialen een rol speelt. De tool stimuleert het voortdurend verfijnen van meetmethoden en motiveert medewerkers om maximaal met ecodesign aan de slag te gaan. Voor elk nieuw productvoorstel wordt intern in het bedrijf de hoogst actuele prestatie als minimumnorm genomen.

Jan Daem, Eco-officer bij Barco: “Dankzij de ecoscore is het voor iedereen die betrokken is bij ons productdesign duidelijk welke targets Barco nastreeft. De tool creëert op een niet-dwingende manier duidelijkheid rond objectieve duurzaamheidskeuzes binnen de verschillende divisies gelinkt aan traditionele ontwikkelingsstappen. Hierdoor creëren we een beheersbare challenge die kan worden omgezet in meerwaarde voor zowel de planeet, klant en Barco. Tot ons genoegen zie we meer en meer producten op de markt komen die het Barco ecolabel dragen.”

Belangrijk is dat meten en managen van duurzaamheid praktisch en pragmatisch blijft. Gezien de breedte van de uitdaging, is het belangrijk om te kijken waar uw ambities liggen, waar vandaag binnen de organisatie goesting en potentieel zit, en hoe u in functie daarvan gericht kan gaan meten en managen. Wat levert bijvoorbeeld een lang en uitgebreid LCA-proces op, als u voorziet op een heel specifiek product of dienst stappen vooruit te willen zetten. Ten slotte is ook het benchmarken key om te kijken hoe vergelijkbare bedrijven meten en daarop sturen. Dat geeft soms een incentive voor snelle stappen vooruit, maar kan soms ook tot nieuwe samenwerking leiden.

Lees ook: 

Benieuwd waar uw onderneming staat in het transformatieproces met het oog op de fabriek van de toekomst?

Vul dan de FoF Scan-vragenlijst in van ADMA (European ADvanced MAnufacturing Support Centre, waarvan Agoria en Sirris partners zijn).