De verplichting om een comité voor preventie en bescherming of een ondernemingsraad op te richten geldt voor alle ondernemingen die de oprichtingsdrempels van resp. 50 of 100 werknemers bereiken.


De onderneming wordt hier gedefinieerd als de "technische bedrijfseenheid".

Eén van de eerste acties die de werkgever moet nemen in het kader van de procedure sociale verkiezingen is het aankondigen op X-60 (datum midden december 2019) van het niveau waarop het comité en/of de ondernemingsraad zal worden opgericht.

Hoe moet de werkgever de technische bedrijfseenheid bepalen ?

De technische bedrijfseenheid kan worden omschreven als de bedrijfsafdeling die een zekere economische en een bepaalde sociale autonomie geniet.  De wetgeving preciseert dat de technische bedrijfseenheid wordt bepaald op grond van de economische en de sociale criteria.  In geval van twijfel primeren de sociale criteria. 

De economische autonomie veronderstelt een betrekkelijke onafhankelijkheid van de directie van de zetel of zijn afdeling ten overstaan van het geheel van de onderneming, juridisch geheel.  De feiten zullen deze relatieve autonomie kracht bijzetten, wanneer de productie- en distributiebedrijven onderscheiden technische kenmerken vertonen, deels verschillende activiteiten ontplooien en over een bepaalde beslissingsautonomie beschikken. 

De sociale autonomie omvat onder meer verscheidenheid van mensenkringen, taalverschil, afstand, personeelsbeleid, zelfstandigheid op het vlak van sociale onderhandelingen, enz. 

In principe wordt het orgaan dus opgericht op het niveau van de technische bedrijfseenheid, wat meebrengt dat telkens dient te worden onderzocht of een juridische entiteit (NV, BVBA, …) niet uit meerdere technische bedrijfseenheden bestaat.  Indien een onderneming als juridische entiteit verscheidene technische bedrijfseenheden omvat en één van deze niet aan de norm voldoet van vijftig werknemers voor de comités en honderd werknemers voor de raden moet: 

  • ofwel deze technische bedrijfseenheid gevoegd worden bij andere technische eenheden van dezelfde juridische entiteit die evenmin de norm van vijftig werknemers voor de comités of honderd werknemers voor de raden bereiken; 
  • ofwel deze technische bedrijfseenheid gevoegd worden bij een technische eenheid van dezelfde juridische entiteit die de norm van vijftig werknemers voor de comités of honderd werknemers voor de raden bereikt. 

Omgekeerd kunnen verschillende juridische entiteiten één enkele technische bedrijfseenheid uitmaken.  Bovendien geldt hier een weerlegbaar wettelijk vermoeden.  Verscheidene juridische entiteiten worden verondersteld - tot het tegendeel wordt bewezen - een technische bedrijfseenheid te vormen als het bewijs wordt geleverd: 

  • ofwel dat deze juridische entiteiten deel uitmaken van dezelfde economische groep of beheerd worden door één enkele persoon of personen die onderling een economische band hebben (bijvoorbeeld moeder- en dochterbedrijven, bedrijven die via een joint venture verbonden zijn, familiale groepen, …),
  • ofwel dat de juridische entiteiten dezelfde activiteit hebben of activiteiten die op elkaar afgestemd zijn; 
  • én dat er elementen bestaan die wijzen op een sociale samenhang tussen deze juridische entiteiten, zoals met name een gemeenschap van mensen verzameld in dezelfde gebouwen of in nabije gebouwen, een gemeenschappelijk personeelsbeheer, een gemeenschappelijk personeelsbeleid, een arbeidsreglement of collectieve arbeidsovereenkomsten die gemeenschappelijk zijn of die gelijkaardige bepalingen bevatten … 

Dit vermoeden kan voortaan alleen maar door de werknemers of hun organisaties worden ingeroepen (dus niet door de werkgevers).  

U kan op eenvoudige vraag bij Gwendolyn Vervenne (09/244.97.17 of gwendolyn.vervenne@agoria.be) een checklist bekomen die werd opgesteld als basis om het vermoeden van een TBE (het samenvoegen van JE tot één TBE) aan te tonen. 

Hoe de werkgever de technische bedrijfseenheid ziet, kan bepalend zijn voor het aantal mandaten waarover de werknemersvertegenwoordiging zal kunnen beschikken in het comité of in de ondernemingsraad.  De bepaling van de technische bedrijfseenheid geeft dus vaak aanleiding tot discussies en zelfs tot gerechtelijke procedures. 

We geven u graag nog volgende praktische tip mee. Om de besluitvorming over de technische bedrijfseenheid  te vergemakkelijken en moeilijkheden of zelfs gerechtelijke procedures te vermijden is het, zeker in grotere ondernemingen, aan te bevelen een werkgroep sociale verkiezingen samen te stellen, waarin naast de afgevaardigde van de werkgever een beperkte delegatie van de werknemersvertegenwoordigers uit comité en/of ondernemingsraad zetelen.  Deze werkgroep kan bij voorbeeld samengesteld worden tijdens de laatste vergaderingen van het comité of van de ondernemingsraad vóór de zomervakantie om dan in september effectief met haar werkzaamheden te kunnen beginnen.

Wanneer de aankondiging op X-60 wordt gedragen door een beperkte werknemersafvaardiging in de werkgroep, is de kans veel kleiner dat één van de representatieve werknemersorganisaties nadien bezwaar maakt.

Net als alle onder formulieren, kan u het formulier X-60 afprinten uit onze XY-Tool.  De formulieren kunnen afgeprint worden in Nederlands, Frans, Duits of Engels, zowel in Word als in PDF

Hebt u nu al een vraag over de sociale verkiezingen 2020?

  • Raadpleeg onze website van de XY-tool.
  • Neem als Agoria-lidbedrijf rechtstreeks contact op met een 'first point of contact' van ons expertisecentrum People & Organisation (zie hierna).
  • Contacteer als niet-lidbedrijf Gwen Vervenne (tel. +32 9 244 97 17 of e-mail gwen.vervenne@agoria.be)

Voor meer informatie kunt u contact opnemen met de "first points of contact" in uw regio:

  • Antwerpen-Limburg
  • Brussel - Brabant
  • Oost- en West-Vlaanderen