Siemens, al tientallen jaren een welbekende naam, is actief op tal van technologiedomeinen, waaronder vervoer. En wie vervoer zegt, denkt uiteraard aan de immense uitdaging van intelligente mobiliteit. Een ontmoeting met Jean-Pierre Deknop van Siemens Mobility en met Emanuel Marreel, 'Mister Smart City' bij Siemens Belgium.


Hogesnelheidstreinen voor de Eurostar, nieuwe rijtuigen voor de Belgische regionale spoornetten, modernisering van de Antwerpse premetro, automatisering van NMBS-werkplaatsen, verbetering van het tractienet van de kusttram ... het zijn maar enkele voorbeelden van projecten die Siemens Mobility heeft gerealiseerd. Maar die tak van de Siemens-groep die alles op het vlak van vervoer bestrijkt, houdt zich ook bezig met mobiliteit in ruimere zin en met name met alles wat verband houdt met intelligente verkeersgeleidingssystemen.

Jean-Pierre Deknop, Business Development Manager bij Siemens Mobility: "De digitalisering heeft een tijd geleden al zijn intrede gedaan in de industrie, de energiesector en in de bouw.† Vandaag maken digitale technologieŽn ook mobiliteitsmanagement mogelijk, meer bepaald door het verkeer te beÔnvloeden."

ITS†houdt in dat digitale technologieŽn Ė IoT, big data, beveiligde connectiviteit, sensoren ... Ė worden aangewend om vervoersystemen te plannen, te ontwerpen, te exploiteren, te onderhouden en te managen. Daarbij wordt het verkeer geanalyseerd en worden prognoses opgesteld zodat de werkelijke verkeersstromen in goede banen kunnen worden geleid. Intelligente verkeerslichten, informatieborden, geconnecteerde auto's, verkeersdetectiesystemen, visualisatietools, digitale platformen enz. zijn allemaal technologieŽn waar Siemens mee bezig is en waarmee het de publieke operatoren intelligente verkeersgeleidingsoplossingen aanreikt.†

"Er wordt ook steeds vaker gesproken van C-ITS", vertelt Jean-Pierre Deknop: "De 'C' staat voor 'Cooperative' en legt de nadruk op de medewerking van de actoren van het vervoerssysteem (exploitanten, infrastructuur, voertuigen, hun bestuurders en andere weggebruikers) met als doel om verplaatsingen zo veilig, betrouwbaar en comfortabel mogelijk te laten verlopen.

Dat coŲperatieve aspect, in verband waarmee tal van Europese proefprojecten aan de gang zijn, is bijzonder veelbelovend. Dynamische en intelligente oplossingen kunnen worden uitgewerkt door te steunen op reŽle samenwerking en dus op het delen van informatie onder alle actoren die voortaan onderling geconnecteerd zijn. Een bekend voorbeeld is Waze, een app die heel veel mensen gebruiken.†Waze is een private community-navigatietool (eigendom van Google) en gebruikt de realtime-informatie die de community verstrekt om het verkeer beter te geleiden. "Het jammere is dat dit type tool in handen is van privťspelers en niet van de wegbeheerders. Zo ziet Waze er bijvoorbeeld geen probleem in om het verkeer door een woonwijk te sturen. Om een echt smart mobility-beleid uit te werken, is het belangrijk om te steunen op tools die overheidsdiensten en wegexploitanten beter kunnen controleren."

Geen smart mobility zonder intelligente infrastructuur

Wat geldt voor smart cities in het algemeen, geldt ook voor intelligente mobiliteit: zonder solide basisinfrastructuur om de informatiesystemen en -stromen te harmoniseren, kan het niet slimmer. Jean-Pierre Deknop: "Er is heel wat te doen rond smart mobility, er zijn tal van proefprojecten aan de gang, er worden apps en quick wins gelanceerd ... en dat is natuurlijk heel goed want dat betekent sensibilisering en mentaliteitsverandering.† Maar uiteindelijk kunnen alleen echte grote projecten een omwenteling teweegbrengen."

Jean-Pierre Deknop: "Als je de doorstroming van het verkeer en het openbaar vervoer in een agglomeratie echt wil verbeteren, dan moet je beginnen met de intelligente infrastructuur op te zetten waarmee alle technologieŽn en data kunnen worden geÔntegreerd."

"Grote geÔntegreerde projecten zoals de Oosterweelverbinding, die als doel heeft om de Antwerpse ring te sluiten, vergen een doorgedreven harmonisering van verschillende digitale systemen zoals verlichting, communicatie, verkeersregeling, branddetectie en -beveiliging en luchtcirculatie. Die investeringen moeten het voorwerp zijn van een langetermijnvisie en heldere politieke beslissingen."†(Pol Caby, CEO Siemens Mobility)

Een intelligente visie is een transversale visie

Om niet naast elkaar te werken, is een globale visie van essentieel belang. Daar komt Emanuel Marreel in beeld. Hij is Business Development & Innovation Manager Digitalisation bij Siemens en speelt een transversale rol binnen Siemens Belgium.† "Bij heel wat smart cities-projecten zijn de verschillende afdelingen van de onderneming betrokken. Daarom heb ik contact met politici om hen daarvan bewust te maken en hen te laten zien dat wij de middelen hebben om de problemen in al hun aspecten op te lossen.†Denk maar aan energie. Het heeft geen nut om iedere woning met een slimme elektriciteitsmeter uit te rusten als het transmissienet niet is aangepast."

Emanuel Marreel†: "Siemens Mobility heeft de technologische oplossingen en skills om infrastructuur en grote projecten op het vlak van intelligente verkeersgeleiding op te zetten."

Het gedrag van weggebruikers beÔnvloeden om het verkeer te managen

Siemens heeft een groot marktaandeel in BelgiŽ wat verkeerslichten betreft. Jean-Pierre Deknop: "Verkeerslichten zijn een uitstekend instrument om het verkeer te beÔnvloeden.† Wanneer een weg met veel verkeerslichten wordt genaderd, kun je bijv. een boodschap sturen naar de Ė uiteraard geconnecteerde Ė voertuigen om te laten weten wat de ideale snelheid is om te profiteren van een groene golf zodat je nergens hoeft te stoppen. Je bewijst de gebruikers een dienst en tegelijk verbeter je de doorstroming."† Enkele andere voorbeelden: de stad Antwerpen rust momenteel kruispunten uit met systemen die voorrang geven aan openbaar vervoer, waarbij wordt gebruikgemaakt van de nieuwe Europese C-ITS-standaarden. Ook in Halle, dicht bij het logistieke centrum van Colruyt waar heel wat vrachtwagens buitenrijden, loopt een vergelijkbaar C-ITS-project waarbij de vrachtwagens voorrang krijgen op een gedeelte van de weg dat regelmatig verzadigd is.

"Naast haar financiŽle doelstelling is de intelligente kilometerheffing waarvoor Europa pleit ook een buitengewoon middel om de mobiliteit te beÔnvloeden." In BelgiŽ is iedere vrachtwagen van meer dan 3,5 t die op snelwegen en bepaalde grote wegen in BelgiŽ rijdt nu verplicht om die belasting te betalen. Met het oog daarop wordt in ieder voertuig een on board unit geÔnstalleerd. Een vergelijkbaar systeem voor particulieren opzetten is iets moeilijker. Een eerste reden daarvoor is dat het om een veel groter aantal voertuigen gaat. Daarnaast is het ook een gevoelig onderwerp. "Ook hier moet worden gewerkt aan een mentaliteitsverandering", klinkt het bij Jean-Pierre Deknop.

Toch heeft Vlaanderen besloten om de haalbaarheid van de kilometerheffing te laten onderzoeken. De volgende Vlaamse regering zal beschikken over een gedetailleerd rapport over de mogelijkheden om voor alle voertuigen een intelligente kilometerheffing in te voeren. "Met zo'n systeem kun je veel doen omdat het digitaal en dynamisch is, waardoor verschillende bedragen kunnen worden toegepast naargelang van de plaats en het tijdstip.†Stel dat er op een bepaald uur op een bepaalde plaats opstoppingen zijn, dan zou het tarief op dat ogenblik in die zone gewoon kunnen worden verhoogd en zouden de mensen daarvan via hun smartphone op de hoogte kunnen worden gebracht. Vanuit technologisch standpunt moet ieder voertuig dan voortdurend alle data doorsturen. Dat betekent natuurlijk dat kwesties i.v.m. vertrouwelijkheid en gegevensbescherming moeten worden geregeld.†Daarnaast is er ook de uitrusting: hoe installeren we die in alle voertuigen, en wat doen we met wie alleen maar op doorreis is?"†De technologie biedt telkens een antwoord, maar het vergt echte politieke wil van de overheden.

Emanuel Marreel: "De CO2-uitstoot terugdringen is een andere grote uitdaging waarvoor Siemens innovatieve oplossingen ontwikkelt. Een recent proefproject heeft aangetoond dat verkeersgeleiding op het granulariteitsniveau van individuele voertuigen het mogelijk maakt om de vervuilingshotspots te beperken.† Slimmere mobiliteit betekent ook schonere mobiliteit, die rekening houdt met het comfort van iedereen. Door invloed uit te oefenen op het verkeer kan ook een impact op het milieu worden gerealiseerd

Van elektromechanica tot mobiliteit als een dienst (MaaS)

Vroeger waren vervoermiddelen en mobiliteit vooral een zaak van elektromechanica. Vandaag is digitaal echter alomtegenwoordig en ondergaat mobiliteit een transformatie. Jean-Pierre Deknop: "De mobiliteit van morgen is mobiliteit als een dienst (MaaS). Dat is bijvoorbeeld een app op je smartphone die op basis van realtime-informatie aangeeft hoe je je zo efficiŽnt mogelijk van A naar B kunt verplaatsen. De app vertelt je wat daarvoor de beste vervoermiddelen zijn en hoe je ze moet combineren. U zult me zeggen dat zoiets al bestaat, maar het is behoorlijk versnipperd omdat er zoveel initiatieven zijn, al is het maar omdat we met drie gewesten zitten en verschillende openbaarvervoermaatschappijen.†En dan hebben we het nog niet over de vele apps voor autodelen, elektrische steps enz. Al die digitale tools moeten zo snel mogelijk worden geÔntegreerd zodat met een eenvoudig, uniform betaalsysteem een hoogstaande multimodaliteit kan worden gerealiseerd."

Het grootste obstakel is geld ...

Wist u dat het vaak voldoende is om het verkeer met 10% terug te dringen om files weg te werken? Maar hoe moet dat dan? In Nederland heeft de overheid systemen geÔnstalleerd die gebruikmaken van slimme camera's en big data om mensen te belonen die hun gedrag aanpassen en bepaalde plaatsen in de spits vermijden. Ze noemen het daar "spitsmijden", Frankrijk heeft het over "pťage inversť". Bij dergelijke projecten is de struikelsteen uiteraard niet technologie maar de mentaliteit.

En daarnaast draait het allemaal altijd weer om geld. Jean-Pierre Deknop: "Nederland heeft veel grotere budgetten vrijgemaakt voor intelligente mobiliteit dan wij.†Dat land staat aan de top op het vlak van intelligente mobiliteit. Zij hebben een richting gekozen, hebben er middelen voor uitgetrokken en plukken nu de vruchten van hun investeringen.†Het is een sterke politieke keuze."†

Er zijn toch quick wins op het vlak van smart mobility?

"In BelgiŽ beperken we ons momenteel vaak tot quick wins en proefprojecten", betreurt Jean-Pierre Deknop.† "Er zijn onvoldoende grote strategische projecten en de regionalisering maakt het er niet gemakkelijker op. De visie verbetert en de mentaliteit verandert, in het bijzonder bij jongeren, en ook telewerk wint aan belang ... maar het gaat niet snel genoeg."

Meer informatie:†https://new.siemens.com/global/en/products/mobility.html

Op 26 maart vindt in Brussel het 'Agoria Smart Cities Forum 2019' plaats, met op het programma onder meer aandacht voor 'smart mobility'.†Schrijf u in†op www.smartcitiesforum.be.