In juni 2020 lanceerde Agoria samen met consortiumpartners ANESE, BASE en INNOENERGY, een driejarig project rond energie-efficiënte apparatuur als een dienst ('Energy Efficient Equipment as a Service' – eEaaS). Het doel van dit project, dat gefinancierd wordt door het H2020-programma van de Europese Unie, is om het 'product als een dienst'-model ('Product as a Service' – PaaS) verder te ontwikkelen en in te zetten om de adoptie van energie-efficiënte oplossingen door kmo's te versnellen.


PaaS, ook wel 'pay per use' genoemd, is een gebruiksgericht product-dienstensysteem waarbij de aanbieder eigenaar blijft van het product of de apparatuur en ervoor verantwoordelijk is om de gebruiker een heel efficiënte en kwaliteitsvolle dienst aan te bieden. De aanbieder onderhoudt het systeem en dekt de operationele kosten om de apparatuur te laten werken, en de eindklant betaalt voor de dienst die hij ontvangt in plaats van voor het fysieke product of de infrastructuur die worden geleverd.

"PaaS biedt zowel technologieaanbieders als klanten tal van voordelen."

In een sterk concurrerende economie, waarin fabrikanten moeite hebben om de kwaliteit van hun premiumproducten te verzilveren, biedt PaaS een manier om weer concurrerend te worden door de hinderpaal uit de weg te ruimen die verband houdt met het feit dat potentiële klanten niet willen of kunnen investeren in weliswaar bijzonder efficiënte maar tegelijk kapitaalintensieve technologieën. Er ontstaan nieuwe marktkansen omdat PaaS het mogelijk maakt om markten aan te boren die anders moeilijk toegankelijk zijn, zoals de kmo-markt: in die bedrijven spelen nl., verschillende concurrerende investeringsbehoeften om de onderneming te laten groeien en wordt voorrang gegeven aan investeringen in de kernactiviteiten met een kortere terugverdientijd. Voorts kunnen aanbieders dankzij PaaS sterkere en duurzamere relaties met hun klanten opbouwen, hun inkomstenstromen stroomlijnen en kunnen ze rekenen op een grotere voorspelbaarheid om hun veerkracht in tijden van crisis te versterken.

Vanuit het standpunt van de klant biedt PaaS de kans om heel efficiënte technologieën te kunnen inzetten via de operationele uitgaven, waardoor kapitaal voor prioritaire investeringen wordt vrijgemaakt. Daarnaast profiteren klanten van hoogwaardige diensten die volledig op hun behoeften zijn afgestemd en hoeven ze zich niet bezig te houden met de exploitatie en de maintenance van de apparatuur, die optimaal zijn, waardoor de totale eigendomskosten worden verlaagd.

De invoering van PaaS zal bovendien de sprong naar Industrie 4.0 versnellen door ontwikkellingen te boosten en innovatie in digitale technologieën te bevorderen. Aangezien de aanbieder van de apparatuur de eigenaar blijft en verantwoordelijk is voor de operationele en maintenance kosten en de storingsrisico's, zullen verbetering van de prestaties van de apparatuur, de efficiëntie van de maintenance, het verzamelen van data (volume, kwaliteit en type) en de toegang tot informatie van cruciaal belang zijn. Bijgevolg zullen technologieën zoals sensorsystemen, predictieve analyses, communicatie op afstand, monitoring van het verbruik en conditionele monitoring – om er maar een paar te noemen – een centrale rol spelen in de toekomst van PaaS-systemen.

Wat zal het eEaaS-project opleveren?

Hoewel PaaS niet nieuw is en al wordt toegepast in het domein van software, wordt het beschouwd als een ontluikend concept in de sector van energie-efficiëntie, in het bijzonder met betrekking tot energie-efficiënte apparatuur. De overstap van een productgebaseerd systeem naar een volledig diensten gebaseerd systeem brengt verschillende uitdagingen met zich mee, met name op financieel, contractueel en organisatorisch vlak en wat de mindset betreft. In het kader van het eEaaS-project zullen tools worden ontwikkeld en zal het nodige ondersteuningskader worden gecreëerd om een aantal van die uitdagingen het hoofd te bieden:

  • Een financiële strategie waardoor aan de technologieaanbieder het nodige kapitaal kan worden verschaft en hij concurrerende financieringsvoorwaarden kan genieten:

de ervaring heeft geleerd dat een gebrek aan liquide middelen en/of geen toegang tot concurrerende financiering in het kader van dit model een potentieel knelpunt is voor de technologieaanbieders. Aanbieders moeten concurrerende leningen kunnen afsluiten en banken (kredietverstrekkers) vragen de aanbieders (leners) zekerheden te stellen om de terugbetaling van de lening te waarborgen.

  • Een eEaaS-standaardcontract dat voorziet in een evenwichtige overeenkomst tussen klant en aanbieder en dat de risico's vaststelt en correct toewijst aan de partijen:

we stellen vast dat klanten, technologieaanbieders en financiële entiteiten niet gewend zijn om eEaaS-contractonderhandelingen te voeren. Een standaardcontract biedt een duidelijk en transparant kader voor de onderhandelingen tussen de voornaamste actoren.

  • Guidelines en aanbevelingen die de aanbieders helpen rekening te houden met de boekhoudkundige en fiscale aspecten:

bij het ondertekenen van een servitisatiecontract en herkapitalisatie afgestemd op de voorgestelde financiële structuur.

  • Guidelines inzake potentiële risicobeperkende instrumenten:

die in het eEaaS-model zouden kunnen worden geïntegreerd en die het investeringsvoorstel voor de aanbieder en de financiële entiteiten kunnen versterken.

  • Een Excel-tool om de economische analyse en de prijsbepaling van een energie-efficiëntieproject in het kader van servitisatie te vergemakkelijken:

technologieaanbieders hebben ondersteuning nodig met het oog op een correcte prijsbepaling van de servitisatie. Aanbieders hebben expertise opgebouwd inzake prijsbepaling van de levering en de installatie van hun apparatuur, maar in het servitisatiemodel spelen nog andere aspecten zoals maintenance, monitoring, financiële en verzekeringskosten.

  • Oprichting van praktijkgemeenschappen:

PaaS kan een uitdagend proces zijn. Om het model ingang te laten vinden, zullen de meest betrokken technologieaanbieders worden geïdentificeerd en begeleid bij het gebruik van de mechanismen. Agoria zal verdere contacten onderhouden met de belangrijkste stakeholders om het bewustzijn te vergroten en de introductie van eEaaS als een nieuwe businesskans te bevorderen.

  • Zorgen voor een pijplijn van investeringen in energie-efficiëntie:

die zullen dienen als demonstratieprojecten om de belangstelling van de voornaamste stakeholders te wekken. Het doel is om de ontwikkelde mechanismen naar de markt te brengen en het eEaaS-model in België uit te rollen. Er zullen investeringsrondetafels en matchmaking events worden georganiseerd tussen technologieaanbieders en kmo's en tussen technologieaanbieders en financiële entiteiten.

De shift naar een dienstenmaatschappij komt eraan en velen voorspellen dat eigendom ooit tot het verleden zal behoren. De voorbije jaren zijn enkele voorlopers in de productie zich met PaaS gaan bezighouden. Agoria is overtuigd van de mogelijkheden die zo'n model biedt en heeft de ambitie om via het eEaaS-project maar ook via andere diensten zoals de Circular Economy Learning Networks het kader voor te bereiden en bedrijven uit te rusten die dit pad willen verkennen of verder volgen.

Smaakt dit naar meer?

Neem dan deel aan ons webinar "Equipment-as-a-Service - grijp de voordelen: van uitdagingen naar kansen"
waarin we de laatste trends zullen verkennen en de kansen en uitdagingen zullen bespreken. Wie belangstelling heeft voor het eEaaS-project kan altijd contact met ons opnemen.