Op 31 december 2019 werd de definitieve versie van het Nationaal Energie- en Klimaatplan van België ingediend bij de Europese Commissie. In dit plan worden de maatregelen beschreven waarmee België de klimaatdoelstelling voor 2030 wil behalen. Een overzicht.


Download hier het Nationaal Energie- en Klimaatplan van België.

Hoe zat het ook alweer met de regelgeving?

In 2018 werd vanuit het Clean Energy Package een nieuwe verordening in het leven geroepen om de rapportageverplichtingen voor de lidstaten te vereenvoudigen; de Verordening op de Governance van de Energie-Unie en Klimaatactie (EU 2018/1999). Deze verordening vraagt onder andere aan elke lidstaat om een plan te maken voor het realiseren van de klimaatdoelstellingen voor een periode van 10 jaar.

Dit Nationaal Energie- en Klimaatplan (NEKP) vervangt het National Energy Efficiency Action Plan (NEEAP) uit de Energie Efficiëntie Richtlijn (EED) en het National Renewable Energy Action Plan (NREAP) via de herziene Richtlijn op Hernieuwbare Energie (RES) uit 2018. Wel worden in richtlijnen en verordeningen nog steeds de vereisten voor de klimaatdoelstellingen (bv. energie-efficiëntie, hernieuwbare energie) en specifieke sectorale randvoorwaarden (bv. gebouwen, elektriciteitsmarkt) beschreven. Op 31 december 2019 hebben alle lidstaten hun eerste NEKP voor de periode 2021-2030 ingediend.

Raadpleeg hier een samenvatting van de richtlijnen en verordeningen uit het Clean Energy Package. 

Inhoud van het plan

Als structuur voor de opmaak van het plan is gekozen voor vijf dimensies: energie-efficiëntie, decarbonisatie (incl. hernieuwbare energie), de continuïteit van de energievoorziening, onderzoek, innovatie en concurrentievermogen en de interne energiemarkt. Een deel van de vereiste inhoud, zoals de te formuleren doelstellingen en de spelregels van wat wel en niet meegeteld mag worden, wordt beschreven in afzonderlijke richtlijnen.

De lidstaten moeten in het plan hun doelstellingen voor het reduceren van broeikasgasemissies en het verhogen van de energie-efficiëntie en het aandeel hernieuwbare energie en interconnectiviteit beschrijven. Naast een beschrijving van de beleidsmaatregelen moet het plan ook een inschatting bevatten van onder andere de hoeveelheid broeikasgasemissies hiermee verminderd zullen worden.

Tabel 1: Voorgestelde broeikasgasreductiedoelstellingen (t.o.v. 2005)

Objectives

Global

EU

Belgium

Flanders

Wallonia

Brussels

Federal

2030

1,5°-2°C

-40%

-35%

-35%*

-37%*

-40%*

if needed

2020

-18%

-20%

-15%

15,7%

-14,7%

-8,8%

-7000 Kton CO2-eq

* Indicatief

In Agoria's Klimaatkalender vindt u een volledig overzicht van doelstellingen en rapportageverplichtingen.

Langetermijnrenovatiestrategie

Door de inwerkingtreding van de Governance Verordening dient de langetermijnrenovatiestrategie uit de Richtlijn op de energieprestatie van gebouwen (EPBD) samen met het NEKP te worden ingediend. Er werd een eenmalige uitzondering gemaakt voor het NEKP van 2021-2030; voor de hierbij behorende langetermijnrenovatiestrategie is de deadline iets verlengd naar 10 maart 2020.

De randvoorwaarden voor wat de langetermijnrenovatiestrategie moet bevatten staan sinds de herziening in 2018 beschreven in de Richtlijn op de Energieprestatie van Gebouwen (EPBD). In deze herziening werden ook een aantal extra vereisten toegevoegd, zoals een uitgebreide beschrijving van de toestand van het gebouwenpark en een plan voor de financiering van de benodigde renovaties. De langetermijnrenovatiestrategie beschrijft de aanpak tot 2050 op basis van indicatieve milestones van 10 jaar.

Klik hier voor meer informatie over de herziening van de EPBD.

Rapporteringscyclus van 10 jaar

Voor de opmaak en opvolging van het Nationaal Energie- en Klimaat Plan (NEKP) is een rapporteringscyclus vormgegeven. Voor elk NECP moet er eerst een draft worden opgemaakt. Op basis van feedback van de Europese Commissie moet deze vervolgens worden aangepast tot een finaal plan. Na 3,5 jaar moet een lidstaat in principe een draft update opmaken. Een jaar later volgt de finale versie van deze update.

Tot slot moeten de lidstaten vanaf maart 2023 tweejaarlijks een integrated climate and energy progress report opmaken. Dit totale proces herhaalt in principe zich elke 10 jaar (zie figuur 1). Wat betreft het integrated climate and energy progress report blijkt er nog wel een inconsistentie in de verordening te zitten. Dit moet nog door de Europese Commissie worden herbekeken (dit is daarom in figuur 1 aangegeven als to be confirmed (TBC)). 


Afbeelding 1: Voorbeeld van de rapporteringscyclus voor het Nationaal Energie- en Klimaatplan (NECP) (bron: Agoria) 

Klik hier voor meer informatie over de Governance Verordening.

Implementatie in België

In België is de opmaak van het Nationaal Energie- en Klimaatplan (NEKP) naargelang van het onderwerp een gewestelijke of federale bevoegdheid. Daarom wordt eerst een afzonderlijk federaal, Vlaams, Waals en Brussels plan opgemaakt en vastgesteld. Dit heeft ook een impact op de vaststelling van de klimaatdoelstellingen. Zo heeft de federale overheid bijvoorbeeld geen doelstelling over de reductie van broeikasgasemissies geformuleerd, maar wel aangegeven dat ze aanvullende federale maatregelen zal nemen indien de doelstelling op gewestelijk niveau niet gehaald wordt. Zodra de afzonderlijke plannen zijn goedgekeurd door de betreffende regeringen, worden zij door de Nationale Klimaatcommissie geïntegreerd tot één Belgisch plan. 

Volgende stappen

De eerstvolgende stap is de indiening van een (bijgewerkte) langetermijnrenovatiestrategie op 10 maart 2020. In Vlaanderen is dit het Renovatiepact, in Wallonië de Stratégie Wallonne de Renovation' en in Brussel het 'Projet de stratégie de réduction de l'impact environnemental du bâti existant’. Deze worden afgestemd met zowel de regeerakkoorden als de Nationale Energie- en Klimaatplannen (NEKP). De stap daarna is om de voorgestelde beleidsmaatregelen verder uit te werken en te implementeren. In Vlaanderen zal er bij die uitwerking onder andere worden samengewerkt met stakeholders via de Stroomgroep Energie-efficiëntie, waarvan Agoria voorzitter is.

Relevante links