Onze maatschappij heeft geen voeling meer met bouwstoffen. De meesten van ons herkennen de materialen om ons heen niet meer en zijn niet meer in staat om voorwerpen te maken. Volgens prof. Mark Miodownik, die op 21 november op Agoria's Circular Economy Day zal spreken, moeten we ons de 'makers'-cultuur opnieuw eigen maken als eerste stap naar een circulaire economie.


Mark Miodownik is hoogleraar, onderzoeker en directeur van het Institute of Making aan het University College of London. Hij is een van de grote specialisten op het domein van materiaalinnovatie, een mysterieus thema voor gewone stervelingen. Daarom getroost hij zich veel moeite om dit bij het brede publiek bekend te maken, met name via programma's op de BBC.

Zelfherstellende wegen

Nieuwe materialen uitvinden betekent per definitie dat moet worden nagedacht over hoe hun levenscyclus kan worden gemaximaliseerd en wat er daarna mee gebeurt. Om die reden concentreert Mark Miodownik zich o.a. op materialen die zichzelf kunnen herstellen ('self-repairing materials'), zoals in de natuur gebeurt, of zoals bij mensen wanneer ze zich verwonden. Denk maar aan wegen: het oppervlak moet voortdurend worden onderhouden en dat kost de overheid handenvol geld. Dankzij een nieuw type asfalt met zelfagglomererende werking is het mogelijk om de levensduur van wegen te verlengen en aanzienlijke besparingen te realiseren. "Het is van essentieel belang dat dergelijke materialen worden onderzocht in nauwe samenwerking met wie ze zal gebruiken, in dit geval ondernemingen die openbare werken uitvoeren en de overheid", verduidelijkt Mark.

Smartphone voor het leven

Mark wil niet alleen nadenken over materialen die nuttig en functioneel zijn maar die ook esthetisch zijn, die zich in onze wereld integreren en die een culturele rol spelen. Hij geeft het voorbeeld van de smartphone: "De meesten van ons gebruiken een smartphone gemiddeld twee jaar. Het is niet helemaal duidelijk waarom we ons toestel zo snel afdanken: omdat er een paar krassen op zitten? Omdat het scherm gebarsten is? Of gewoon omdat het er oud uitziet? Zouden we de manier waarop we naar smartphones kijken kunnen veranderen?", vraagt Mark Miodownik zich af. "Als ik meubelen of andere voorwerpen van mijn grootouders zou erven, dan zou ik die maar al te graag de rest van mijn leven willen houden. Waarom kan dat dan niet voor mijn smartphone?" Een smartphone voor het leven is een verdraaid pittige uitdaging in een wereld waarin mode en trends ons voortdurend pushen om te consumeren. Mark is er dan ook van overtuigd dat materiaalinnovatie zeker geen louter technologisch vraagstuk is: onze hele maatschappij, de opvoeding en vooral de businessmodellen die onze economie beheersen, zullen moeten veranderen. Daarom werkt hij vaak samen met economen, sociologen enz.

Grootste uitdaging van circulaire economie is cultureel

"Langer meegaan", "de economische cyclus van materialen maximaliseren", "onze manier van produceren, verkopen en consumeren omgooien", die ideeën staan centraal in de circulaire economie. Voor Mark Miodownik zijn innovatie en bezinning m.b.t. materialen basisvoorwaarden om een circulaire economie tot stand te brengen. Maar de grootste uitdaging van de circulaire economie is niet technologisch, maar cultureel. We moeten in het bijzonder onze businessmodellen ter discussie stellen. En daar kunnen en moéten we allemaal aan werken. Niet alleen als onderneming maar ook als consument of burger..

"We leven in een wereld waarin we vooral op schermen turen voor nieuwtjes, gossip ... Worden we daar echt gelukkig van? Ik ben er innerlijk van overtuigd dat iets met je eigen handen maken veel meer voldoening en vreugde schenkt."

Hoewel Mark Miodownik een wetenschapper is, is hij van mening dat de grootste uitdaging erin bestaat om een verandering teweeg te brengen in onze cultuur, d.w.z. de manier waarop we tegen materialen aankijken. De meeste mensen zijn zich totaal niet bewust van wat materialen eigenlijk zijn. Het afval dat wordt geproduceerd zien we niet, de productie wordt verbannen naar de rand van de stad of zelfs naar de andere kant van de wereld ... We weten gewoon niet meer hoe dingen worden gemaakt. Op school worden we overstelpt met theorie maar in de praktijk kunnen we vaak niet vertellen waaruit de voorwerpen om ons heen bestaan. Manuele beroepen worden niet meer naar waarde geschat. Kortom, de wereld van (nieuwe) materialen is een donkere en mysterieuze wereld.

We moeten allemaal opnieuw 'makers' worden

Als mensen die wereld (opnieuw) zouden kunnen ontdekken, zouden ze zich veel meer betrokken voelen bij wat er gebeurt met materialen die aan het einde van hun levensloop zijn gekomen. "Onze maatschappij zou 'maken' moeten aanmoedigen. We leven in een wereld waarin we vooral op schermen turen voor nieuwtjes, gossip ... Worden we daar echt gelukkig van?", vraagt Mark Miodownik zich af. "Ik ben er innerlijk van overtuigd dat iets met je eigen handen maken – juwelen, kleren, meubels ... – veel meer voldoening en vreugde schenkt. En dat is, volgens mij, de eerste stap naar die 'materialistische' cultuur waarover ik het heb: een maatschappij die zich bewust is van de materialen waaruit haar directe omgeving bestaat. We hebben hier in het Westen een maatschappij gecultiveerd waarin intellectuele vaardigheden en het bedenken van voorwerpen worden aangemoedigd, maar die voorwerpen laten we dan wel elders maken. We moeten opnieuw leren 'doen', we moeten opnieuw voeling krijgen met de stof waarin iets wordt gecreëerd. We moeten het gevoel krijgen dat het kan en dat we daarin aangemoedigd worden." Dat is volgens Mark de eerste stap naar een maatschappij – een cultuur – die in direct contact staat met bouwstoffen, met meer respect voor de waarde van dingen en materialen en waarin we ons dan ook meer bewust zijn van hun milieu-impact.

Wil u graag meer weten over de visie van Mark Miodownik en ontdekken wat de circulaire economie voor uw bedrijf kan betekenen? Kom dan op 21 november naar Brussel voor Agoria's Circular Economy Day Belgium.

Schrijf u vandaag nog in!

#circularnow