Een van de grote klimaatuitdagingen van dit moment is de transitie naar een klimaatneutraal gebouwenpark tegen 2050. De grote uitdaging ligt in de effectieve toepassing van de beschikbare technologie, zodat dit in een verhoogde levenskwaliteit resulteert. Agoria is in 2020 binnen het project 'Klimaatneutraal Gebouwenpark' gestart met een studie die de ontwikkeling van een haalbare renovatiestrategie ambieert.†


Benodigde transitie naar een klimaatneutraal gebouwenpark

Er zijn bijna 5 miljoen gebouwen in BelgiŽ. Op basis van een evaluatie van de technische staat van die gebouwen, via EPC in Vlaanderen†en†het EPB-certificaat in WalloniŽ en Brussel, weten we dat ongeveer 2-5% van die gebouwen voldoet aan de 2050-doelstelling (oftewel BEN in Vlaanderen, NZEB in Brussel†en QZEN in WalloniŽ). Voor de overige gebouwen is renovatie dan wel sloop en herbouw†noodzakelijk. De benodigde technologie en technieken om deze gebouwen klimaatneutraal te maken, zijn in principe beschikbaar. De focus ligt nu vooral op het zorgen dat zij worden toegepast. De belangrijkste hindernissen zijn een gebrek aan kennis, middelen en prioriteiten. Daarom worden er beleidsmaatregelen ingezet om dit te veranderen.†

Tegelijkertijd moet dit†op een verantwoorde manier gebeuren om te zorgen dat de benodigde bouwactiviteiten zowel voor de bouwsector als voor de samenleving uitvoerbaar zijn. Onder de experts leeft een goed idee van wat er moet gebeuren en welke beleidsmaatregelen hiervoor beschikbaar zijn. Een grote vraag blijft echter hoe de aanpak verder geoptimaliseerd kan worden, omdat de transitie zich met een renovatiegraad van minder dan 1% momenteel niet snel genoeg ontwikkelt. Voor de technologische sector is dit inzicht van belang om zich goed te kunnen voorbereiden op de benodigde toekomstige marktvraag.†

Een klimaatneutraal gebouwenpark: hoe pakken we dit aan? Bekijk de video!

Wat vraagt het Europees klimaatbeleidskader precies?

Tegen 2030 moet Europa zijn broeikasgasemissies met†40%†reduceren. Dit wordt mogelijk nog verhoogd naar 55%. Gebouwen zijn als ťťn van de†vijf non-ETS sectoren verantwoordelijk voor 36% van die emissies. Deze emissies worden binnen de sector gebouwen voornamelijk veroorzaakt door de benodigde energie voor verwarming en koeling van die gebouwen. Om die emissies te verminderen zijn er 3 mogelijke opties:†

1. Het tegengaan van warmteverlies door bijvoorbeeld betere isolatie, ramen en zonwering. Ventilatie speelt hierbij ook een belangrijke rol, als techniek die helpt om het binnenklimaat aangenaam te houden. Dit wordt geregeld via het beleid voor energie-efficiŽntere gebouwen. Hieronder vallen onder andere het EPB- en renovatiebeleidskader.

2. Het verminderen van de hoeveelheid energie die een (verwarmings- of koelings)toestel nodig heeft om een ruimte te verwarmen. Dit is het beleid voor energie-efficiŽntere bouwproducten. Hieronder vallen onder andere de†Ecodesign- en energy labelling- regelgevingen.

3. Ervoor zorgen dat de energie wordt opgewekt uit hernieuwbare bronnen in plaats van met fossiele brandstoffen. Dit is het beleid voor hernieuwbare energie. De vereisten hiervoor zijn vastgelegd in de†Hernieuwbare Energie Richtlijn (RES) en de rapporteringsvereisten in de Governance Verordening.

In de†Richtlijn op de Energieprestatie van Gebouwen (EPBD) is vastgelegd dat alle gebouwen bijna-energieneutraal moeten zijn tegen 2050. In bouwtermen is dit relatief kort; een enkele woningrenovatie vormt al snel een bouwproject van 9 tot 12 maanden. Daarom wordt er op alle drie de pistes tegelijk ingezet om de kans om de doelstelling te halen zo groot mogelijk te maken.

Rol van het project Klimaatneutraal Gebouwenpark

Het project heeft tot doel meer inzicht te krijgen in wat er nodig is om de 2050-doelstelling te realiseren en ervoor te zorgen dat deze kennis wordt toegepast. Dit gebeurt enerzijds door de uitvoering van studiewerk en anderzijds door te werken aan de toepassing van die kennis. In 2018 en 2019 lag de focus van het studiewerk op Ecodesign en energy labelling en op het†energieprestatiebeleid (EPB). Zo werd in 2019 bijvoorbeeld gewerkt aan de kennisontwikkeling rond de Ecodesign- en energy labelling-regelgeving voor verlichting en gebouwautomatisatiesystemen. Ook werd een verkennende studie uitgevoerd naar de implementatie van de uurlijkse methode in het EPB. Dit is†een manier†om bij de bepaling van de energieprestatie van een gebouw†rekening†te kunnen houden met†fluctuaties†door bijvoorbeeld†het weer.

In 2020 ligt de focus op de renovatie van bestaande gebouwen. Een van de grote uitdagingen hierbij is het opdrijven van de huidige renovatiegraad van†minder dan 1%†naar 3+% op een haalbare manier; zowel de bouwsector als de samenleving moeten in staat zijn de gevraagde bouwactiviteiten uit te voeren. Agoria is daarom in 2020 gestart met een onderzoek naar het verhogen van de renovatiegraad via verdere optimalisatie van de bestaande beleidsmaatregelen. Aan de basis hiervan liggen twee uitgangspunten; het realiseren van een gunstig renovatieklimaat en het verhogen van de effectiviteit van de beleidsmaatregelen door het toepassen van technische en sociologische segmentatie.†De eerste resultaten wordt in de loop van 2020 verwacht.

Voor meer informatie over de exacte activiteiten binnen het project, klik hier voor een volledige beschrijving of contacteer de project manager Charlotte van de Water.