Tijdens de laatste week van februari zijn er in Barcelona meer dan 100.000 internationale deelnemers samengekomen op het Mobile World Congress Barcelona 2019, waarbij een brede waaier aan use cases voor "intelligente connectiviteit" onder de aandacht gebracht werden, zoals mixed reality, slimme fabrieken, robots en zelfrijdende voertuigen.


Deze use cases vereisen niet alleen de uitrol van draadloze netwerken van de vijfde generatie, gekend als 5G, die meer dan 20 maal hogere snelheden opleveren dan de huidige 4G-netwerken, maar ook bedrijfsmodellen waarmee de operatoren hun miljarden euro's aan infrastructuurinvesteringen kunnen terugverdienen.

Ook zal er nood zijn aan nieuwe componenten, grote sprongen op het vlak van artificiŽle intelligentie en nieuwe soorten van apparaten die data verzamelen en verwerken.

Het MWC toonde dus niet enkel wat de sector al kan, maar ook de enorme uitdagingen en veranderingen die de sector te wachten staan.

Agoria was aanwezig als sponsor van het Belgische Village, waar 41 Belgische bedrijven ons rijkgevulde digitale en telecomlandschap trots vertegenwoordigden. Het Belgische Village wordt al vele jaren met succes georganiseerd dankzij een perfecte samenwerking tussen FIT, AWEX en Hub Brussels, waarbij deze laatste de leiding neemt.

Onze minister van Digitale Agenda, Philippe De Backer, bracht geruime tijd door met vele standhouders en stond ook de pers te woord. Dat leidde tot reportages zoals deze en deze.

Hieronder kan u meer lezen over de belangrijkste thema's. Met dank aan†Chris O'Brien†en Jennifer L. Schenker, die het allemaal erg mooi samengevat hebben en mij hebben aangezet om dit te delen.

The key takeaways from this year's conference

1

5G

We zijn momentum aan het opbouwen. Vorig jaar lanceerden operatoren in de VS en Zuid-Korea beperkte 5G-netwerkdiensten. Voor 2019 wordt verwacht dat niet minder dan 16 belangrijke markten wereldwijd een zeker niveau van commerciŽle 5G-diensten zullen aanbieden. Gezien de huidige ontwikkeling van apparaten en uitbreiding van netwerken, zullen 5G-netwerken tegen 2025 15% van alle mobiele verbindingen ter wereld verzekeren, volgens een rapport van de GSMA, de internationale organisatie van mobiele exploitanten. Dat percentage zal in China en Europa veel hoger liggen, namelijk veeleer 30% van alle verbindingen, evenals in de VS, waar 5G verwacht wordt bijna 50% van alle verbindingen te zullen vertegenwoordigen.

Hetzelfde verslag merkt op dat mobiele operatoren jaarlijks 160 miljard USD zullen besteden aan 5G-upgrades. De werkelijke kosten van een 5G-uitrol kunnen echter nog veel hoger liggen: een op het MWC bekendgemaakt verslag van financieringsmaatschappij Greensill stelt dat de kostprijs van de overgang naar 5G voor bijvoorbeeld computerinfrastructuur en Internet der Dingen-toepassingen in industriŽle omgevingen in de komende twee jaar veeleer 2,7 biljoen USD zal bedragen. "De uitgaven voor de 5G-uitrol zijn nog maar het topje van de ijsberg," zegt Tony Wonfor, managing director van Greensill en specialist in telecomfinanciering, in zijn verslag.

Tijdens een paneldiscussie op het MWC Barcelona uitten CEO's van verschillende grote operatoren hun bezorgdheid over het rendement van hun investeringen. Zo stelde bijvoorbeeld Andrew†Penn, CEO van Telstra AustraliŽ, dat hij zich zorgen maakt dat bedrijven zoals het zijne de financieringslast van 5G-netwerken op zich moeten nemen, terwijl andere bedrijven grof geld kunnen verdienen door via die netwerken diensten aan te bieden. Hij wees erop dat vele operatoren geconfronteerd worden met een afnemend rendement op hun huidige 4G-investeringen. "Hoe kunnen we vermijden dat we ons binnen 10†jaar in dezelfde positie bevinden?" vroeg hij zich af.

Er wordt verwacht dat de technologie niet enkel een impact zal hebben op het concurrentievermogen van operatoren, maar ook op dat van landen en hele regio's.

Naar alle verwachting zullen de VS, die volgens de prognoses aanvankelijk het grootste aantal 5G-abonnees zullen tellen, snel voorbijgestoken worden door China. Net als Europa trouwens, dat ook grote ambities koestert voor de uitrol van de technologie. (Zie het voorpagina-artikel over 5G van The Innovator uit 2018.)

Tijdens het MWC 2019 waarschuwde de CEO van Ericsson, Borje†Ekholm, dat de Europese regelgeving de uitrol van 5G op het continent afremt, en stuurde aan op hervormingen en waakzaamheid, aangezien Europa steeds verder achterop hinkt ten opzichte van de VS en China. "De vooruitgang in Europa wordt belemmerd door hoge spectrumvergoedingen, een onzekere spectrumduur en een zware regelgeving," verklaarde hij tijdens een persconferentie van het bedrijf. "Het Europese probleem is een algemeen probleem van investeringen en aantrekkelijkheid om te investeren in je netwerk in Europa."

China neemt daarentegen duidelijk de leiding. De aanwezigheid van Huawei op het MWC 2019 werd nauwgezet in de gaten gehouden, gezien de enorme tegenslag waarmee dit bedrijf de laatste jaren geconfronteerd werd naar aanleiding van de druk die de Amerikaanse overheid op zijn medestanders heeft uitgeoefend om de hardware van het Chinese bedrijf om veiligheidsredenen niet in 5G-netwerken te gebruiken.

Het dilemma hier is dat Huawei in talrijke opzichten beschouwd wordt als een bedrijf met meer geavanceerde 5G-technologie. En inderdaad, op het MWC 2019 heeft het bedrijf voor zijn technologie 5 prijzen in de wacht gesleept en deals aangekondigd met operatoren in landen als Zuid-Afrika, Zwitserland, Bahrein, IJsland, IndonesiŽ, Saudi-ArabiŽ en Turkije. Sommige Europese landen overwegen echter nog steeds om Huawei op aanraden van de VS af te wijzen.

In een keynote nam Huawei-voorzitter Guo Ping de beschuldigingen dat zijn apparatuur achterpoortjes zou bevatten voor spionage door de Chinese overheid danig op de korrel. Hij verwees daarbij naar het Prism-gegevensverzamelingsprogramma van de Amerikaanse overheid (dat onthuld werd door Edward Snowden). Ping zei dat er geen enkel bewijs is dat de Huawei-hardware dit soort misbruik mogelijk maakt.

"Laat me dit duidelijk stellen: Huawei heeft nooit achterpoortjes gebouwd en wij zullen ook nooit toelaten dat iemand dat in onze apparatuur doet," zei hij. "Wij nemen onze verantwoordelijkheid heel serieus."

2

Edge computing

Edge computing zou wel eens de sleutel tot het succes van snelle intelligente connectiviteit kunnen zijn. Met edge computing worden data (dichter) bij de bron van een applicatie of apparaat verzameld en verwerkt. Dat verschilt van de huidige cloudgebaseerde wereld, waar informatie wordt verzameld en vervolgens verstuurd naar een afgelegen datacentrum. Het verzenden van gegevens over grote afstanden creŽert wat in het jargon bekend staat als latency - vertragingen in de datacommunicatie over een netwerk. Dat is een probleem aangezien 5G geacht wordt bedrijfskritische applicaties aan te sturen, zoals zelfrijdende voertuigen, slimme netten, industriŽle automatisering en operaties op afstand.

SK Telecom demonstreerde hoe het slimme fabrieken in Zuid-Korea aandrijft met een "Machine Vision System" en "Supernova Solutions" die AI, 5G en edge computing combineren.

China Mobile is ook grote investeringen aan het doen op dit gebied, namelijk door de oprichting van een edge computing-lab en een nieuw initiatief gericht op het creŽren van 5G-applicaties op het gebied van gezondheid en transformatie. "Dit heeft enorme gevolgen voor iedereen, aangezien het de creatie van nieuwe applicaties mogelijk maakt en nieuwe kansen schept voor een brede waaier aan sectoren, van mijnbouw tot zelfrijdende voertuigen," zei Li Zhengmao, Executive Vice President van China Mobile tijdens een presentatie op het MWC Barcelona.

Microsoft is de voorbije jaren niet prominent aanwezig geweest op het MWC. Daar kwam dit jaar echter verandering in, met CEO Satya Nadella die twee dagen lang presentaties gaf, terwijl nieuwsberichten inzoomden op de lancering van Microsofts HoloLens 2 augmented reality-headset en een edge computing-apparaat genaamd "Azure Kinect", dat eveneens werd aangekondigd op het MWC Barcelona en dat een grotere impact zou kunnen hebben.

Azure Kinect bouwt verder op technologie die Microsoft voordien voor Kinect had ontwikkeld, een beeldherkenningsapparaat dat in de spelconsole Xbox gebruikt werd. In plaats van mensen te helpen om dansgames te spelen, zal de technologie van Kinect nu verbinding maken met Azure, Microsofts cloudplatform, om krachtige, realtime-beeldherkenningsapplicaties te kunnen gebruiken op plaatsen als winkels, ziekenhuizen en fabrieken.

Ondertussen gaf Nokia een demonstratie van zijn nieuwe Open Edge Server die ontworpen is om realtimecomputing te leveren voor cloudgebaseerde virtual reality-applicaties als gamen. Gezien de beelddichtheid van VR is het van cruciaal belang om de video onmiddellijk en zonder jitter of lags te kunnen weergeven en zo een ervaring te kunnen aanbieden die de consumenten aanspreekt, stelde het bedrijf.

Als laatste benadrukte Qualcomm-voorzitter Cristiano Amon de leiderspositie van het bedrijf wat het ontwikkelen van 5G-chips betreft, en het belang van edge computing. Amon zei dat het verwerken van AI op dit moment de snelst groeiende tak van het bedrijf is. "Zo zal het 5G-tijdperk eruitzien: een oneindig aantal verbonden dingen, enorme hoeveelheden data, en iedereen die er de noodzaak van zal inzien dat de cloud naar de edge opschuift," voegde hij eraan toe.

3

Internet of Things (IoT)

TechnologieŽn als 5G, edge computing en AI zullen samen leiden tot de wereldwijde opmars van het Internet der Dingen (IoT). 5G is niet alleen supersnel: de technologie laat ook een veel grotere aansluitingsdichtheid toe, wat betekent dat netwerken nog meer sensorgestuurde apparaten zullen aankunnen, die constant aanstaan en constant data verzamelen.

Het GMSA-verslag voorspelt dat de wereldwijde IoT-aansluitingen tegen 2025 zullen verdrievoudigen tot 25†miljard. Het voorspelt ook dat de wereldwijde IoT-opbrengsten zullen verviervoudigen tot 1,1 biljoen USD.

Li van China Mobile zei dat het bedrijf in 2018 het aantal IoT-aansluitingen op zijn netwerk heeft zien verdubbelen tot 500 miljoen. In een keynotetoespraak zei de CEO van Cisco†Systems, Chuck Robbins, dat het bedrijf verwacht dat er in de komende jaren 4 miljard machine-to-machine-verbindingen zullen zijn. En naast het aantal verbindingen, zou ook elk aangesloten apparaat zes of meer keer zoveel data kunnen genereren dan een gemiddeld apparaat dat vandaag de dag aangesloten is.

4

Mobiliteit

De laatste jaren zijn verbonden en zelfrijdende auto's en vrachtwagens ook een plaats beginnen krijgen op het MWC. En of zij nu als IoT-apparaten beschouwd worden of als een losstaande categorie: het is duidelijk dat mobiliteit voor telecombedrijven een belangrijke rol speelt bij het doordrukken van 5G-netwerken.

Dit jaar kondigden BMW en Daimler een nieuw programma van 1†miljard euro aan om een platform te ontwikkelen dat diensten verbindt als routemanagement, het boeken van vervoer, het opladen van elektrische auto's, het parkeren en het autodelen. Tenslotte zou dit platform ook inhaken op zelfrijdende voertuigen, zei het bedrijf. Tijdens een keynote met Nadella van Microsoft, vestigde Daimler-voorzitter Dieter Zetsche de aandacht onder andere op een recent cloud computing-partnerschap met het bedrijf. Zetsche sprak ook over de enorme ontwrichting van de automobielindustrie, naarmate technologieŽn als elektrische voertuigen, zelfrijdende voertuigen en autodelen opkomen. "We weten dat de sector er binnen 10 jaar helemaal anders uit zal zien: enkele concurrenten zullen nog dezelfde zijn als nu, maar we zullen ook een heel aantal volledig nieuwe concurrenten hebben," zei hij. "Als we gewoon blijven voortdoen met wat we tot nu toe zo goed gedaan hebben, zijn we eraan voor de moeite."

De Volkswagen-Groep kondigde een partnerschap met Cubic†Telecom aan dat verbonden voertuigen mogelijk maakt en daarvoor het Microsoft Connected Vehicle Platform (MCVP) zal gebruiken. De Spaanse autoproducent SEAT kondigde dan weer aan dat het gebruik zal maken van de 'Mobility Advisor' van het zelflerende Watson van IBM, voor een dienst die de voorkeursinstellingen van een gebruiker kan aanleren en gepersonaliseerde aanbevelingen kan doen over de beste reisweg. Het systeem is verbonden met de IBM-cloud en past zich op een dynamische manier aan veranderende omstandigheden aan, door rekening te houden met weersvoorspellingen, verkeersinformatie en gebeurtenissen in de stad die dag. Het houdt rekening met de afspraken van de gebruiker en met vroegere keuzes, om elke keer opnieuw het beste vervoermiddel te suggereren Ė ook als dat betekent dat je de wagen moet achterlaten, te voet moet gaan of een van SEATs e-Kick scooters moet gebruiken voor een deel van de reisweg.

"Met de uitrol van 5G-netwerken in steden de komende jaren worden de mogelijkheden om bestuurders een nieuwe ervaring te bezorgen onbeperkt," zei Juan Ramůn Gutiťrrez Villar, Industry Solutions Leader, IBM Global Markets, in een statement.

5

Immersive content

Als er ťťn gigantische kentering was op het MWC, over alle standen heen, dan was het wel de alomtegenwoordige aanwezigheid van virtual reality en cloudgaming. Hoewel VR enkele jaren geleden een grote hype doormaakte op het MWC, kwam er toch geen doorbraak en bleek dat consumenten geen haast hadden om de kostelijke en lompe headsets en krachtige computers te kopen die nodig waren voor deze immersieve technologie.

Maar de telecomsector gelooft dat 5G de kaarten opnieuw zal schudden met draadloze, en hopelijk ook minder lompe headsets. 5G zal allerlei immersieve livestreamingmogelijkheden en sociale interacties mogelijk maken, zoals VR-telefoongesprekken of interacties met avatars. Het streamen van videogames was misschien wel de toepassing die op het MWC het meest getoond werd. Huawei, Vodafone, Qualcomm en Nokia waren slechts enkele organisaties die er dit jaar mee uitpakten.

In plaats van consoles te moeten kopen, kunnen spelers hun games thuis streamen via hun glasvezelverbinding, waardoor telecomoperatoren gamingdiensten kunnen verkopen op basis van abonnementen, net zoals zij bijvoorbeeld pakketten televisiezenders verkopen.

Deze diensten Ė gekend als cloud gaming Ė zijn nu, in sommige gevallen, robuust genoeg om ook op mobiele apparaten over 4G-netwerken te functioneren. Maar met 5G verdwijnt de latency volledig wanneer spelers van waar dan ook deelnemen aan multiplayerspellen. Operatoren kijken likkebaardend uit naar deze opbrengsten die gepaard gaan met de verdere uitrol van 5G. Ook Microsoft, Amazon, EA, Google en een massa andere grote namen in de gamingsector zijn hun eigen streamingdiensten aan het ontwikkelen.

Met cloudgaming als bedrijfsmodel, zal 5G de transitie naar VR-diensten mogelijk maken, hoopt de sector. Dat optimisme leidde tot een hele resem soortgelijke aankondigingen vorige week. Qualcomm zei dat zijn chips gebruikt zouden worden in door Vuzix ontwikkelde slimme brillen voor ondernemingen. En Qualcomm onthulde ook "extended reality"-viewers die VR- en augmented reality-applicaties combineren voor apparaten die ontwikkeld worden door Xiaomi, Vivo, OnePlus en LG.

Sprint ging daarbij nog een stap verder door aan te kondigen dat het zou samenwerken met Hatch Entertainment om op zijn 5G-netwerk in de VS mobiele cloudgamingdiensten te lanceren.

Conclusion

MWC Barcelona is de place to be voor digitale en telecominnovatie en netwerken in Europa!