BelgiŽ staat aan de Europese top wat betreft de inzameling van diverse afvalstromen en is wereldleider in de recyclage van non-ferrometalen. Maar we mogen niet op onze lauweren rusten...


Belgische bedrijven moeten innovatief zijn om deze positie te behouden en verder uit te bouwen, naar andere materialen. De overheid speelt volgens Agoria een belangrijke rol om BelgiŽ aan de wereldtop te houden voor de recyclage van non-ferrometalen.†Agoria kaart drie uitdagingen aan voor het beleid, inclusief oplossingen.

Uitdaging 1: Optimaliseer de inzameling en voorbehandeling

Huishoudens hebben gemiddeld maar liefst 4 gsm's die in een schuif liggen te slapen. En uit een studie van Recupel blijkt dat, zelfs in BelgiŽ, nog altijd 1 op 2 toestellen in een verkeerd circuit van voorbehandeling terechtgekomen.

Wat met koelkasten die in foute handen terechtkomen waarbij vaak enkel de waardevolle fracties gerecycleerd worden en de gevaarlijke stoffen, waarvan de verwijdering geld kost, gedumpt worden?† Recyclage begint met een goede inzameling en voorbehandeling.

Uit een recent VN-rapport blijkt dat Europa nog steeds goed is voor 77% van alle export van tweedehands elektronica naar Nigeria, met maar liefst 46.000 ton waarbij BelgiŽ op de derde plaats staat na Duitsland en het VK (zie de recente studie van de VN University over de export van 2de hands elektronica naar Afrika, meer bepaald Nigeria; http://collections.unu.edu/eserv/UNU:6349/PiP_Report.pdf). Het is echter helemaal niet duidelijk wat er exact gebeurt met deze producten in Afrika. Worden ze effectief hergebruikt of verdwijnen ze op een stort met schrijnende toestanden tot gevolg? De studie schat alvast in dat een 15.700 ton van deze tweedehandsproducten zeker afval zijn. Ze werken niet meer of zijn zelfs verboden om in te voeren, zoals oude CRT televisies waarvoor geen tweedehandsmarkt bestaat. Belangrijk punt blijft alvast dat de grondstoffen in deze producten verloren gaan voor recyclage, en er is de zeer negatieve impact op het milieu.

De oplossing?

Er zijn manieren om dit met een aangepast beleid op te lossen. Zo kunnen we denken aan een verplichte certificatie van recyclagebedrijven. Er zijn standaarden voor de recyclage van elektrisch en elektronisch afval, die de minimale voorwaarden bepalen waaraan een recyclagebedrijf moet voldoen om deze complexe afvalproducten op een milieuverantwoordelijke manier te verwerken met een optimale recyclage van de grondstoffen die hierin zitten. Daarnaast moet er werk gemaakt worden van een verplichte rapportering door alle actoren die EEA behandelen en dient er een betere handhaving te gebeuren op de uitstroom van elektrische en elektronische toestellen voor de tweedehandsmarkt.†

Uitdaging 2:garandeer een goede aanvoer van grondstoffen voor recyclage

EfficiŽnte toegang tot grondstoffen voor recyclage is van strategisch belang om tot de wereldtop van recyclage te blijven behoren.Het is belangrijk om de invoer van afvalstoffen voor recyclage te vergemakkelijken.

De verordening grensoverschrijdend transport stelt dat voor het transport van gevaarlijke afvalstoffen gewacht moet worden op groen licht van alle verschillende betrokken overheden. Vaak verloopt dit traag. In bepaalde gevallen wordt er bijkomende informatie opgevraagd, soms is er een verschil in mening tussen de betrokken lidstaten of deze stof Łberhaupt een afvalstof is en of deze al dan niet als gevaarlijk aanzien dient te worden. In het slechtste geval wordt het grensoverschrijdend transport geblokkeerd.

Eigenaars van de vaak waardevolle afvalstoffen moeten vaak lang wachten om vergoed te worden voor hun levering. Daardoor zijn onze recyclagebedrijven niet competitief in het aantrekken van deze afvalstoffen en verliezen ze opportuniteiten om voldoende grondstoffen aan te trekken voor recyclage.

De oplossing?

Voor Agoria ligt de oplossing voor de hand. Veel bedrijven hebben voor de verwerking van welbepaalde gevaarlijke afvalstoffen het statuut 'Pre-Authorised Facility' aangevraagd. Hierbij hebben ze een audit ondergaan voor de milieuverantwoorde verwerking van deze gevaarlijke afvalstoffen. In dit geval dient het mogelijk te zijn voor de bedrijven om het transport te laten doorgaan, mits melding maar zonder te moeten wachten op een voorafgaandelijk akkoord van de verschillende overheden.†

Uitdaging 3: zorg voor een goede interface tussen REACH en recyclage †

De bescherming van het leefmilieu voor zeer gevaarlijke stoffen onder REACH staat absoluut niet ter discussie. Maar de selectie van zeer zorgwekkende stoffen alsook de autorisatie hiervan kan een negatieve impact hebben op recyclage.

Zo is voor de recyclage van elektronisch schroot, het aanwezige lood noodzakelijk om edele en speciale en vaak kritieke metalen te kunnen recycleren. Indien lood onder autorisatie valt, volgens een recent voorstel van de Zweedse overheid aan het Europees agentschap voor chemische stoffen, zullen Europese en dus ook Belgische bedrijven een concurrentieel nadeel ondervinden om loodhoudende stromen te recycleren. Niet alleen zijn er de mogelijke bijkomende kosten van een autorisatie dossier, maar lood wordt ook een stof waarvoor minder en minder toepassingen zijn. Lange termijn gevolg is dat het geraffineerde lood eerder een bijkomende kost zal zijn dan een opbrengst en dit in tegenstelling tot niet-Europese bedrijven. De afvalstromen met lood worden voor de Europese bedrijven minder interessant en de verwachtingen zijn dat deze waardevolle grondstoffen, met kritieke materialen, meer en meer uitgevoerd zullen worden.

Langs de andere kant hebben de Europese bedrijven heel wat initiatieven genomen om de impact van het gebruik van lood zoveel mogelijk te beperken door onder andere adequate bescherming van arbeiders, performante luchtzuivering, etcÖ Dit is vaak niet het geval buiten Europa waar de bescherming van gezondheid en milieu voor metalen veel minder ver staat. In dit geval zal het leefmilieu enkel verliezen. Niet alleen zullen deze grondstoffen elders op een minderwaardige manier verwerkt worden, met minder herwonnen grondstoffen en ook een grotere milieu- en gezondheidsimpact, maar tevens zal dit op lange termijn ten koste gaan van de kennis, innovatie en investeringen in de recyclagesector in Europa.

De oplossing?

Daarom vindt Agoria dat de Europese overheden dit dilemma moeten oplossen en moeten aanvaarden dat ook voor zeer zorgwekkende stoffen, zoals lood, er adequate manieren bestaan om veilig mee om te gaan.