De Europese top die van 17 tot 21 juli in Brussel plaatsvond, heeft een akkoord over de begroting 2021-2027 en over het herstelfonds opgeleverd. Hierna vindt u de voornaamste conclusies van de onderhandelingen.


De staats- en regeringsleiders van de 27 EU-lidstaten hebben dinsdagochtend een akkoord bereikt over de begroting 2021-2027 (meerjarig financieel kader / Multiannual Financial Framework) evenals over het herstelfonds ("NextGenerationEU").

Zoals u waarschijnlijk in de media wel hebt gelezen of gehoord, hebben de slotonderhandelingen over de voorstellen die de Commissie oorspronkelijk had geformuleerd meer dan vier dagen geduurd.

Wat zijn de voornaamste conclusies?

1. Er is een akkoord gesloten over het meerjarig financieel kader voor een bedrag van 1.074 miljard euro, wat betekent dat de Europese begrotingsprioriteiten voor de periode 2021-2027 nu vrijwel volledig zijn vastgelegd (al moet het Europees Parlement nog zijn goedkeuring geven). Enkele belangrijke elementen (zie volledig overzicht p. 67):

  • Aan het O&I-programma "Horizon Europa" wordt 80,9 miljard euro toegekend.
  • De envelop voor infrastructuur (Connecting Europe Facility) bevat 28,396 miljard euro (waarvan +/- 21,38 miljard voor transport, 5,18 miljard voor energie en 1,832 miljard voor digitaal).
  • Aan het ruimtevaartprogramma zal 13,202 miljard euro (max.) worden toegewezen.
  • Het Europees Defensiefonds (European Defence Fund) zal kunnen rekenen op 7,014 miljard euro.
  • Het "Digital Europe programme" (high-performance computing, artificiële intelligentie en cyberveiligheid) wordt gefinancierd ten belope van 6,76 miljard euro.

2. Het herstelfonds van 750 miljard euro is goedgekeurd. Ten opzichte van het voorstel van de Commissie is het aandeel van subsidies teruggebracht van 500 tot 390 miljard euro (het saldo wordt toegekend in de vorm van leningen).

  • De Europese Commissie zal deze middelen lenen, met terugbetaling via de Europese begroting, die hoofdzakelijk (+/- 70%) door de lidstaten wordt gefinancierd.
  • Van die 750 miljard euro wordt uiteindelijk 672,5 miljard (waarvan 312,5 miljard aan subsidies) toegekend aan de "Recovery and Resilience Facility".
  • Om over die middelen te kunnen beschikken, zullen de lidstaten plannen voor herstel en veerkracht ("recovery and resilience plans") voor 2021-2023 moeten indienen die in lijn zijn met de aanbevelingen van de Europese Commissie, die het voorbije weekend eveneens zijn goedgekeurd (versterking van het groeipotentieel, jobcreatie, 'sociale' veerkracht, bijdrage aan de groene en digitale transitie).
  • Van de subsidies zal 70% worden toegekend in 2021 en 2022, het saldo in 2023.
  • Op basis van de oorspronkelijke voorstellen van de Commissie kon België rekenen op een totaal subsidiebedrag van 4,8 miljard euro (dat bedrag moet nog worden bevestigd maar aan de grootteorde zou niet veel veranderen).

3. Er wordt voorzien in een "brexitfonds" van 5 miljard euro om de zwaarst getroffen lidstaten en sectoren te helpen. Tegen november 2020 moet de Commissie de modaliteiten m.b.t. die steun voorstellen.

4. De doelstelling is om 30% van de uitgaven voor klimaatmaatregelen te bereiken. Bovendien moeten alle uitgaven van de EU in overeenstemming zijn met de doelstellingen van de Overeenkomst van Parijs.

5. Het algemeen akkoord is gedeeltelijk tot stand gekomen door de toegewezen middelen voor bepaalde beleidsvoeringen te verminderen(in het herstelplan of in het meerjarig financieel kader):

  • Slechts 5,6 miljard euro van het herstelplan zal worden besteed aan het investeringsprogramma "InvestEU" (daar komt dan nog 2,8 miljard van de meerjarenbegroting bovenop).
  • Aan het "Just Transition Fund" (om de klimaattransitie in bepaalde regio's te ondersteunen) zal maar 17,5 miljard euro worden toegekend (in het door de Commissie voorgestelde herstelplan werd voorzien in 30 miljard, waarvan 380 miljoen voor België).
  • Het nieuwe gezondheidsfonds (1,7 miljard euro) zal niet worden gefinancierd in het kader van het herstelfonds (terwijl de Commissie bijna 8 miljard euro had voorgesteld).
  • Het instrument ter ondersteuning van de solvabiliteit in het kader van het herstelplan wordt geschrapt (de Commissie had 26 miljard euro voorgesteld).

6. Ontwikkeling van de eigen middelen (d.w.z. rechtstreeks door de Commissie geïnd voor de Europese begroting): vanaf 2021 zal een taks van 0,80 euro/kg op niet-gerecycled kunststof verpakkingsafval worden geheven terwijl de Commissie een voorstel van aanpassingsmechanisme voor koolstof aan de grenzen moet uitwerken (1ste helft 2021), een heffing op digitale diensten (invoering uiterlijk op 01/01/2023) en een voorstel i.v.m. de uitbreiding van het ETS tot de luchtvaart en de scheepvaart.

  • Agoria: "Sluiting van algemeen akkoord moet worden toegejuicht"

De 27 lidstaten zijn het eens geworden over een begroting voor de periode 2021-2027 en hebben overeenstemming bereikt over een ambitieus herstelfonds dat wordt gefinancierd door communautaire leningen. Het akkoord biedt perspectieven voor de toekomst van de EU en met name voor de interne markt, die lijdt onder de gezondheidscrisis maar die wel de belangrijkste markt voor onze bedrijven blijft. Ter herinnering: in 2019 exporteerden de ondernemingen van de Belgische technologische industrie voor een bedrag van 49 miljard euro aan goederen en diensten naar de andere lidstaten van de EU.

Verschillende elementen van het pakket stellen natuurlijk teleur. Zo zijn de middelen die aan het investeringsprogramma "InvestEU" worden toegekend sterk verlaagd t.o.v. de oorspronkelijke voorstellen van de Commissie. De "Strategic Investment Facility" of faciliteit voor strategische investeringen, die bedoeld was om te investeren in activiteiten van strategisch belang met een aanzienlijke technologische component, leek ons bijzonder interessant. Het valt nog te bezien of de door de EIB opgenomen of aangewende bedragen het mogelijk zullen maken om ambitieus te zijn en tastbare resultaten te boeken.

Andere maatregelen zoals het brexitfonds zijn dan wel al gebudgetteerd maar de modaliteiten voor de aanwending zijn echter nog niet vastgelegd. Gezien de mate waarin België aan de brexit wordt blootgesteld, zijn de voorwaarden om op dit fonds een beroep te kunnen doen nochtans uiterst belangrijk.

Ten slotte zal België dit najaar een plan voor herstel en veerkracht moeten indienen in het vooruitzicht van een subsidie van bijna 5 miljard euro. Dit plan moet beantwoorden aan de aanbevelingen die de Commissie in mei heeft gedaan en moet maatregelen bevatten waarmee de uitdagingen van de klimaattransitie en de digitale transitie (met inbegrip van het 5G-netwerk) of nog de toekomstige ontwikkeling van de arbeidsmarkt (waaronder opleiding) worden aangegaan.