Eind 2018 werd in Vlaanderen de Woningpas geïntroduceerd als eerste gebouwenpas in België. Daarmee werd het mogelijk om voor elke Vlaamse woning op één centrale plaats na te gaan welke data er beschikbaar is. Nu wordt een uitbreiding naar niet-residentiële gebouwen bekeken. Daarnaast wordt ook in het Waals en Brussels Hoofdstedelijk Gewest gewerkt aan de introductie van een gebouwenpaspoort. Hieronder een korte toelichting van het instrument. 


Wat is het gebouwenpaspoort?

Het gebouwenpaspoort is een digitale verzamelplaats voor alle (administratieve) gegevens van gebouwen. Bij deze gegevens kan gedacht worden aan het energieprestatiecertificaat en informatie over overstromingsgevoeligheid of mogelijke bodemverontreinigingen. Het doel is om de administratie bij het bouwen of verbouwen van een gebouw te vereenvoudigen. Daarnaast moet de pas inzicht geven in energiezuinigheid van het gebouw en de opportuniteiten voor renovatie via een stappenplan of renovatieaanbevelingen. Dit draagt bij aan het doel van de gewestelijke en Europese overheden om het gebouwenpark tegen 2050 bijna-energieneutraal (BEN) te maken. Het gebouwenpaspoort kan zowel voor residentiële als niet-residentiële gebouwen opgemaakt worden. 

Impact van het Clean Energy Package

Het gebouwenpaspoort is in de herziening van de Richtlijn op de Energieprestatie van Gebouwen (EPDB) geïntroduceerd als optioneel instrument om de renovatiegraad te verhogen. De Europese Commissie heeft daarnaast gewerkt aan een haalbaarheidsstudie vanuit EPBD art. 19a. Het doel van deze studie is om de mogelijkheden en een stappenplan voor introductie voor een gebouwenpaspoort in Europa te onderzoeken. De uitvoering van de studie werd geleid door het Building Performance Institute Europe (BPIE). De studie resulteerde in zes mogelijke aanpakken variërend in de mate waarin de invulling overgelaten wordt aan de lidstaten. Om effectief, te zijn moet het paspoort altijd worden geïmplementeerd met aanvullende financiële, fiscale of sensibiliserende maatregelen.

Implementatie in België

De implementatie van een renovatiepaspoort voor gebouwen is in België een gewestelijke bevoegdheid. Op dit moment is er één gebouwenpaspoort in werking, namelijk de Woningpas in het Vlaams Gewest. Dit paspoort werd eind 2018 gelanceerd en wordt momenteel verder ontwikkeld. Daarnaast wordt binnen het Vlaams Gewest gewerkt aan de ontwikkeling van een gebouwenpaspoort binnen het project BE REEL!. Ook in het Waals Gewest wordt binnen het BE REEL!-project gewerkt aan een gebouwenpas voor woningen en op termijn een uitwerking naar niet-residentiële gebouwen. Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest heeft in het Nationaal Energie en Klimaat Plan (NEKP) aangegeven ook een Woningpas te willen ontwikkelen. 

Vormgeving van het paspoort

In de vormgeving van het gebouwenpaspoort wordt er gebruikgemaakt van meerdere variaties. Op Europees niveau wordt de pas zeer sterk gelinkt aan de klimaatdoelstelling voor gebouwen. Hierdoor lijkt er binnen de Europese projecten een sterke nadruk op de uitwerking van een renovatieadvies binnen het paspoort. De Woningpas bekijkt de informatievoorziening meer vanuit alle beschikbare informatie over het gebouw en wat interessant kan zijn voor de gebruiker. Dit leidt tot een wat bredere woningpas, waarin ook informatie over bijvoorbeeld bodemgebruik of bezonning kan worden geraadpleegd. De informatie over de renovatiemogelijkheden is hierin één van meerdere thema’s die wordt meegenomen.

Woningpas

De Woningpas is één van de acties uitgewerkt vanuit het Vlaamse Renovatiepact om een stappenplan voor energetische renovatiewerken op te maken. Een eerste ‘light’ versie van de Woningpas werd eind 2018 online gelanceerd. Hierin kon algemene gebouwinformatie en informatie over energie, bodem, bezonning en de omgeving worden geraadpleegd. Sindsdien zijn er meerdere uitbreidingen gedaan, zoals de mogelijkheid om de Woningpas te delen met derden eind april 2020. De bedoeling is om het project verder te laten evolueren naar een 'Woningpas 2.0' rond 2021 en 'Woningpas verder' rond 2022. Daarnaast wordt ook gekeken naar een uitbreiding naar ondernemingen toe: de Gebouwenpas. De Woningpas won al een aantal design prijzen, zoals de Henry van de Velde Award voor ‘Digital Product’ en de eGov award van Agoria.

Actuele ontwikkelingen

Momenteel ligt de focus vooral op de ontwikkeling en uitbreiding van de gebouwen- en woningpassen van de drie gewesten. Deze activiteiten worden deels uitgevoerd van het Europese LIFE project BE REEL!. Daarnaast was het Vlaams Energie Agentschap actief als partner binnen het Europese Horizon-project iBroad. 

  • Europees subsidieproject BE REEL!

Life BE REEL! is een Europees project gericht op het verhogen van de renovatiegraad van woningen, dat gezamenlijk door het Waalse en Vlaams gewest getrokken wordt. Het project is onderdeel van het LIFE-programma en is opgezet vanuit meerdere deelprojecten. Een aantal hiervan zijn gericht op het ontwikkelen, testen en verder uitwerken van de Vlaamse Woningpas en het Waalse 'passport bâtiment'. Het project is in januari 2018 gestart en zal eind 2024 worden afgerond. 

  • Europees subsidieproject iBroad

Naast de (verplichte) haalbaarheidsstudie EPBD art. 19a, liep er binnen het Horizon-programma ook een Europees subsidieproject ‘iBroad’, gericht op het ontwikkelen van renovatiestappenplannen voor gebouwen. Het Vlaams Energie Agentschap (VEA) is partner van dit project, op basis van zijn ervaringen met de Woningpas en de renovatieaanbevelingen in het EPC+. Het resultaat was een tweeledige aanpak, bestaande uit een logboek voor gebouwen (het iBRoad-Log) en een model voor een stappenplan op maat voor het gebouw en het gebruik (het iBRoad-Plan). 

Rol van Agoria

Agoria neemt als stakeholder deel aan de workshop waarin de voorstellen voor de verdere ontwikkeling van de Vlaamse Woningpas worden besproken. Dit verloopt via een co-creatietraject, van verschillende overheidsdiensten, stakeholders én burgers. De ontwikkelingen rond de overige gebouwen- en woningpassen worden opgevolgd als onderdeel van de Gewestelijke langetermijnrenovatiestrategieën binnen de werkgroep Renovatie van Agoria. Deze moeten door elke lidstaat ontwikkeld worden als bijlage op het Nationaal Energie en Klimaat Plan (NEKP). Voor meer informatie over deelname aan de werkgroep Renovatie, klik hier.