In het kader van het Europees herstelplan is vastgelegd dat ten minste 37% van het budget van de 'Faciliteit voor Herstel en Veerkracht' wordt aangewend voor groene investeringen (= 1,89 miljard euro voor België). Ontdek hier de concrete voorstellen van Agoria die de transitie naar een meer duurzaam en intelligent mobiliteitssysteem zullen versnellen. 


Het Europees herstelplan, goed voor zo’n 750 miljard euro, staat in de startblokken. De belangrijkste les die de Europese Commissie uit de financiële crisis van 2008 heeft getrokken, is dat het herstelplan deze keer toekomstgericht moet zijn. De ingediende projecten zullen worden beoordeeld op hun effect als economische hefboom en op hun bijdrage aan de digitale en de klimaattransitie.

In het kader van dit herstelplan wordt een faciliteit voor herstel en veerkracht gefinancierd door een lening van de Europese Commissie ten belope van 672,5 miljard euro. Aan België zou zo'n 5,1 miljard euro worden toegekend, op basis van een plan dat vóór eind april 2021 moet worden ingediend. De twee grote prioriteiten zijn de klimaattransitie en de digitale transitie. Agoria steunt die prioriteiten en doet op beide domeinen een aantal heel concrete voorstellen (zie ons artikel Europees herstelfonds: Agoria doet voorstellen om Belgisch plan voor herstel en veerkracht uit te werken van 23/11/2020).

Vanwege het grote belang van de klimaattransitie, voor burgers en bedrijven, legt Europa vast dat ten minste 37% van het budget van de 'faciliteit voor herstel en veerkracht' hiervoor moet worden aangewend (= 1,89 miljard euro voor België). 

In dat verband beveelt Agoria de federale, gewest- en gemeenschapsregeringen een aantal prioritaire investeringsmaatregelen en -projecten met budget en KPI's aan, ingedeeld in 3 domeinen: energie, gebouwen en mobiliteit.

Het Nationaal Pact voor strategische investeringen (2018) vermeldt dat in België te weinig in transportinfrastructuur wordt geïnvesteerd in vergelijking met de andere landen van de EU-15: 0,6% van het BBP in België tegenover gemiddeld 1%. Er werden dan ook grote projecten geïdentificeerd die met middelen uit het relanceplan gerealiseerd zouden kunnen worden

De voornaamste projecten en hervormingen die Agoria voorstelt op gebied van mobiliteit, zijn de volgende:

1. Elektrificatie van het vervoer: ontwikkeling van een netwerk van laadinfrastructuur

Om de klimaatdoelstellingen te bereiken, is er nood aan een transitie richting lage- en zero- emissievoertuigen. Bovendien is deze transitie ook noodzakelijk om de doelstellingen op het gebied van luchtkwaliteit te behalen. Het regeerakkoord bepaalt in dit verband dat alle nieuwe bedrijfsvoertuigen tegen 2026 koolstofneutraal zullen moeten zijn. Maar een elektrificatie van de bedrijfsvoertuigen alleen volstaat niet om de elektrificatie van het personenvervoer op korte termijn te versnellen, het is ook nodig om te zorgen voor een aantrekkelijk en toegankelijk netwerk van private, semi-publieke en publieke laadpunten. Wij stellen dan ook voor dat de gewestelijke plannen voor de uitrol van oplaadinfrastructuur ondersteund worden door het Europees herstelplan. Hierbij moet worden opgemerkt dat ook in het elektriciteitsdistributienet aanzienlijke investeringen moeten worden gedaan, meer bepaald in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest om het opladen van voertuigen via semi-snellaadinfrastructuur mogelijk te faciliteren (alsook de aansluiting van warmtepompen in gebouwen). Op langere termijn moet voor het zwaar vervoer over lange afstand een specifiek investeringsplan worden opgesteld om de mobiliteit en de infrastructuur voor de waterstofbevoorrading te ontwikkelen. In België zijn er momenteel slechts 3 waterstoftankstations, t.o.v. meer dan 60 in Duitsland. (zie ook onze voorstellen betreffende IPCEI Hydrogen in dit artikel). 

2. Intelligente verkeersinfrastructuur

De uitrol van 5G zal de ontwikkeling van verschillende mobiliteitstoepassingen mogelijk maken en meer bepaald de uitrol van autonome en geconnecteerde voertuigen. Maar er kunnen ook andere technologieën worden ingezet voor bv. een vlottere doorstroming van het verkeer, zoals intelligente verkeersregelaars die kunnen communiceren met de verschillende verkeersstromen en die toelaten om de verkeersdoorstroming en de verkeersveiligheid te optimaliseren. Momenteel worden in Vlaanderen een 300-tal van de 1800 kruispunten met verkeerslichten uitgerust met intelligente verkeersregelaars. In het Brussels Hoofdstedelijk Gewest zijn 516 van de 590 kruispunten met verkeerslichten uitgerust met verkeersregelaars (een 160-tal van deze verkeersregelaars zijn aangesloten op de verkeerslichtencentrale). In Wallonië zijn er zo'n 700 kruispunten en loopt er een project om voor 300 verkeerslichten deze te moderniseren met intelligente regelaars. Echter, bijkomende financiering wordt hiervoor nog gezocht. Om deze technologie van intelligente verkeerslichten verder te kunnen uitrollen in de 3 gewesten van het land, wordt de nodige financiering geschat op een bedrag tussen € 85 M en € 120M. Het Europees relanceplan biedt de mogelijkheid om de verdere uitrol van intelligente verkeersregelaars een extra duw in de rug te geven. 

3. Openbaar vervoer

In het nationaal pact voor strategische investeringen worden een aantal voorstellen geformuleerd. De ontwikkelings- en investeringsplannen van operatoren zoals de NMBS, De Lijn, TEC of de MIVB vormen zeker een nuttige basis om bijkomende ondersteuningsmogelijkheden te identificeren. Zonder exhaustief te zijn, denken wij meer bepaald aan de volgende projecten of doelstellingen: 

1. Spoorvervoer:

  • Het net en de spooraansluitingen in de haven van Antwerpen verbeteren om de logistieke en spoor/water-overslag te bevorderen. Het aandeel van het goederenvervoer per spoor moet tegen 2030 op 15% uitkomen tegenover 7% nu (www.portofantwerp.com/nl/spoorvervoer-0).
  • De implementatie van het nieuwe beveiligingssysteem versnellen (ETCS/ERTMS automatische remming).
  • Ontwikkeling en implementatie van projecten i.v.m. de digitalisering van de dienstverlening aan de reizigers, maar ook van de interne processen.
  • Kiezen voor een exploitatiewijze met treinen zonder bovenleiding (= treinen op batterijen en waterstof) op lijnen die men zeker wil behouden en niet geëlektrificeerd zijn, of kleine lijnen met weinig verkeer van het elektriciteitsnet afkoppelen.

2. Bussen

  • De vergroening van de vloot is een algemene doelstelling en termijnen voor de transformatie moeten nagekomen of zelfs verkort worden, ook al kunnen de strategieën verschillen (elektrisch, hybride, waterstofgas, aardgas).
  • De stelselmatige vervanging van dieselbussen moet versneld worden. Hierbij moet gestreefd worden naar een volledige elektrische bediening in de centrumsteden tegen 2025. Tegen 2035 moet de hele vloot bestaan uit lage-emissie bussen, wat natuurlijk ook de nodige oplaadinfrastructuur vereist.
  • Het Europees relanceplan biedt de mogelijkheid om de uitdagende vergroeningsprojecten van openbaar vervoersoperatoren in België een extra duw in de rug te geven en zo de transitie naar een meer duurzaam mobiliteitssysteem te versnellen.

Agoria werkt samen met de verschillende regeringen om die prioriteiten maximaal in het Belgisch plan te integreren.

Verwant artikel: