De Europese Commissie is in juni 2020 een openbare raadpleging gestart over haar handelsbeleid. Deze zou oorspronkelijk tot 15 september 2020 lopen, maar werd recent verlengd tot 15 november 2020. Agoria heeft met zijn leden overleg gepleegd en is klaar met zijn bijdrage. In dit artikel vindt u een samenvatting van Agoria’s bijdrage aan de openbare raadpleging.


De integrale bijdrage van Agoria zal door de Europese Unie gepubliceerd worden, maar is alvast als bijlage (3,7 MB) in het Engels beschikbaar. 

Een veerkrachtige Europese Unie

Een onafhankelijkere Europese Unie

Klimaat, migratie, de technologische omwenteling, de digitalisering, … Vele uitdagingen komen tegelijk op ons af. Bovendien heeft de huidige coronacrisis aangetoond hoe afhankelijk Europa is van het buitenland. Europa wil daarom strategische productie naar de Europese Unie terughalen en stevig verankeren. De EU kijkt in het bijzonder naar de energieproductie, de technologische en digitale sectoren en de belevering aan de gezondheidssector.

Survival of the fittest

Agoria begrijpt de Europese Unie. Men is terecht bezorgd dat men in bepaalde sectoren (te) afhankelijk wordt van het buitenland. Echter, veerkracht betekent dat de EU zich snel en zonder grote ingrepen kan aanpassen aan een veranderende situatie. Dat betekent volgens Agoria niet dat de EU alles zelf moet doen. Dat kan overigens ook niet, omdat bepaalde mineralen en andere grondstoffen gewoonweg niet voorhanden zijn in de EU. Daarom moet de EU zonder twijfel ook openheid behouden en de opportuniteiten creëren voor bedrijven om flexibel aanvoerlijnen of afzetmarkten te verleggen. Zonder afbreuk te doen aan de legitieme bezorgdheden over gelijkheid, veiligheid en openbare orde, betekent veerkracht ook openheid en het creëren van een gelijk speelveld op buitenlandse markten. Het betekent ook het garanderen van een aantrekkelijke Europese interne en investeringsmarkt.

Een klimaatvriendelijke en digitale industrie

Klimaatvriendelijke toekomst

Het groene herstel van Europa vereist steun voor nieuwe mijnbouwprojecten van Europese bedrijven én tegelijk aandacht voor milieu- en gezondheidsnormen. Europa moet immers de toevoer van primaire grondstoffen veiligstellen voor de ontwikkeling en productie van klimaatvriendelijke technologieën. Daarnaast moet de EU nog meer inzetten op duurzame recyclage. Ten slotte moet de EU ook haar handelsgewicht in de schaal leggen om illegale subsidies, staatssubsidiëring en de mondiale overcapaciteit doeltreffend te bestrijden.

Digitale toekomst

Internationale handel in digitale technologieën voorziet in duurzame jobs, een betere gezondheid, betere openbare diensten en effectieve oplossingen voor de klimaatverandering. Digitalisering vergroot ook de kansen van kleine spelers om deel te nemen aan de wereldhandel. Een betere toegang tot digitale instrumenten (en het wegnemen van handelsbelemmeringen) is met name belangrijk om het economisch herstel na COVID-19 te ondersteunen. Immers, daar waar de toeleveringsketens van fysieke goederen haperde, bleven digitale diensten verder geleverd worden. Daarom zal een vlotte en veilige grensoverschrijdende gegevensuitwisseling steeds belangrijker worden, niet in het minst wanneer wij de evoluties op het gebied van artificiële intelligentie, blockchain, big data en het internet der dingen in ogenschouw nemen.

Het internationaal handelsnetwerk versterken en Europese standaarden uitdragen

WTO hervormen

Ondanks de vele problemen en de de facto disfunctionele Wereldhandelsorganisatie, zijn de fundamenten van de organisatie gezond. Er is echter in de drie pijlers van de organisatie werk en nood aan een hervorming van het regelgevend kader. Waar multilaterale thema-akkoorden moeilijk te sluiten zijn, moet plaats gemaakt worden voor plurilaterale onderhandelingen, zoals nu al het geval is met de onderhandelingen over e-commerce. Verder moet de EU partners zoeken die dezelfde waarden delen en zich op de regels van de rechtsstaat enten, zodat internationale akkoorden via internationale geschillenbeslechting kunnen worden afgedwongen. Europa moet de “Rule of Law” verdedigen en zich niet laten meeslepen in een gevecht op basis van de “Rule of Might”.

Europese standaarden internationaal blijven verankeren

Europa is dankzij zijn grote interne markt en zijn internationaal handelsnetwerk onbetwist de belangrijkste standaardzetter ter wereld. Echter, in het volgende decennium zal de grootste toegevoegde waarde buiten de EU gecreëerd worden. Daardoor zullen andere landen aan internationale kracht winnen en zal het aandeel van de EU in het mondiale bruto binnenlands product dalen. Onze kracht om vandaag onze standaarden internationaal te verankeren zal dus onder druk komen te staan. Het is daarom van kapitaal belang dat de EU via de vrijhandelsakkoorden in de volgende vijf tot tien jaar maximaal probeert de eigen, doch internationale standaarden op te dringen. Dit betekent niet alleen een concurrentieel voordeel, maar ook een enorme besparing, waardoor er meer geld vrijkomt voor onderzoek en ontwikkeling. Om de export te vergemakkelijken, onderstreept Agoria de noodzaak van internationaal erkende en consensueel opgestelde technische normen van de Internationale Organisatie voor Standaardisatie (ISO), de Internationale Elektrotechnische Commissie (IEC) en de Internationale Telecommunicatie-unie (ITU).

Gelijk speelveld op de interne markt en internationaal

Burden of proof niet steeds bij bedrijven

Ondernemingen stellen vast dat de bewijslast voor conformiteit met de regels steeds bij hen wordt gelegd. Bedrijven dienen rekening te houden met en bewijs te leveren van hun zorgvuldigheid in hun toeleveringsketen. Zij dienen bewijs te leveren van hun anti-corruptiebeleid en behoorlijke betaling van belastingen. Zij dienen de GDPR-regels te respecteren. Bij uitvoer moeten bedrijven naast alle technische voorschriften ook de Europese exportcontroleprocedures volgen, alsook deze van andere belangrijke handelspartners. Daarenboven moet steeds meer rekening gehouden worden, in het kader van internationale samenwerking met niet-EU-partners, met investeringsscreening. Talloze nieuwe milieumaatregelen dreigen bovendien een bijkomende impact te hebben op de gebruikelijke productieprocessen en -ketens. Een gelijk speelveld creëren start bij het regelgevend kader op de thuismarkt. Dit mag niet bovenmatig versmachtend werken.

Gelijk speelveld via betere kennis en ondersteuning

De onderbenutting van vrijhandelsakkoorden is een oud zeer. Specifieke digitale en kmo-hoofdstukken in vrijhandelsakkoorden accentueren het belang dat de EU hecht aan haar kmo’s en aan de digitale economie. Deze hoofdstukken dragen bij tot een beter gebruik van de vrijhandelsakkoorden. Echter, handelsbarrières achter de grens zijn vaak de grootste hordes voor internationale ontplooiing. Daarom is er nood aan meer en intensievere regelgevende samenwerking. Daarom moet er niet enkel in één hoofdstuk, maar doorheen vrijhandelsakkoorden aandacht zijn voor de kmo. Het bestaande handelspromotie-instrumentarium kan beter aangewend worden.

Geen protectionisme

Tegelijk dient er verstandiger omgegaan te worden met de handelsverdedigingsinstrumenten en moet men de vraag durven stellen over de efficiëntie van de huidige mechanismes. Er moet immers vermeden worden dat deze instrumenten te gemakkelijk als een oefening in protectionisme kunnen worden gehanteerd. Agoria verwelkomt initiatieven om het speelveld op de thuismarkt gelijk te trekken met internationale concurrenten, maar wenst te pleiten voor degelijke impactstudies.

Woord van dank

Agoria dankt ook alle leden van de werkgroepen douane en internationale handel voor hun actieve bijdrage aan de totstandkoming van deze bijdrage. In de voorbije zomermaanden hebben wij met de input van gastsprekers onze bijdrage verder kunnen verfijnen. Bijzondere dank gaat dan ook uit naar Geert Bourgeois en Kathleen Van Brempt, die beschikbaar waren voor het toespreken van onze werkgroepen. Hun degelijke en goed gemotiveerde bijdragen werden bijzonder gesmaakt en geapprecieerd.