Stel uzelf de eenvoudige vraag: wat betekent corporate social responsibility (CSR) voor u? De milieu- of klimaatimpact verminderen? Filantropie? Employer branding? Een van de grootste uitdagingen voor ondernemingen die rond duurzaamheid aan de slag willen gaan, is binnen de organisatie een gelijk en gedeeld begrip te krijgen van CSR. Dit artikel biedt u een eerste inzicht in wat CSR voor uw onderneming kan betekenen.


De informatie in dit artikel is gebaseerd op ervaringen die onze bedrijven deelden in het kader van het Lerend Netwerk CSR Connect, aangevuld met de expertise vanuit Sustenuto, Agoria en Sirris.In een volgend artikel gaan we dieper in op de concrete stappen die u kan nemen.

Waarom?

Verschillende uitdagingen komen op ons af: klimaatverandering, demografische transitie, migratie, sociale ongelijkheid, etc. We botsen steeds meer op de grenzen van onze planeet en de draagkracht van onze samenleving. Als antwoord hierop heeft de Algemene Vergadering van de VN in 2015 een globaal antwoord uitgewerkt: de zogenaamde 2030 Agenda voor Duurzame Ontwikkeling en de 17 sustainable development goals (SDGs). Dit is een concrete 'to-do lijst voor mens en planeet' om tot duurzame ontwikkeling te komen.

Meer recent zien we de laatste jaren een mentaliteitswijziging plaatsvinden. Samenleving-breed weerklinkt de roep om concrete acties rond klimaatverandering, duurzaamheid en een sociaal rechtvaardige samenleving. Maar hoe kan een onderneming in de 4e industriële revolutie hiermee aan de slag? In plaats van de verandering te ondergaan, kan uw bedrijf deze transitie als een opportuniteit zien. De eerste stap is de vertaling van het begrip CSR naar de bedrijfsspecifieke situatie.

Impact op de samenleving

De Europese Commissie definieert corporate social responsibility (CSR) of maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) als volgt: 'MVO is het ondernemen waarbij de organisatie de verantwoordelijkheid opneemt voor haar impacts op de maatschappij'. [i]

Sleutelbegrip is de impact van een onderneming en het opnemen van de verantwoordelijkheid van deze impact door middel van concrete acties. Dit betekent enerzijds het in kaart brengen en versterken van de positieve impact van uw organisatie op de samenleving. Anderzijds wordt ook de negatieve impact gemeten en worden acties ondernomen om deze te beperken. Het finale doel van CSR is om zoveel mogelijk gedeelde waarde te creëren voor alle stakeholders (niet alleen de aandeelhouders) en de samenleving als geheel. Kort samengevat gaat het niet (meer) om het streven naar systematische verbetering op de drie gekende domeinen people, planet & profit. De kern is om uw organisatie uit te bouwen zodat ze bijdraagt aan een leefbare omgeving waar welvaart verdeeld is en die binnen de grenzen van onze planeet blijft (zie figuur hieronder).

Hoe kan u de impact in kaart brengen?

Organisaties gaan via een vrijwillig engagement sociale, milieugerelateerde, ethische en consumenten bezorgdheden integreren in hun bedrijfsvoering en strategie, in nauwe samenwerking met hun stakeholders. De vraag naar de bezorgdheden peilt naar de concrete materialiteit, i.e. welke impacts op de samenleving zijn het belangrijkst voor uw bedrijf en de samenleving. De oefening peilt eveneens naar de verschillende stakeholders van uw organisatie en welke impact deze stakeholders ondervinden.

Een zogenaamde materialiteitsmatrix verbindt het perspectief van de onderneming met de maatschappelijke invalshoek en maakt prioriteiten zichtbaar. De matrix is een nulmeting die aanduidt welke impacts prioritair zijn. Concreet weerspiegelt de matrix antwoorden op de volgende twee vragen: 1) Hoe ziet mijn onderneming zelf haar meest significante impacts op de maatschappij?, 2) hoe zien stakeholders de impacts van de organisatie op de maatschappij? De matrix laat toe om gerichte projecten op te zetten.

Agoria werkt momenteel, met ondersteuning van Sustenuto, aan de opmaak van een MVO-sectorpaspoort. Dit is een handleiding voor onze leden om hen te begeleiden bij hun duurzaamheidsstrategie en -verslaggeving. Het MVO-sectorpaspoort zal een materialiteitsmatrix voor onze sector bevatten.

Strategische en perifere duurzaamheid

Binnen een onderneming is het belangrijk om bij de uitrol van een duurzaamheidsstrategie een onderscheid te maken tussen zogenaamde perifere en strategische duurzaamheid.

Strategische duurzaamheid verwijst naar een project dat door het management wordt gedragen. Dit project vertaalt de prioritaire thema's van de materialiteitsmatrix naar concrete en meetbare KPIs. Een bestuurder van de onderneming is sponsor van het project, terwijl het project management in handen ligt van een CSR of sustainability manager. Dit verzekert de nodige geloofwaardigheid van verdere acties.

Perifere duurzaamheid duidt op concrete ad hoc projecten of initiatieven. Dit kan gaan over de organisatie van buurtfeesten, het aanpakken van de plastieken bekertjes in de eetzaal of de aanleg van meer groen op de bedrijfssite. Deze initiatieven maken duurzaamheid tastbaar, niet alleen in de onderneming, maar ook extern. Ook al zijn deze acties erg lokaal , kleinschalig en hebben ze mogelijk niet meteen grote impact, toch zijn ze erg waardevol om draagvlak te creeëren.

De combinatie van strategische en perifere duurzaamheid is bijgevolg bijzonder belangrijk. Ze verzekert de link tussen een top-down strategie en bottom-up initiatieven. In een ideale wereld zijn er op elk niveau in het bedrijf ambassadeurs die 'persoonlijk betrokken zijn' bij de het verwezenlijken van de doelstellingen. CSR werkt pas als het persoonlijk engagement kan gekoppeld worden aan de organisatorische doelstellingen. Zorg er dus als bedrijf voor dat de concrete initiatieven niet beperkt worden door ze met voldoende flexibiliteit mee in te passen in de strategie.

Duurzaamheid als opportuniteit

Een onderneming van de toekomst is per definitie duurzaam, anders zal ze niet blijven bestaan. De meerwaarde van een duurzaamheidsstrategie en duurzame partnerschappen is dat ze tot innovatie leiden. Het zijn opportuniteiten om uw businessmodel om te vormen in functie van de co-creatie van maatschappelijke waarde.

Wat levert het dan concreet op?

  • Duurzaamheid doet uw aantrekkelijkheid als werkgever stijgen. Zo wil 90% van de millennials werken voor een organisatie met een doelstelling waarin ze in geloven.

  • Duurzaamheid speelt een grote rol bij de motivatie van uw werknemers.

  • U speelt proactief in op vragen rond duurzaamheid van stakeholders zoals partners, leveranciers, klanten en investeerders.

  • Een duurzaamheidsstrategie zorgt voor een verbetering van de reputatie van uw onderneming zonder te vervallen in greenwashing.

  • Duurzaamheid vermindert de toekomstige risico's van het businessmodel van uw onderneming, het vergroot de veerkracht van uw businessmodel.

  • U krijgt via duurzaamheidscriteria toegang tot nieuwe markten.

  • Het levert u op lange termijn een concurrentievoordeel op.

In een volgend artikel gaan we dieper in op concrete stappen die u kan ondernemen om een volwaardige duurzaamheidsstrategie uit te rollen in uw organisatie.

[1]European Commission, A renewed EU strategy 2011-2014 for corporate social responsibility, COM(2011), 25 oktober 2011 & Commission Staff Working document - Corporate Social Responsibility, Responsible Business Conduct, and Business and Human Rights: Overview of Progress, SWD (2019)143, 20 maart 2019.