Als er geen akkoord, met daarin een transitieperiode, over de uittreding van het Verenigd Koninkrijk goedgekeurd wordt (of indien geen verlenging van de onderhandelingen overeengekomen wordt), zal 29 maart 2019 de laatste dag zijn waarop het VK een lidstaat is van de Europese Unie. Wat brachten de laatste 2 weken voor Kerstmis?


De voorbije 2 weken is er nog heel wat gebeurd rond de brexit. Alvorens u de benen onder de kersttafel schuift, bezorgen we u nog een laatste stand van zaken.

  1. Een arrest van het Europees Hof van Justitie over de stopzetting van het brexit-proces.
  2. De vertrouwensstemming van de Conservatives over Theresa May
  3. Rampenplan Europese Commissie voor harde brexit gepubliceerd

Arrest Hof van Justitie in zaak:†Andy Wightman e.a. tegen Secretary of State for Exiting the European Union

In een uitspraak van 10 december 2018 heeft het Hof van Justitie van de Europese Unie beslist dat het Verenigd Koninkrijk unilateraal zijn kennisgeving van zijn intentie om de EU te verlaten, kan terugtrekken.

Iedereen herinnert zich het brexit-referendum. Dat referendum zette juridisch gezien het brexit-proces nog niet in werking. Het was pas toen Theresa May op 29 maart 2017 formeel aan de Europese Raad liet weten dat het Verenigd Koninkrijk de Europese Unie wil verlaten, dat de termijn van twee jaar voor de onderhandeling van het scheidingsakkoord begon te lopen.

Volgens artikel 50 van het EU-verdrag is†vanaf 2 jaar na de kennisgeving, het Europees recht niet langer van toepassing in de EU. Dit is de termijn die verstrijkt op 29 maart 2019 en waarbinnen het akkoord tussen de EU en het VK moet worden goedgekeurd.

Het was niet helemaal duidelijk of dat proces nog echt kon worden gestopt en zo ja, hoe dat dan precies moest gebeuren. Het Hof van Justitie in Luxemburg heeft nu beslist dat het VK zijn kennisgeving unilateraal kan terugtrekken. Dit moet wel gebeuren vooraleer het terugtrekkingsakkoord in werking treedt of vooraleer de termijn van 2 jaar na de kennisgeving verstreken is. Bovendien kan dit ook pas gebeuren na een democratisch proces dat beantwoordt aan de nationale grondwettelijke vereisten.

Door deze beslissing is het duidelijk dat er eigenlijk nog 4 mogelijkheden zijn voor het verdere verloop van de brexit en dat, 97 dagen voor de brexit, elk van die mogelijkheden nog plausibel is.

  1. Het onderhandelde akkoord wordt goedgekeurd door het†House of Commons.
  2. Een harde brexit zonder terugtrekkingsakkoord: als het nooit tot een stemming komt in het†House of Commons of het akkoord wordt weggestemd.
  3. Een verlenging van de onderhandelingsperiode. Dit kan enkel op verzoek van het VK en de Europese Raad moet dit unaniem goedkeuren.
  4. Een eenzijdige intrekking door het VK van zijn kennisgeving over de wens om de EU te verlaten.

Theresa May overleeft een vertrouwensstemming binnen de Conservatieve Partij

Op 13 december overleefde de premier van het VK, Theresa May, een vertrouwensstemming binnen haar eigen politieke partij. Alle leden van het House of Commons van de Conservatives konden zich tijdens deze stemming uitspreken over de vraag of ze al dan niet nog vertrouwen hebben in het leiderschap van Theresa May over de partij en dus ook als premier.

De stemming kwam er nadat 48 conservatieve parlementsleden hierom hadden gevraagd. Dit aantal werd bereikt nadat Theresa May de stemming in het House of Commons over het terugtrekkingsakkoord had uitgesteld.

Theresa May wist zich tijdens de stemming te verzekeren van de steun van 200 parlementsleden, terwijl 117 anderen stelden geen vertrouwen meer te hebben. Doordat ze deze stemming heeft overleefd, kunnen de parlementsleden van de Conservatives een jaar lang niet opnieuw om een dergelijke stemming verzoeken.

Maar wat betekent dat nu voor de brexit?

Men zou kunnen stellen dat dit erop wijst dat er binnen de Conservatives geen meerderheid bestaat voor een harde brexit (i.e. een brexit zonder akkoord). Maar anderzijds is het geenszins zo dat alle parlementsleden die voor Theresa May hebben gestemd, ook voor het door haar onderhandelde brexit-akkoord zouden stemmen.

Bovendien blijft het zo dat Theresa May sowieso de steun van andere partijen nodig heeft in het House of Commons. Zelfs al zouden alle leden van haar partij achter het akkoord staan, dan nog heeft ze niet genoeg stemmen voor een goedkeuring.


Theresa May had de stemming in het House of Commons uitgesteld om bijkomende toegevingen te vragen van de Europese Raad over de kwestie Noord-Ierland. Maar die vraag werd door de andere Europese leiders afgewezen tijdens de top op 13 en 14 december.

Europese Commissie stelt rampenplan voor harde brexit voor

Op 19 december heeft de Europese Commissie haar†no-deal contingency plan voorgesteld. Dit gebeurde ter gelegenheid van het aanbreken van de laatste 100 dagen voor 'Brexit Friday'.
De Europese Commissie neemt hiermee zelf de vlucht vooruit en wil dat alle EU-burgers en bedrijven zich voorbereiden op een harde brexit wegens†de grote onzekerheid in het VK over het al dan niet goedkeuren van het akkoord.

Het pakket omvat 14 maatregelen in domeinen waarin de impact van een†no-deal scenario het grootst zou zijn. De Europese Commissie beklemtoont dat die maatregelen zo snel mogelijk moeten worden goedgekeurd opdat ze in voege zijn op 29 maart en zo de impact van de brexit kunnen beperken.

Men is er zich echter van bewust dat dit geen oplossingen zal opleveren voor alle gevolgen van de brexit en dat dit evenmin de oplossing zal zijn voor burgers en bedrijven die niet zelf de nodige voorbereidingen hebben getroffen.

Op het gebied van douane en goederenexport zijn er bijvoorbeeld 2 maatregelen genomen:

  • A Delegated Regulation to include the seas surrounding the UK in the provisions on time-limits within which entry summary declarations and pre-departure declarations have to be lodged prior to leaving or entering the Union's customs territory.
  • A proposal for a Regulation to add the UK to the list of countries for which a general authorisation to export dual use items is valid throughout the EU.

Andere maatregelen hebben betrekking op: het vredesprogramma voor Noord-Ierland, het Europees klimaatbeleid, luchttransport, financiŽle diensten, ...

Raadpleeg de volledige mededeling van de Europese Commissie†en de lijst met vragen en antwoorden over het no-deal scenario.

Een artikel gemist in deze reeks?