"584.000 vacatures in 2030 als we geen bijkomende maatregelen nemen…" Dat was de oneliner waarmee Agoria op 19 september 2018 de socio-economische en politieke wereld wakker schudde. Als we niets doen, zal vanaf 2022 de vraag naar arbeid van de bedrijven het aanbod van werknemers op de arbeidsmarkt beginnen overtreffen. Er zal dan niet alleen een probleem zijn van mismatch tussen vraag naar skills bij de bedrijven en scholing van de werknemers, maar ook een kwantitatief probleem van een tekort aan potentieel. Waar staan we één jaar na de lancering van de campagne 'Be The Change'?


Het kwantitatieve probleem kan worden opgelost door nu al in te zetten op een verhoging van de actieve bevolking of door een toename van de arbeidsproductiviteit, zodat de vraag naar arbeid (vooral in sectoren als onderwijs, gezondheidszorg en diensten aan bedrijven en personen) drastisch kan worden beperkt. 

V.l.n.r.:  "Ondernemingen, engageer u!" René Branders (nieuwe voorzitter van Agoria), Marc Lambotte (CEO), Zijne Majesteit de Koning en Jeroen Franssen (projectmanager Be the Change) tijdens de Annual Event van Agoria.

De vraag naar arbeid

Het aantal vacatures op de Belgische arbeidsmarkt bereikte in het derde kwartaal van 2018 een recordhoogte. Net geen 150.000 vacatures raakten niet ingevuld bij de Belgische bedrijven (3,7% van het aantal werknemers).

Nu, een jaar later, is de vacaturegraad lichtjes gedaald. Nog 139.000 vacatures waren eind juni 2019 niet ingevuld (3,4% van het aantal werknemers). Deze daling is het gevolg van de vertraging van de economische groei in ons land. We verwachten dat de economische groei in de komende 12 maanden verder zal verminderen en dat daardoor het aantal vacatures ook zal verminderen.

Toch blijft het aantal openstaande vacatures een structureel probleem. Ter vergelijking: De vacaturegraad in de Europese Unie bedroeg 2,3%. Het structurele probleem op de Belgische arbeidsmarkt is dus nog altijd een pak groter dan bij onze buurlanden en Europese handelspartners. Op Tsjechië na, zijn wij het land met de hoogste vacaturegraad binnen de Europese Unie. En de technologische industrie is op zich de sector met de hoogste vacaturegraad. De sense of urgency voor de Agoria-leden is daarmee meteen duidelijk.

Het arbeidsaanbod

De activiteitsgraad, het relatief aantal mensen op arbeidsleeftijd dat beschikbaar is om te werken, moet dus nu en vooral in de toekomst fors naar omhoog. De activiteitsgraad is de som van het aantal mensen dat aan het werk is en het aantal mensen zonder baan op zoek naar werk. Om het aantal vacatures onder controle te houden, zouden we tegen 2030 moeten kunnen uitkomen op het EU-28-gemiddelde.

De werkloosheidsgraad is de afgelopen twee jaar sterk gedaald, van 8% begin 2017 naar 6% begin 2019. Dat is op zich goed nieuws. De daling van de werkloosheid is immers helemaal opgegaan in de werkgelegenheid.

De werkgelegenheidsgraad is inderdaad gestegen in de afgelopen twee jaar en heeft eind 2018 de magische grens van 70% bereikt. In het eerste kwartaal van 2019 was 69,8% van de 20- tot en met 64-jarigen aan het werk. Ten opzichte van het vorige kwartaal gaat het om een daling met 0,7 procentpunt, ten opzichte van hetzelfde kwartaal vorig jaar stijgt het cijfer wel met 0,5 procentpunt. Daarmee daalt deze belangrijke EU2020-indicator terug onder de grens van 70%. Het doel in het kader van de EU2020-strategie is om tegen 2020 73,2% van de 20- tot en met 64-jarigen aan het werk te krijgen. Dat cijfer zullen we zeker niet halen. Vandaar onze oproep van exact één jaar geleden.


De Vlaamse, Waalse en Brusselse onderhandelaars voor de gewestregeringen hebben de noodzaak en de sense of urgency van een hogere werkgelegenheidsgraad begrepen en er een expliciete doelstelling van gemaakt met een duidelijk actieplan.

In het Brusselse regeerakkoord lezen we: “Het is daarom van essentieel belang dat de regering de gewestelijke economie versterkt, de werkgelegenheidsgraad verhoogt, haar strategische investeringen voortzet en het openbaar bestuur versterkt.”

In de startnota van Vlaams formateur lezen we: “De Vlaamse Regering wil de volgende jaren minstens 120.000 Vlamingen extra aan een job helpen. Een werkzaamheidsgraad van 80 procent is het doel.” (nvdr. Op dit moment bedraagt de werkgelegenheidsgraad in Vlaanderen 75%.)

De nieuwe Waalse regering wil eveneens de werkgelegenheidsgraad doen stijgen. De Waalse werkgelegenheidsgraad bedraagt momenteel 63,7%, wat betekent dat minder dan twee derde van de bevolking in de werkende leeftijd daadwerkelijk deelneemt aan de arbeidsmarkt. Het verhogen van de Waalse werkgelegenheidsgraad is een prioriteit voor de regering. In deze context heeft de regering zich tot doel gesteld om tegen 2025 een werkgelegenheidsgraad van 68,7% te bereiken tegen 2025, met het oog op een volledige werkgelegenheid tegen 2030.“

Het feit dat Agoria er mee heeft kunnen aan werken om de drie gewesten bewust te maken van het belang van een actiever arbeidsmarktbeleid is wellicht de grootste verdienste van Be The Change. Maar de uitdaging is zeer groot. Om de beoogde doelen te realiseren, zal het de komende vijf jaar niet meer voldoende zijn om alleen maar de werkloosheidsgraad te verminderen. Er zullen drastische maatregelen nodig zijn om de mensen zonder baan die nog niet op zoek zijn naar werk, te motiveren om dit wel te gaan doen. Dat is de centrale boodschap van Be The Change en daar zullen we de komende weken, maanden en jaren hard aan (moeten)blijven werken.

Be the change! 

Agoria heeft de afgelopen 12 maanden dus zijn predikersrol ter harte genomen. Na de publicatie van de resultaten van de studie “Shaping the future of work” en de oproep naar alle betrokkenen (beleidsmakers, administraties, bedrijven, werknemers en burgers) onder de slogan “Be the Change” zijn er verschillende acties geweest.

Graag willen we dit artikel afronden met een kort overzicht van alle acties van het afgelopen jaar en met een gemeend dankwoord aan alle Agoria-leden, stakeholders en Agoria-collega’s die hier hebben aan meegewerkt.

De Be The Change-campagne samengevat

  • Agoria's Annual Event op 22 mei 2019, in aanwezigheid van Zijne Majesteit de Koning en 750 deelnemers.
  • Een homepage met 38 blogs, die meer dan 40.000 hits genereerden
  • Een brochure in 3 talen die meer dan 4.200 keer werd gedownload
  • Presentaties gegeven aan meer dan 7.000 mensen
  • Meer dan 100 vermeldingen in de pers
  • Een continue aanwezigheid op Twitter en LinkedIn onder de hashtag #bethechange2030

Relevante links