Mechelen was enkele jaren geleden de eerste stad in Vlaanderen die voor de verlichting van haar openbare ruimte op led-technologie overstapte. Onlangs haalde de stad met datzelfde project, LunaVision, de Agoria Smart City Technology Award 2015 binnen: de prijs voor het beste stadontwikkelingsproject rond energie-efficiëntie. Hoog tijd voor een gesprek met burgemeester Bart Somers.

Vertel eens iets over LunaVision? Wat houdt dit project precies in en waarom is het goed voor de Mechelaars?

Bart Somers: De Stad Mechelen heeft sinds 2011 in ongeveer 90 centrumstraten de klassieke openbare verlichting vervangen door led-technologie. Op één jaar tijd werkten we het volledige traject ‘binnenstad’ af. In een volgende fase zullen ook de woonwijken buiten de stadskern aan bod komen.

De LunaVision-armaturen zijn veel energiezuiniger dan hun voorgangers en dat is zowel goed voor het milieu als voor de portemonnee. Om u een idee te geven: door een 700-tal functionele armaturen en de feestverlichting te vervangen, wordt jaarlijks 8,5 ton minder CO2 uitgestoten en 8.000 euro bespaard. De lampen zijn goedkoper in onderhoud en gaan drie keer langer mee dan hun voorgangers. LunaVision betekent ook een flinke verbetering voor de uitstraling en de sfeer in Mechelen. De armaturen zijn visueel aantrekkelijk en de keuze voor specifieke armaturen voor de woonstraten, het kerngebied en het winkelwandelgebied accentueert duidelijk de verschillende functies van de binnenstad. En dan is er uiteraard nog -heel belangrijk- het veiligheidsaspect. Met de nieuwe verlichting kan je veel beter kleuren onderscheiden en gezichten herkennen. En we kunnen de led-verlichting koppelen aan slimme toepassingen, zoals bewegingsdetectie of het dimmen van de verlichting ’s nachts. Dat laatste levert ons een bijkomende besparing op de energiefactuur op van 7.000 euro.

Welke industriële partners zorgden mee voor de realisatie van het project?

Bart Somers: LunaVision werd ontwikkeld in nauwe samenwerking met Eandis en Philips. En ik durf gerust zeggen: die samenwerking heeft ons helemaal klaargestoomd voor de toekomst. Want dankzij de modulaire technologie waarmee de armaturen zijn uitgerust kan het geïnstalleerde systeem indien nodig worden opgewaardeerd, om gelijke tred te houden met de markt naarmate de led-technologie evolueert. Zo zullen op termijn misschien nog meer energiebesparingen mogelijk worden…  

Een Agoria Smart City Technology Award is niet voor iedereen weggelegd. Hoe trots bent u persoonlijk, als burgemeester, op die onderscheiding?

Bart Somers: Heel trots, echt waar. Naast het feit dat het LunaVision een goed concept is dat vele voordelen biedt, is onze stad er dankzij dit project in geslaagd led-verlichting te helpen doorbreken in België. Je moet weten dat Mechelen in 2009 een lichtplan opmaakte, met als belangrijkste doelstelling om vanuit een globale visie een langetermijnplanning uit te werken voor de openbare verlichting van de stad. Led-technologie was op dat ogenblik nog helemaal niet ingeburgerd, maar toch geloofden wij toen al sterk in de mogelijkheden ervan. Toen we dan in 2011 daadwerkelijk de overstap maakten, waren we daarmee de eerste stad in Vlaanderen. Ons partnership met Eandis en Philips was uniek en heeft het pad geëffend voor vele anderen. Het is fijn dat we daar nu erkenning voor krijgen, o.a. via deze award, en dat steeds meer andere steden ons voorbeeld volgen.

Nemen de Maneblussers liefst het voortouw?

Bart Somers: Inderdaad, die rol ligt ons: wij willen baanbrekend zijn, altijd vernieuwend en duurzaam. We zijn de vijfde stad van Vlaanderen en groter dan sommige provinciehoofdsteden. Maar toch worden we wel eens gezien als het kleine broertje, dat geografisch gekneld zit tussen de metropolen Antwerpen en Brussel. En kleine broers willen en moeten zich nu eenmaal elke dag opnieuw bewijzen. (lacht)

Maar vergis u niet: onze omvang heeft ook voordelen. U polste daarnet naar onze partnerships met de industrie. Wel, die streven we actief na en voor veel bedrijven zijn we ook -precies dankzij onze schaal- een heel interessante partij om mee samen te werken: ze voelen dat we samen met hen vooruit willen en dus zijn we voor hen een interessant laboratorium om zelf zaken uit te testen, of soms ook een mooie vitrine naar andere steden en gemeenten.

Krijgt LunaVision nog een vervolg?

Bart Somers: Uiteraard. Ik verwees al naar de geleidelijke verdere uitrol van het project over de rest van ons grondgebied, maar daarnaast werken we in stilte ook aan een andere innovatie, eentje van financiële aard. We zoeken namelijk binnen de grenzen van de Europese en andere regelgeving, naar mogelijkheden om als stadsbestuur private firma’s investeerder te laten worden in projecten rond duurzame openbare verlichting, in ruil voor opbrengsten uit de gerealiseerde energiebesparingen. Het doel is om tot een model te komen dat we kunnen uitrollen over het hele land. Als dat lukt, zijn we echt aan het investeren in intelligente overheidsinfrastructuur, zonder dat de overheid daar meer belastingen voor moet heffen of zonder dat ze nog meer schulden moet maken. We zijn al tamelijk ver gevorderd en ik hoop onze piste nog deze legislatuur rond te krijgen.

Los van LunaVision, hoe belangrijk is het ’Smart Cities’-thema voor Mechelen?

Bart Somers: Smart Cities vormt een apart hoofdstuk van ons coalitieakkoord. Reeds drie jaar geleden hebben de meerderheidspartijen een consensus bereikt over onze concrete ambities ter zake. We werken voornamelijk rond vier inhoudelijke prioriteiten: smart government (oplossingen die bijdragen tot een efficiëntere dienstverlening van de stadsdiensten aan burgers en bedrijven, zoals ons ‘virtueel loket’); smart safety (oplossingen die de veiligheid en het veiligheidsgevoel in de stad verhogen, zoals LunaVision maar bijvoorbeeld ook onze 74 (semi-)vaste camera’s voor nummerplaatherkenning); smart energy (de stad geeft zelf het goede voorbeeld met o.a. zonnepanelen op diverse stadsgebouwen en maximaal gebruik van hybride of elektrische wagens; daarnaast spelen we ook een regierol om de woningen van de inwoners ‘smart’ te maken); en ten slotte smart mobility (voorbeelden zijn de autoluwe binnenstad met camerabewaking, ons dynamisch parkeergeleidingssysteem en initiatieven zoals de inplanting van fietsverhuurstations om het gebruik van alternatieve vervoermiddelen te stimuleren).

De kern van alle smart city-ideeën moet volgens mij de wens zijn om steden te transformeren tot plaatsen met een betere levenskwaliteit. Als zo’n idee innovatie en efficiëntie combineert als aanbod voor een stedelijke beleving, maakt het kans om door Mechelen omarmd te worden. Dan durven we voluit investeren en het project ademruimte geven.

Hartelijk bedankt voor dit gesprek.




Ideeën nodig? Wil je de belangrijkste trends ontdekken over smart cities… en de mogelijke oplossingen?
Blader eens door onze Inspiratiegids met talloze praktische cases uit België en het buitenland, business modellen, technologische oplossingen op vijf belangrijke gebieden: Smart Energy, Smart Mobility, Smart Building, Living & Working Environment en Smart Digital Communication.