De eerste regenfiles op de invalswegen, chaos op de stadsring en terug spitsuur in de schoolstraten… Vooral september is vaak geen pretje op de weg. Zullen we die verdomde mobiliteitsknoop in ons land ooit kunnen ontwarren? We vroegen het aan Bruno Depré (Engie Fabricom) en Luc Picard (ABB), resp. voorzitter en vice-voorzitter van Agoria’s Smart Cities-werkgroep ‘Smart Mobility’ die binnenkort een visietekst met beleidsaanbevelingen voor de slimme mobiliteit van morgen publiceert.


Hoe optimistisch zijn jullie over de stedelijke mobiliteit van de toekomst?

Bruno Depré: Ik ben vol vertrouwen. Natuurlijk zie ik ook dat we vandaag met een gigantisch probleem zitten. Maar ik geloof echt dat er oplossingen zijn of zullen komen. Alleen moet je soms door een dal, zoals vandaag, om nadien naar een hoger niveau te kunnen stijgen. Ik kijk bijvoorbeeld echt uit naar de doorbraak van zelfrijdende voertuigen, want die wordt volgens mij de katalysator voor een radicaal nieuwe vorm van mobiliteit waarbij de grenzen tussen openbaar en privévervoer volledig zullen verwateren. De technologie zal er waarschijnlijk sneller zijn dan de juridische omkadering, maar we komen er wel. Wist je dat vandaag de dag op elk willekeurig moment hoogstens 5% van alle wagens daadwerkelijk aan het rijden zijn? Dat betekent dat 95% van de auto’s ergens stilstaan en waanzinnig veel plaats innemen. De komst van autonome voertuigen -auto’s maar evengoed shuttles- zal nieuwe modellen mogelijk maken waarbij je als individu geen eigenaar meer hoeft te zijn maar gewoon een afnemer van mobiliteit als een dienst: ‘mobility-as-a-service’. De autonome voertuigen droppen je op je bestemming om vervolgens nieuwe passagiers te laten instappen. Er zullen in de toekomst dus veel minder voertuigen nodig zijn in de stadscentra, en dat betekent o.a. minder parkings of parkings met een andere bestemming (bv. als laadstation voor autonome voertuigen) en meer plaats voor groen. En zo zie ik tal van positieve, realistische scenario’s.

Luc Picard: Ik heb ook goede hoop. Vandaag zijn we nog veel te verknocht aan onze auto, een heel brede oplossing die we voor vanalles en nog wat gebruiken. In de toekomst zullen we ons waarschijnlijk multimodaal verplaatsen, met een mix van verschillende vervoermiddelen voor verschillende toepassingen en inderdaad waarschijnlijk veel meer openbaar vervoer in de stadskernen. Belangrijk is vooral dat de beleidsmakers vandaag al concreet beginnen nadenken over de manier waarop ze de transitie van onze steden en gemeenten tot smart cities willen aanpakken. Hoe ze technologie en data willen aanwenden om niet alleen de mobiliteit, maar de algemene leefbaarheid in hun kerngebied te verbeteren.

Naar welke technologieën kunnen die besturen dan bijvoorbeeld nu al beginnen kijken?

Bruno Depré: Een goede eerste stap is volgens mij de optimalisering van de bestaande infrastructuur door het gebruik van digitale data en ITS-technologie (Intelligent Traffic Systems, nvdr). Onderzoek heeft uitgewezen dat in een willekeurig stadscentrum op een gewone winkeldag maar liefst 30% van de rijdende wagens eigenlijk een parkeerplaats zoeken. Als je die met behulp van een slimme app en gps-data naar een naburige parking met vrije plaatsen kan leiden, scheelt dat meer dan een slok op een borrel. Een andere mogelijke toepassing van ITS is de goede afstemming van verkeerslichten op elkaar en op de heersende verkeersdrukte. Pak die uitdaging aan en de verkeersdoorstroming zal spectaculair verbeteren. Op langere termijn bekeken is ITS trouwens een logische tussenstap op weg naar autonome voertuigen: we zullen eerst nog een fase beleven van bemande maar geconnecteerde voertuigen die met elkaar en met de infrastructuur communiceren.

Bruno Depré: "De komst van autonome voertuigen -auto’s maar evengoed shuttles- zal nieuwe modellen mogelijk maken waarbij je als individu geen eigenaar meer hoeft te zijn maar gewoon een afnemer van mobiliteit als een dienst: ‘mobility-as-a-service’."  

Luc Picard: Een andere interessante ontwikkeling voor overheden om in de gaten te houden, is de toenemende vergroening van het verkeer, o.a. door het toenemende aantal hybride en elektrische voertuigen. De particuliere markt hinkt nog wat achterop door het gebrek aan laadinfrastructuur, maar bij het openbaar vervoer is de trend heel duidelijk. Een mooi voorbeeld is de Waalse busmaatschappij TEC die o.a. in Namen en Charleroi resoluut voor hybride technologie heeft gekozen. Voor Namen betekent dit op korte termijn dat 80% minder diesel verbruikt wordt door de bussen van TEC, wat resulteert in minder fijn stof en niet te vergeten minder geluidsoverlast van de bussen in de stad. De toenemende digitalisering zal het ook mogelijk maken om de verschillende vervoersmodi beter op elkaar af te stemmen en complementair te maken. In grotere agglomeraties zal je morgen binnen de stadsring misschien trams en bussen op elkaar kunnen laten aansluiten, in kleinere centra zullen wellicht eerder fietsen en Segways de overhand halen. Maar welke oplossingen de overheden ook besluiten te faciliteren, ze zullen bovenal oog moeten hebben voor het comfort van degene die zich verplaatst. En daar moeten ze nu al rekening mee houden in de plannen. Het ligt voor de hand dat de particuliere wagen minder plaats krijgt in het stadscentrum van de toekomst. Maar pas als het groene alternatief minstens even efficiënt is, zullen mensen echt bereid zijn om spontaan voor dat alternatief te kiezen en hun autogebruik te beperken tot langere buitenstedelijke afstanden.


Luc Picard: "De tijd om te handelen is nù aangebroken. We moeten vandaag nadenken over hoe we de bestaande technologie zo slim mogelijk kunnen inzetten om onze steden ook morgen, als we met zijn allen nog dichter bij elkaar wonen, zo comfortabel mogelijk leefbaar houden."

Bruno Depré: Tenzij er in de stadscentra natuurlijk een strikt inrijverbod voor wagens wordt ingesteld. Maar in dat geval kan je je de vraag stellen of men niet beter omgekeerd te werk gaat en eerst investeert in de noodzakelijke omkaderende infrastructuur zoals voldoende randparkings en een vlotte en comfortabele verbinding tussen deze parkings en het stadscentrum .

Welke rol speelt de Smart Mobility-werkgroep in het hele mobiliteitsverhaal?

Bruno Depré: Wij hebben heel veel contacten met overheden en zo zien we dat steeds meer steden en gemeenten duidelijke visies aan het ontwikkelen zijn rond mobiliteit, of rond smart cities in het algemeen. Onze werkgroep reikt hen daarbij onafhankelijke ondersteuning aan in de vorm van o.a. inzicht in de technologische mogelijkheden en vooruitzichten. We doen dat overigens altijd in nauwe samenwerking met de andere Smart Cities-werkgroepen van Agoria die zich toespitsen op andere thema’s: energie, gebouwen, digitale infrastructuur… Zo kunnen we echt een totaalplaatje aanreiken.

Luc Picard: Over enkele weken publiceren we ook een visienota waarin we de visie van de technologische industrie op de mobiliteit van de toekomst verwoorden. Die nota zal dit thema op vrij holistische wijze benaderen met beleidsaanbevelingen rond vergroening, verhoging van de leefbaarheid in de stad, een veiligere en efficiëntere verkeersdoorstroming dankzij digitale technologie, enz. Vervolgens is het de bedoeling om die algemene visie te ondersteunen met een reeks whitepapers waarin voor alle aangehaalde thema’s concrete oplossingen worden aangereikt, inclusief een inschatting van de budgettaire impact. Bijvoorbeeld: hoe kan je digitale parkeergeleiding in de stad organiseren? Wat heb je ervoor nodig en hoeveel kost zoiets? De beleidsmakers inspireren, dat is onze prioriteit voor de komende maanden.

Op zaterdag 16 september start de jaarlijkse Week van de Mobiliteit. Wat is ter gelegenheid daarvan uw belangrijkste boodschap?

Luc Picard: Dat de tijd om te handelen nù is aangebroken. We moeten vandaag nadenken over hoe we de bestaande technologie zo slim mogelijk kunnen inzetten om onze steden ook morgen, als we met zijn allen nog dichter bij elkaar wonen, zo comfortabel mogelijk leefbaar houden. De technologische industrie kan en zal hierover mee ideeën aanreiken, maar het zijn de beleidsmakers die als ‘smart governments’ de koe bij de horens zullen moeten vatten. De uitdaging is groot, maar een schep technologie en een vleugje politieke moed: meer is er echt niet nodig om onze mobiliteit te herwinnen.

Agoria Smart City Awards 2018: doe mee!

Maakt uw stad of gemeente gebruik van slimme technologische oplossingen om de leefbaarheid te bevorderen en betere diensten aan te bieden aan de burger? Dan nodigt Agoria u uit om deel te nemen aan de Agoria Smart City Awards 2018 en uw project stevig in de spotlights te zetten! Meer info op https://www.agoria.be/nl/smartcityawards.