Agoria begeleidt bedrijven bij hun transformatie tot fabriek van de toekomst. Deze artikelreeks zal u helpen om elk van de 7 transformatiedomeinen die daarbij een cruciale rol spelen, beter te begrijpen. We lichten ze één voor één aan u toe. Eén van de steeds belangrijkere transformaties is ‘Eco-factory’. In dit artikel gaan we dieper in op het meten van duurzaamheid.


Duurzaamheid meten en in kaart brengen geeft meer inzicht in de kansen die het biedt om echt meerwaarde te creëren, in hoe het te managen en een ambitieuze EcoFactory uit te bouwen. U krijgt inzicht in hoe bedrijven hiermee omgaan. Laat u inspireren.

Heel wat bedrijven die in het Factory of the Future-traject stappen, hebben in of meer van de 7 domeinen vaak al een heuse track record opgebouwd. Op vlak van duurzaamheid hebben de meeste eerste stappen gezet, maar zijn ze vaak nog vragende partijen naar hoe het verder moet.

Eén van de drivers achter de stijgende uptake van duurzaamheidsstrategieën is historisch gezien de steeds strengere regelgeving die stelselmatig de lat verhoogd van waaraan bedrijven minimaal moeten voldoen. Of het nu gaat om onder meer afvalproductie, emissies, energie, water, REACH, ROHS, of productontwerp. Bedrijven hebben dan meestal ook een goed zicht in hoe ze compliant kunnen zijn en dat ook opvolgen. Het aantal bedrijven dat ook echt een aanpak ontwikkelt om verder te gaan dan de wettelijke minima en dat tot een competitief voordeel maakt, is echter nog relatief beperkt.

Veel heeft te maken met het gegeven dat duurzaamheid een erg complex gegeven is dat naast compliance ook vanuit grondstoffenbeheer, circulaire economie, marketing, design of logistiek wordt aangesneden.

Bovendien ontbreekt het vooralsnog aan voldoende cijfermateriaal die de impact van duurzaam keuzes op vlak van zowel product, dienst als business model illustreren. Nochtans bieden nieuwe technologieën als big data, blockchain en AI mogelijkheden om zowel met data en complexiteit aan de slag te gaan en zo ook ambitieuze KPIs te definiëren.

Zo evolueerden energie & materialen van een substantiële flat cost in het bedrijfsbeheer tot iets wat actief en in real time opgevolgd wordt. Enkele FOF-bedrijven koppelden dan weer afvalmanagement aan de KPIs en bonusregeling van personeel om zo ook de bewustwording te verhogen, maar ook innovatie te stimuleren en voorstellen tot procesoptimalisatie aan te moedigen. Voor tal van andere zaken zoals de omslag naar nieuwe en duurzame business modellen reist vaak de vraag nog wat de impact zal zijn, op welk vlak en ook hoe meetbaar die zal zijn. Doordat er zo weinig cases beschikbaar zijn, hanteren koploperbedrijven vaak een combinatie van meten met een veel lossere vorm van interne of externe benchmarking.

Duurzaamheid wordt breder dan weer vaak benaderd via duurzaamheidsrapporten met standaard indicatoren zoals deze voorzien door het Global Reporting Initiative (GRI), bouwen verder op de SDGs en de daaraan gekoppelde indicatoren, of maken een materialiteitsmatrix op om zo beter zicht te krijgen op wat zowel voor jouw organisatie als voor je stakeholders prioritaire thema’s zijn. Deze verschillende aanpakken helpen om beter inzicht te krijgen, maar ook om keuzes te maken.

Belangrijk is wel om binnen de organisatie transparant te communiceren over de ambities en aanpak, over wat je zal meten en wat je met de resultaten wil doen. Het helpt zo om draagvlak binnen te organisatie te creëren, maar stimuleert medewerkers ook om verbetervoorstellen aan te brengen. Tal van bedrijven die reeds het Factory of the Future-traject doorliepen creëerden dan ook incentives om de interne processen te optimaliseren door gericht op enkele duurzaamheidsaspecten te vragen naar ideeën of innovatieve projecten. Hoe meer de organisatie zelf het goede voorbeeld geeft, hoe meer het ook de medewerkers stimuleert zelf duurzaamheid concreet te maken.

Lidbedrijf Barco koos dan weer om gericht verder in te zetten op een domein waarop het al heel wat kennis en ervaring heeft, maar dat men ook als een competitief voordeel kan valoriseren – nl. ecodesign. Daartoe ontwikkelde Barco intern een ‘ecoscore’-tool dat anticipeert op steeds strengere regelgeving en klanten aspiraties, maar ook continue verbetering op basis van ISO-standaard 14001 aanmoedigt, ecodesignprincipes bedrijfsbreed doet doorstromen, producten intern makkelijker objectief doet vergelijken, maar ook in de keuze van materialen een rol speelt. De tool stimuleert ook het voortdurend verfijnen van meetmethoden en motiveert medewerkers om maximaal met Ecodesign aan de slag te gaan. Voor elk nieuw productvoorstel wordt intern in het bedrijf de hoogst actuele prestatie als minimumnorm genomen.

Jan Daem, Eco-officer bij Barco: “Dankzij de ecoscore is het voor iedereen die betrokken is bij ons product design duidelijk welke targets Barco nastreeft. De tool creëert op een niet dwingende manier duidelijkheid rond objectieve duurzaamheidskeuzes binnen de verschillende divisies gelinkt aan traditionele ontwikkelings-stappen. Hierdoor creëren we een beheersbare challenge die kan worden omgezet in meerwaarde voor zowel de planeet, klant & Barco. Tot ons genoegen zie we meer en meer producten op de markt komen die het Barco ecolabel dragen.”

Belangrijk is dat meten en managen van duurzaamheid praktisch en pragmatisch blijft. Gezien de breedte van de uitdaging en de nog vele onbekenden is het belangrijk te kijken waar je ambities liggen, waar vandaag binnen de organisatie goesting en potentieel zit, en hoe je in functie daarvan gericht kan gaan meten en managen. Wat levert bijvoorbeeld een lang en uitgebreid LCA-proces op, als je voorziet op een heel specifiek product of dienst stappen vooruit te willen zetten. Ten slotte is ook het benchmarken key om te kijken hoe vergelijkbare bedrijven meten en daarop sturen. Dat geeft soms een incentive voor snelle stappen vooruit, maar kan soms ook tot nieuwe samenwerking leiden.

 

Lees ook: 

Benieuwd waar uw onderneming staat in het transformatieproces met het oog op de fabriek van de toekomst?

Vul dan de FoF Scan-vragenlijst in van ADMA (European ADvanced MAnufacturing Support Centre, waarvan Agoria en Sirris partners zijn).